Thi tốt nghiệp THPT 2026: Thầy và trò buộc phải thay đổi cách dạy - cách học

3 giờ trướcBài gốc

Học sinh lớp 12 tăng tốc ôn tập trước kỳ thi tốt nghiệp 2026. Ảnh: Hà Phương

Trước những thay đổi của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, yêu cầu về kiến thức và năng lực thực chất đối với học sinh ngày càng được đặt ra rõ nét hơn, đặc biệt trong bối cảnh kỳ thi này vẫn giữ vai trò then chốt trong tuyển sinh đại học.

Hiểu bản chất, hạn chế "mẹo"

Bà Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức, Hà Nội cho rằng, dù có nhiều phương thức xét tuyển, kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn giữ vai trò then chốt trong tuyển sinh đại học năm 2026.

"Học sinh không thể áp dụng tư duy "học tủ" hay dùng các mẹo làm bài đơn thuần. Đề thi theo cấu trúc mới đòi hỏi kiến thức thực chất, bởi kết quả này là căn cứ quan trọng nhất cho việc tuyển sinh đại học", cô Nguyễn Bội Quỳnh nhấn mạnh.

Theo nữ Hiệu trưởng, để đạt hiệu quả cao, người thầy có trách nhiệm giới hạn lại các nội dung trọng tâm, xây dựng thành các chuyên đề liên thông kiến thức từ lớp 10, lớp 11 đến lớp 12.

"Chúng tôi cũng tập trung giúp học sinh phân loại các dạng bài tập, rèn luyện theo đúng năng lực của từng em, đồng thời chủ động tăng dần độ khó để các con không chủ quan trước kỳ thi", cô Quỳnh nói.

Bà Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức, Hà Nội. Ảnh: Hà Phương

Về cấu trúc đề thi, cô Quỳnh cho rằng, cấu trúc và dạng bài thi không còn quá xa lạ vì các em đã được tiếp cận với phương thức thi mới từ năm 2025. Ngay từ đầu năm học 2025-2026, nhà trường đã triển khai các kỳ kiểm tra định kỳ và khảo sát theo đúng cấu trúc đề thi minh họa của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

"Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở các dạng câu hỏi. Trước đây, câu hỏi trắc nghiệm chủ yếu là chọn một phương án đúng nhất trong bốn lựa chọn, dẫn đến việc học sinh có thể dùng mẹo hoặc tính ngược kết quả", cô Quỳnh lưu ý.

Hiện nay, với các dạng bài thi trắc nghiệm trả lời đúng - sai và trắc nghiệm trả lời ngắn yêu cầu về độ chính xác và nắm vững bản chất kiến thức là bắt buộc. Học sinh phải nắm chắc quy định cho điểm đối với từng dạng bài này để tránh mất điểm đáng tiếc, cô Quỳnh nói thêm.

Đồng quan điểm, thầy Trần Văn Quang, giáo viên Trường THCS & THPT Lương Thế Vinh, Hà Nội thẳng thắn nhìn nhận xu hướng ra đề đã chuyển hẳn từ kiểm tra kiến thức sang đánh giá năng lực tổng thể.

"Đề thi không còn kiểm tra khối lượng kiến thức thuần túy mà hướng đến đánh giá năng lực tổng thể, bao gồm khả năng vận dụng và giải quyết vấn đề", thầy Quang nói.

Theo đó, trong quá trình ôn tập, giáo viên giảm dần việc dạy theo dạng bài quen thuộc, hạn chế học thuộc lòng, thay bằng hướng dẫn học sinh hiểu bản chất, linh hoạt áp dụng kiến thức vào các tình huống mới.

Nội dung ôn tập được thiết kế theo hướng tăng bài tập thực tiễn, các mô hình thí nghiệm trực quan và yêu cầu học sinh chủ động xử lý vấn đề.

Kết hợp chứng chỉ và điểm thi để tăng cơ hội trúng tuyển

Trách nhiệm của giáo viên là vừa giảng dạy kiến thức mới, vừa tổ chức các bài khảo sát thực tế để nhận diện lỗ hổng kiến thức của học sinh. "Hổng đâu bù đấy" là phương châm làm việc của nhà trường nhằm đảm bảo học sinh không bị hụt hẫng khi gặp các dạng bài lạ trong phòng thi, từ đó giữ được sự bình tĩnh và tự tin.

Nhận định tổng thể về quy chế tuyển sinh năm nay, cô Quỳnh cho rằng quy chế tuyển sinh hiện nay mang tính ổn định lâu dài, đảm bảo được sự công bằng và khách quan. Điều này buộc các em học sinh phải có thái độ học tập nghiêm túc hơn. Những năm trước, một số em có tâm lý chủ quan khi đã đạt các chứng chỉ quốc tế hoặc sớm được tuyển thẳng, dẫn đến việc lơ là kỳ thi tốt nghiệp.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 có nhiều điểm mới, buộc học sinh phải học thực chất và điều chỉnh cách ôn tập để đáp ứng yêu cầu tuyển sinh đại học. Ảnh: Hà Phương

Từ thực tế nhiều năm đứng trên bục giảng các tiết học ôn thi cho học sinh cuối cấp, thầy Quang cho rằng, để đạt hiệu quả, học sinh cần đảm bảo độ chính xác tuyệt đối ở phần kiến thức cơ bản.

"Nếu làm sai những câu hỏi này, các em sẽ gặp bất lợi lớn. Sau đó mới tập trung rèn luyện các dạng bài nâng cao, có tính phân hóa cao", thầy Quang chia sẻ thêm.

Nhà trường cũng tổ chức dạy học theo hướng phân hóa ngay trong từng tiết học. Tiết học được chia thời gian sử dụng để củng cố kiến thức nền, phần còn lại dành cho nội dung nâng cao, giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết các bài khó.

"Nhà trường, giáo viên không tách rời việc ôn thi tốt nghiệp và luyện thi đại học. Hai mục tiêu này được triển khai song song, vừa củng cố vừa nâng cao để đạt kết quả tốt nhất", thầy Quang nhấn mạnh.

Dưới góc độ quản lý bà Quỳnh nhận định, với yêu cầu về điểm sàn từ kết quả thi tốt nghiệp như hiện nay, các em phải song hành giữa việc đạt chứng chỉ ngoại ngữ và nỗ lực đạt điểm thi thực chất cao mới có cơ hội trúng tuyển vào các ngành đào tạo tốp đầu theo nguyện vọng.

Trong giai đoạn ôn thi nước rút, nhà trường và gia đình cần phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ các em. Phía gia đình cần chú trọng chăm sóc sức khỏe, đảm bảo chế độ dinh dưỡng và nhắc nhở các con không học quá khuya gây căng thẳng.

"Mục tiêu cuối cùng là giúp các em biến áp lực thành động lực để đạt kết quả khả quan nhất", cô Quỳnh nhấn mạnh.

Dưới áp lực của kỳ thi, nhiều giáo viên cho rằng cả thầy và trò đều buộc phải thay đổi cách dạy - cách học. Nếu trước đây việc ôn luyện còn nặng về ghi nhớ kiến thức, thì nay học sinh muốn làm bài tốt phải hiểu bản chất vấn đề, biết liên hệ, phân tích và vận dụng linh hoạt trong từng dạng câu hỏi.

Theo các giáo viên, điều này cũng đồng nghĩa việc chuẩn bị cho kỳ thi không thể chỉ trông chờ vào giai đoạn "nước rút" hay luyện đề cấp tốc. Muốn đạt kết quả bền vững, học sinh cần một lộ trình học tập nghiêm túc từ sớm, được đồng hành bởi nhà trường, định hướng từ giáo viên và sự phối hợp sát sao của gia đình.

Hà Phương

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/thi-tot-nghiep-thpt-2026-thay-va-tro-buoc-phai-thay-doi-cach-day-cach-hoc-23826040209422021.htm