Thị trường chứng khoán:Bài toán nâng chất lượng sau nâng hạng

10 giờ trướcBài gốc

Tuy nhiên, để thực sự đón được dòng vốn quy mô lớn này một cách bền vững, bài toán không chỉ nằm ở việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, cơ chế giao dịch hay mở rộng tiếp cận thị trường, mà then chốt hơn cả là nâng chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán Việt Nam có thể thu hút dòng vốn của các quỹ đầu tư nước ngoài khi được nâng hạng từ cận biên lên mới nổi. Ảnh: Trọng Hiếu

Những “nút thắt” cần tháo gỡ

Đánh giá về thực trạng thị trường, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân (Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam) Nguyễn Thế Minh cho rằng, thị trường chứng khoán trong nước hiện vẫn tồn tại một số hạn chế, trong đó nổi bật là thiếu hàng hóa chất lượng. Quy mô vốn hóa thị trường so với Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là khoảng 70%. Đây là mức khá thấp nếu so sánh với các thị trường mới nổi khác khi tỷ lệ này phổ biến ở mức 100% GDP, thậm chí cao hơn. Bên cạnh đó, thanh khoản thị trường chưa đồng đều, dòng tiền chủ yếu tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa vừa và lớn.

Một vấn đề khác là giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài. Nhiều cổ phiếu chất lượng, có nền tảng kinh doanh tốt đã sớm cạn hạn mức tăng trưởng tín dụng ngoại, trong khi việc nới hạn mức vẫn gặp khó do vướng quy định về ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Điều này khiến không ít quỹ đầu tư nước ngoài dù quan tâm đến thị trường Việt Nam nhưng vẫn khó gia tăng tỷ trọng đầu tư.

Một số chuyên gia khác nhìn nhận, cấu trúc ngành hàng trên thị trường cũng chưa thực sự cân đối. Tỷ trọng vốn hóa và ảnh hưởng đến chỉ số vẫn tập trung quá lớn vào nhóm ngân hàng và bất động sản. Đặc biệt, trong những tháng cuối năm và các phiên giao dịch gần đây, tác động của một số cổ phiếu vốn hóa rất lớn, tiêu biểu là nhóm Vingroup, lên chỉ số chứng khoán VN-Index ngày càng rõ nét. Thực tế này dẫn đến nghịch lý chỉ số thị trường tăng mạnh nhưng không ít nhà đầu tư vẫn thua lỗ do danh mục không theo kịp nhóm cổ phiếu dẫn dắt. Trong khi đó, các lĩnh vực công nghệ cao, bán lẻ hiện đại, hay năng lượng tái tạo vẫn còn khá mỏng và thiếu các "đại diện" đủ tầm. Sự thiếu đa dạng về ngành nghề niêm yết khiến thị trường chưa phản ánh đầy đủ cấu trúc và sức sống của nền kinh tế...

Khơi thông nguồn hàng chất lượng

Theo nhiều chuyên gia, để biến cơ hội nâng hạng thành động lực thực chất cho nền kinh tế, thị trường chứng khoán cần một chiến lược tổng thể nhằm nâng tầm chất lượng hàng hóa.

Giải pháp đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng là nâng cao chuẩn mực quản trị và minh bạch thông tin. Cần xây dựng lộ trình bắt buộc các doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). Việc này không chỉ giúp xóa bỏ “rào cản ngôn ngữ” trong kế toán, mà còn tạo điều kiện để nhà đầu tư nước ngoài đánh giá chính xác hơn giá trị doanh nghiệp.

Cùng với báo cáo tài chính, yêu cầu công bố thông tin về phát triển bền vững, môi trường - xã hội - quản trị (ESG) cũng cần được nâng lên thành nghĩa vụ bắt buộc, thay vì chỉ dừng ở mức tự nguyện.

Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh cổ phần hóa và niêm yết doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn. Việc đưa các tập đoàn, tổng công ty nhà nước lớn như Agribank, Mobifone và các doanh nghiệp đầu ngành khác lên sàn sẽ tạo ra nguồn hàng hóa chất lượng cao, đồng thời đa dạng hóa cơ cấu ngành nghề trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, quá trình cổ phần hóa vẫn gặp nhiều vướng mắc, trong đó nổi bật là vấn đề đất đai và tài sản cố định. Theo chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Nhất Việt, đây được xem là “cục máu đông” lớn nhất, có tới khoảng 70% số doanh nghiệp gặp khó khăn khi triển khai cổ phần hóa. Việc xác định giá trị, mục đích sử dụng và phương án xử lý đất đai chưa rõ ràng khiến quá trình định giá kéo dài, gia tăng rủi ro pháp lý và tâm lý e ngại. Để khơi thông nguồn cung cho thị trường, cần giải quyết dứt điểm vấn đề đất đai, đồng thời minh bạch hóa cơ cấu tài sản - yếu tố then chốt để tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư.

Việc mở rộng hạn mức tăng trưởng tín dụng ngoại thông qua các công cụ mới cũng được xem là giải pháp khả thi. Trong đó, chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR) - loại chứng chỉ đại diện cho cổ phiếu nhưng không trao quyền biểu quyết cho người nắm giữ - có thể giúp gỡ nút thắt về giới hạn sở hữu và cần được đẩy nhanh triển khai.

Bên cạnh cổ phiếu, việc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng cũng cần được thúc đẩy nhằm đa dạng hàng hóa trên thị trường vốn. Song song với đó, việc tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao dịch, triển khai các cơ chế như giao dịch trong ngày, bán chứng khoán chờ về, cùng với phát triển các mô hình quỹ đầu tư, quỹ hưu trí tự nguyện sẽ giúp thị trường nâng cao khả năng hấp thụ dòng vốn lớn khi được nâng hạng.

Khi các “nút thắt” về hàng hóa được giải quyết đồng bộ, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể chuyển mình từ “điểm đến tiềm năng” thành “điểm đến bền vững” của dòng vốn toàn cầu, qua đó đóng góp thiết thực hơn cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Tại kỳ rà soát tháng 9-2025, tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell đã xác nhận Việt Nam đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để được xếp vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Đây là bước tiến quan trọng, ghi nhận những nỗ lực cải cách bền bỉ của Việt Nam trong hoàn thiện thể chế, nâng cao tính minh bạch và hiện đại hóa hạ tầng thị trường chứng khoán. Việc nâng hạng thị trường chính thức có hiệu lực vào tháng 9-2026, tùy thuộc vào kết quả của đợt đánh giá giữa kỳ vào tháng 3-2026.

Hương Thủy

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/thi-truong-chung-khoan-bai-toan-nang-chat-luong-sau-nang-hang-729602.html