Thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026: Đề thi năng lực thách thức lối học đối phó

2 giờ trướcBài gốc

Học sinh Trường Trung học Phổ thông Xuân Phương (Hà Nội) miệt mài ôn tập cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026. Ảnh: Trường Trung học Phổ thông Xuân Phương

Vượt qua những áp lực về mặt tổ chức và điều phối sau sáp nhập địa giới, trọng tâm của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay nằm ở sự thay đổi mang tính thực chất.

Với sự chuyển dịch đồng bộ từ cách thức kiểm tra, đánh giá của ngành giáo dục cho đến tư duy chọn ngành, chọn nghề của chính học sinh.

Thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026 thay đổi từ phương thức ra đề, chuyển sang đánh giá năng lực thực tế

Từ năm 2026, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông chính thức được tổ chức hoàn toàn theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Thay đổi quan trọng nhất là việc áp dụng một định dạng đề thi thống nhất cho tất cả các nhóm thí sinh, thay vì phân tách thành hai loại đề cho chương trình cũ và chương trình mới như trước đây.

Mục tiêu cốt lõi của đề thi hiện nay là đánh giá năng lực tư duy và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của người học.

Với tỷ lệ phân hóa gồm 40% câu hỏi nhận biết, 30% thông hiểu và 30% vận dụng, đề thi kiểm tra khả năng hiểu bản chất vấn đề thay vì yêu cầu ghi nhớ dữ liệu một cách máy móc.

Trừ môn Ngữ văn thi tự luận, 16 môn còn lại đều thi theo hình thức trắc nghiệm với các định dạng mới như câu hỏi đúng - sai và câu hỏi trả lời ngắn. Các định dạng câu hỏi này giúp giảm thiểu tỷ lệ chọn đáp án theo cảm tính, đòi hỏi thí sinh phải nắm chắc kiến thức mới có thể hoàn thành bài thi.

Việc tăng cường nội dung liên hệ thực tế trong đề thi có tác động trực tiếp đến phương pháp dạy và học tại các trường trung học phổ thông.

Khi kết quả thi phụ thuộc vào khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn, quá trình giảng dạy tại nhà trường bắt buộc phải chuyển từ truyền thụ lý thuyết đơn thuần sang phát triển kỹ năng ứng dụng.

Điều này giúp kết quả của kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông phản ánh chính xác hơn những năng lực cơ bản cần thiết của học sinh sau khi tốt nghiệp.

Sự thay đổi trong xu hướng chọn môn thi và định hướng nghề nghiệp

Những thay đổi trong cấu trúc đề thi đã tác động trực tiếp đến quyết định của người học.

Số liệu thống kê đăng ký dự thi các môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cho thấy có sự chuyển dịch rõ rệt, phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động hiện nay.

Mặc dù Lịch sử và Vật lý vẫn là hai môn có số lượng thí sinh đăng ký lớn nhất, nhưng tỷ lệ tăng trưởng cao nhất lại thuộc về nhóm môn STEM và công nghệ.

Cụ thể, số lượng thí sinh chọn môn Công nghệ công nghiệp tăng hơn 204%, và môn Tin học tăng hơn 142%.

Số liệu này phản ánh việc học sinh lớp 12 đã chủ động lựa chọn môn thi theo định hướng cá nhân, thay vì chọn theo số đông hoặc ưu tiên những môn học có tính an toàn cao chỉ để hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông.

Ngược lại, việc giảm số lượng đăng ký ở một số môn học truyền thống cho thấy thí sinh đã cân nhắc đến xu hướng phát triển của nền kinh tế số, ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghiệp bán dẫn khi lựa chọn hướng đi.

Đây là kết quả thực tế sau một chu kỳ vận hành toàn diện của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Hoạt động hướng nghiệp trong nhà trường đã mang lại hiệu quả thực chất, tác động trực tiếp đến hành động của học sinh.

Người học hiện nay đã xác định rõ mục tiêu học tập gắn liền với nhu cầu của xã hội và lựa chọn môn thi phù hợp với công việc tương lai.

Hiệu quả của việc đổi mới một kỳ thi quốc gia vượt lên trên khâu tổ chức an toàn, bảo mật; giá trị cốt lõi nằm ở những tín hiệu định hướng cho xã hội.

Dù kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông 2026 chưa chính thức diễn ra, nhưng những dữ liệu ban đầu về phương thức ra đề và xu hướng chọn môn của thí sinh đã mở ra nhiều kỳ vọng.

Sự thay đổi đồng bộ này được mong đợi sẽ đặt nền móng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuẩn bị cho thị trường một thế hệ lao động trẻ có tư duy thực chất, năng lực thực tế và khả năng thích ứng cao trước bối cảnh kinh tế số đang thay đổi liên tục.

Hồng Phong

Nguồn Công dân & Khuyến học : https://congdankhuyenhoc.vn/thi-tot-nghiep-trung-hoc-pho-thong-2026-de-thi-nang-luc-thach-thuc-loi-hoc-doi-pho-179260609163520654.htm