Thị trường chao đảo trong cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran

4 giờ trướcBài gốc

Iran đang đáp trả các chiến dịch quân sự bằng việc phong tỏa eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.

Theo Reuters, cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đang đẩy Trung Đông vào một vòng xoáy xung đột mới, làm dấy lên lo ngại về cú sốc năng lượng, biến động tài chính và làn sóng tìm kiếm tài sản trú ẩn trên toàn cầu.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến dịch nhằm "loại bỏ mối đe dọa an ninh" và tạo cơ hội để người dân Iran thay đổi chế độ. Ở phía ngược lại, Tehran đáp trả bằng các đợt phóng tên lửa về phía Israel khiến cho khu vực Vùng Vịnh rơi vào trạng thái báo động cao.

Biến cố này càng trở nên chấn động khi truyền thông nhà nước Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã qua đời ở tuổi 86 sau các cuộc tập kích vào Tehran.

Dầu mỏ và phép thử tại "yết hầu" Hormuz

Trong mọi cuộc khủng hoảng tại Trung Đông, dầu thô luôn là phong vũ biểu nhạy cảm nhất. Iran - với vị thế là một trong những nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới - sở hữu lợi thế địa chính trị cực lớn khi nằm đối diện bán đảo Arab qua eo biển chiến lược Hormuz.

Đây được coi là "yết hầu" của ngành năng lượng toàn cầu, nơi trung chuyển khoảng 20% tổng nguồn cung dầu thô thế giới từ các cường quốc như Saudi Arabia, UAE, Iraq và Kuwait. Ngay sau các đòn tấn công quân sự và thông tin về cái chết của ông Khamenei, thị trường năng lượng rơi vào trạng thái tê liệt cục bộ khi Tehran tuyên bố đóng cửa tuyến hàng hải này.

Diễn biến giá dầu Brent thời gian qua. Ảnh: Reuters.

Nhiều chủ tàu chở dầu và tập đoàn năng lượng đa quốc gia đã lập tức tạm dừng mọi hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz để đánh giá rủi ro an ninh.

Một lãnh đạo cấp cao chuyên giao dịch dầu mỏ lớn chia sẻ với Reuters: "Tàu của chúng tôi sẽ neo tại chỗ trong vài ngày tới cho đến khi tình hình được làm rõ". Dữ liệu vệ tinh ghi nhận tình trạng ùn ứ nghiêm trọng của các đội tàu vận tải gần cảng Fujairah (UAE).

Dù giá dầu Brent giao dịch quanh mức 73 USD/thùng trước xung đột, giới phân tích đang cảnh báo về một kịch bản tăng vọt đầy rủi ro. Theo ông William Jackson, Kinh tế trưởng về mảng thị trường mới nổi tại Capital Economics, ngay cả khi giao tranh được kiểm soát, giá dầu vẫn có khả năng leo lên vùng 80 USD/thùng, tương đương mức trần được ghi nhận hồi tháng 6 năm ngoái.

Tuy nhiên, nếu Tehran quyết liệt phong tỏa dài hạn, giá dầu hoàn toàn có thể chạm mốc 100 USD. Hệ lụy của viễn cảnh này được các chuyên gia cảnh báo rằng có thể nâng mức lạm phát toàn cầu tăng thêm 0,6-0,7 điểm phần trăm. Saudi Arabia, UAE, Iraq hay Kuwait đều phụ thuộc lớn vào tuyến đường này, do đó bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào cũng sẽ tạo hiệu ứng domino lên toàn bộ nền kinh tế khu vực Vùng Vịnh.

Thị trường tìm kiếm nơi trú ẩn

Cơn địa chấn tại Trung Đông lan nhanh sang các sàn giao dịch tài chính toàn cầu trong bối cảnh thị trường vốn đang chịu áp lực từ chính sách thuế quan của Mỹ.

Chỉ số biến động CBOE (VIX) - được ví như "thước đo nỗi sợ hãi" của các nhà đầu tư - đã tăng vọt hơn 30% kể từ đầu năm. Ảnh: Reuters.

Trên thị trường tiền tệ, đồng USD đứng trước các phản ứng trái chiều. Các nhà phân tích tại Commonwealth Bank of Australia nhận định rằng mức độ và thời gian suy yếu của đồng bạc xanh lần này sẽ phụ thuộc vào quy mô và độ dai dẳng của cuộc chiến: "Nếu nguồn cung dầu thực sự bị gián đoạn dài hạn, USD có thể tăng giá so với phần lớn các đồng tiền khác".

Mỹ hiện là nước xuất khẩu năng lượng ròng, do đó quốc gia này được hưởng lợi trực tiếp khi giá dầu và khí tăng cao, từ đó củng cố sức mạnh của nội tệ so với các đối thủ.

Trong khi đó, vàng và đồng franc Thụy Sĩ tiếp tục khẳng định vị thế tài sản "trú ẩn" truyền thống. Riêng vàng đã tăng tới 22% tính từ đầu năm 2026 và liên tiếp thiết lập kỷ lục mới khi nhà đầu tư đẩy mạnh chiến lược phòng thủ. Bên cạnh đó, nhu cầu mua trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh khiến mức lợi suất xuống thấp.

Ngược lại, Bitcoin cho thấy khuyết điểm rõ rệt khi không thể đóng vai trò tài sản an toàn trong khủng hoảng khi giảm ngay 2% sau khi cuộc chiến nổ ra tại Tehran. Diễn biến tại các sàn chứng khoán Trung Đông mở cửa ngày Chủ nhật, như Saudi Arabia và Qatar, đang trở thành phép thử đầu tiên cho tâm lý nhà đầu tư.

Ryan Lemand, CEO của Neovision Wealth Management, nhận định: "Tùy quy mô xung đột, cổ phiếu Vùng Vịnh có thể mất 3-5%". Thực tế, chỉ số chuẩn của Saudi Arabia đã giảm tuần thứ hai liên tiếp, cho thấy nỗi lo ngại về khủng hoảng diện rộng đang lấn át kỳ vọng phục hồi kinh tế.

Bà Chittawan Chanagul, chuyên gia kinh tế, nhận định: "Không nhà đầu tư nào muốn rót vốn vào một quốc gia nơi chính trị gia vi phạm pháp luật hoặc nơi chiến tranh chực chờ bùng nổ".

Câu hỏi lớn nhất lúc này không chỉ là về phản ứng quân sự của Tehran, mà là thế giới sẽ phải trả giá bao nhiêu trước hiệu ứng domino đến từ các biện pháp trả đũa kinh tế đa phương của các cường quốc trong khu vực.

Tiến Lợi

Nguồn Znews : https://znews.vn/thi-truong-chao-dao-trong-cuoc-chien-giua-my-israel-va-iran-post1631291.html