Giá than châu Á đã âm thầm tăng lên mức cao nhất nhiều năm. (Ảnh: AFP)
Trong khi xung đột giữa Mỹ và Iran khiến thế giới mất ít nhất 10% nguồn cung dầu thô và khoảng 1/5 nguồn cung LNG, nguồn cung than nhiệt nhìn chung chưa bị ảnh hưởng lớn, dù chi phí khai thác và vận chuyển tăng theo giá nhiên liệu.
Chiến sự ở Iran chỉ là một trong những yếu tố đẩy giá than tăng. Sản lượng nội địa yếu của Trung Quốc và thay đổi quy định tại Indonesia có lẽ còn quan trọng hơn.
Tình hình nhập khẩu than của châu Á
Theo dữ liệu của Kpler, nhập khẩu than nhiệt đường biển của châu Á đang hướng tới tháng 5 mạnh nhất kể từ tháng 12.
Nhập khẩu than nhiệt của châu Á dự kiến đạt 76,26 triệu tấn trong tháng 5, tăng 23% so với tháng 4 và cao hơn mức 72,83 triệu tấn cùng kỳ năm ngoái.
Đà tăng diễn ra trên diện rộng khi tất cả các nước nhập khẩu lớn trong khu vực đều tăng mua.
Trung Quốc, nước nhập khẩu than lớn nhất thế giới, dự kiến nhập khẩu 22,63 triệu tấn than nhiệt đường biển trong tháng 5, tăng từ 16 triệu tấn tháng 4 và là mức cao nhất kể từ tháng 1.
Nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc tăng do sản lượng nội địa suy yếu. Sản lượng tháng 4 đạt 385,63 triệu tấn, giảm mạnh so với mức kỷ lục 440,62 triệu tấn trong tháng 3 và thấp hơn 1% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong bốn tháng đầu năm, sản lượng than Trung Quốc giảm 0,1%, còn 1,58 tỷ tấn.
Do sản lượng điện nhiệt, chủ yếu từ than đá, tăng 3,6% trong bốn tháng đầu năm, cán cân cung - cầu than tại Trung Quốc nhiều khả năng đã thắt chặt trong những tuần gần đây, từ đó thúc đẩy nhập khẩu.
Vụ tai nạn mỏ than nghiêm trọng nhất trong 17 năm tại Sơn Tây khiến 82 người thiệt mạng có thể khiến nguồn cung than tiếp tục thắt chặt, khi nhà chức trách tăng cường kiểm tra an toàn tại các mỏ than nhiệt và than luyện cốc.
Nhu cầu nhập khẩu tăng từ Trung Quốc đã kéo giá các loại than nước này thường mua đi lên. Argus định giá than Indonesia loại 4.200 kcal/kg ở mức 64,43 USD/tấn trong tuần kết thúc ngày 22/5, cao nhất ba năm và tăng 42% so với cuối năm ngoái.
Ấn Độ, nước nhập khẩu lớn thứ hai, được Kpler dự báo nhập khẩu 13,78 triệu tấn than nhiệt trong tháng 5, cao nhất kể từ tháng 6 năm ngoái và tăng 7,3% so với mức 12,84 triệu tấn tháng 4.
Các đợt nắng nóng đã đẩy nhu cầu điện lên mức kỷ lục tuần trước, kéo theo nhu cầu phát điện từ than tăng mạnh.
Thay đổi tại Indonesia
Trong khi cả Trung Quốc và Ấn Độ nhiều khả năng sẽ mua thêm than từ Indonesia, các thay đổi quy định mà nước xuất khẩu than lớn nhất thế giới công bố tuần trước sẽ ảnh hưởng đến hoạt động giao dịch.
Indonesia dự định kiểm soát thương mại than bằng cách đưa hoạt động xuất khẩu qua một doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sẽ quản lý hợp đồng và giá bán.
Chính phủ Indonesia cho biết sẽ tôn trọng các hợp đồng dài hạn hiện có, nhưng cũng bảo lưu quyền xem xét lại giá của các hợp đồng này.
Mục tiêu là thông qua việc kiểm soát xuất khẩu để ngăn tình trạng khai báo giá thấp và tăng thu ngân sách.
Tuy nhiên, dòng chảy thương mại nhiều khả năng sẽ bị ảnh hưởng trong lúc thị trường còn chưa rõ cơ chế mới sẽ vận hành ra sao.
Nhập khẩu than nhiệt của Nhật Bản dự kiến đạt 7,59 triệu tấn trong tháng 5, tăng từ 6,63 triệu tấn tháng 4, trong khi Hàn Quốc dự kiến nhập khẩu 6,73 triệu tấn, cao nhất kể từ tháng 1 và tăng từ 4,79 triệu tấn tháng 4.
Hai quốc gia Đông Bắc Á này là nước nhập khẩu than lớn thứ ba và thứ tư thế giới, đồng thời cũng có khả năng chuyển đổi từ phát điện khí sang phát điện than dễ dàng hơn, do khí đốt của họ chủ yếu nhập khẩu dưới dạng LNG.
Trong bối cảnh giá LNG giao ngay và giá LNG theo hợp đồng liên kết dầu tăng mạnh vì chiến sự Iran, Nhật Bản và Hàn Quốc nhiều khả năng sẽ tối đa hóa phát điện than.
Điều này đã đẩy giá than nhiệt chất lượng cao của Australia tăng lên. Giá than tại cảng Newcastle trong tuần kết thúc ngày 22/5 đạt 133,09 USD/tấn, tăng từ 131,80 USD/tấn trước đó và chỉ thấp hơn đôi chút so với đỉnh 18 tháng là 140,53 USD/tấn hồi đầu tháng 4.
Australia, nước xuất khẩu than lớn thứ hai thế giới, có thể hưởng lợi nhiều nhất nếu các thay đổi quy định tại Indonesia gây gián đoạn xuất khẩu, bởi than chất lượng thấp của Australia có thể thay thế than Indonesia.
Nh.Thạch
AFP