Thiên tai gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng, bài học nào từ những trận lũ lịch sử ở Thái Nguyên?

2 giờ trướcBài gốc

Thiên tai dồn dập gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng

Ngày 15/5, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo tập huấn với chủ đề: "Kỹ năng tác nghiệp an toàn trong thiên tai cho đội ngũ phóng viên chuyên trách phòng, chống thiên tai khu vực miền Bắc".

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai cho biết, tình hình thiên tai ở nước ta những năm gần đây diễn biến ngày càng cực đoan, bất thường và khó lường; nhiều loại hình thiên tai có cường độ mạnh, phạm vi ảnh hưởng rộng, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Trong bối cảnh đó, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong công tác thông tin, tuyên truyền, cảnh báo sớm, định hướng dư luận xã hội và lan tỏa các thông điệp phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai.

Ông Nguyễn Xuân Tùng, Phó trưởng Phòng Ứng phó và Khắc phục hậu quả thiên tai, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai cho biết, năm 2025 được đánh giá là một năm thiên tai cực đoan, dị thường và gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, năm 2025 ghi nhận lũ đặc biệt lớn, vượt lịch sử trên 18 tuyến sông thuộc 13 tỉnh, thành phố. Nhiều đô thị như Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Huế, Đà Nẵng, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa… xảy ra ngập lụt nghiêm trọng.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, thiên tai năm 2025 tiếp tục cho thấy xu hướng cực đoan, khó lường do tác động của biến đổi khí hậu. Các hình thái thiên tai diễn ra dồn dập, bất thường cả về cường độ, tần suất và phạm vi ảnh hưởng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, tăng cường khả năng chống chịu của cơ sở hạ tầng và chủ động thích ứng trong công tác phòng, chống thiên tai.

Thiên tai năm 2025 diễn ra dồn dập, khốc liệt, trên phạm vi rộng, mang nhiều yếu tố bất thường, vượt mức lịch sử. Trên Biển Đông xuất hiện 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới. Một số trận thiên tai điển hình như: Bão số 9 (Ragasa) đạt cấp siêu bão (cấp 17, giật trên cấp 17) trên biển Đông; là cơn bão mạnh nhất trong lịch sử thống kê bão trên biển Đông.

Thái Nguyên hứng chịu đợt mưa lớn lịch sử năm 2025.

Dông lốc ngày 19/7/2025 đã làm lật tàu Vịnh Xanh 58 trên vịnh Hạ Long, Quảng Ninh làm 39 người chết. Mưa lớn cực đoan, lũ vượt lịch sử trên 21 tuyến sông khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ. Trong năm 2025, thiên tai đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản, cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến đời sống, sinh kế của người dân và các hoạt động kinh tế xã hội. Thiên tai đã làm 484 người chết, mất tích, 811 người bị thương. Tổng thiệt hại ước tính trên 104.733 tỷ đồng.

Tính đến 11/5/2026, đã xảy ra 10 loại hình thiên tai trên các vùng miền cả nước (gió mạnh trên biển, mưa lớn, lốc, sét, mưa đá, rét hại, sạt lở bờ sông, nắng nóng, xâm nhập mặn, động đất). Thiệt hại do thiên tai đã làm 11 người chết, 37 người bị thương; 32 nhà sập đổ, 19.315 nhà hư hại, tốc mái; 23.594ha lúa, hoa màu, cây trồng bị thiệt hại; 690m chiều dài kè, kênh mương, bờ sông bị sạt lở; ước tổng thiệt hại 368,3 tỷ đồng.

Thái Nguyên hứng mưa lớn chưa từng có, vượt khả năng chống chịu của hệ thống đê điều

Ông Dương Văn Hào, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên cho biết, liên tiếp trong các năm 2024 và 2025, tỉnh Thái Nguyên phải hứng chịu hai đợt thiên tai đặc biệt nghiêm trọng do ảnh hưởng của bão số 3 Yagi và bão Matmo, gây thiệt hại hàng chục nghìn tỷ đồng, để lại những bài học lớn về công tác dự báo, ứng phó và phòng chống thiên tai.

Theo lãnh đạo tỉnh, trận lũ do bão Yagi tháng 9/2024 được xác định là đợt lũ lớn nhất tại Thái Nguyên kể từ năm 1957 đến nay, mức độ thiệt hại còn vượt cả trận lũ lịch sử năm 1971. Đỉnh lũ tại trạm khí tượng thủy văn Cầu Gia Bảy lên tới 28,81m, vượt mức lịch sử trước đó.

Ông Dương Văn Hào, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên chia sẻ thông tin tại buổi tập huấn.

Tuy nhiên, sang năm 2025, địa phương tiếp tục phải đối mặt với một trận lũ được đánh giá còn khốc liệt hơn do ảnh hưởng của bão Matmo. Dù thời gian tồn tại của bão không dài, nhưng riêng thiệt hại tại Thái Nguyên đã lên tới gần 13.000 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần thiệt hại do bão Yagi gây ra, trong khi tổng thu ngân sách của tỉnh Thái Nguyên năm 2025 chỉ khoảng 30.000 tỷ đồng.

Thiên tai cũng khiến nhiều người thương vong. Trong đó, có 13 người thiệt mạng và bị thương, phần lớn do chủ quan khi đi vào khu vực nguy hiểm hoặc cố di chuyển trong thời điểm nước lũ dâng cao.

Theo ông Dương Văn Hào, nguyên nhân đầu tiên dẫn đến thiệt hại đặc biệt lớn là lượng mưa cực đoan vượt xa kịch bản thông thường. Trước đây, các đợt mưa lớn tại Thái Nguyên thường chỉ đạt khoảng 200mm trong nhiều ngày. Tuy nhiên, trong bão Matmo, có nơi lượng mưa vượt 500mm chỉ trong thời gian ngắn, khiến hệ thống tiêu thoát nước không kịp đáp ứng.

Tại khu vực trung tâm thành phố và các vùng trũng thấp, từ khoảng 20h tối đến 1h sáng hôm sau, nước dâng rất nhanh. Nhiều khu dân cư ven sông bị ngập hoàn toàn. Có những nơi trước đây chưa từng xảy ra ngập lụt thì lần này nước tràn vào nhà sâu từ 1-2m.

Bão Matmo xuất hiện ngay sau khi tỉnh vừa chịu ảnh hưởng của bão Yagi. Sau bão trước, lượng nước trên sông chưa kịp rút thì mưa lớn tiếp tục xuất hiện, khiến nước dồn nhanh, gây ngập nghiêm trọng trên diện rộng.

Trong khi đó, hệ thống đê điều tại khu vực trung tâm Thái Nguyên chỉ được thiết kế chống chịu ở mức đỉnh lũ khoảng 29m. Nhưng thực tế, đỉnh lũ trong bão Phát Mô đã lên tới khoảng 29,9m, vượt khả năng chống chịu của hệ thống hiện có.

Một trong những khó khăn lớn nhất trong công tác ứng phó là tâm lý chủ quan của người dân sau khi vừa trải qua bão Yagi. Ngay cả những người trực tiếp theo dõi dự báo khí tượng thủy văn cũng khó hình dung được mức độ nghiêm trọng của trận lũ năm 2025.

Sau hai trận lũ lịch sử liên tiếp, tỉnh Thái Nguyên đã rà soát và xây dựng lại toàn bộ phương án ứng phó thiên tai trong các tình huống cực đoan. Địa phương đã kiểm tra toàn bộ các hồ đập, đặc biệt là các công trình có nguy cơ mất an toàn; đồng thời bố trí nguồn lực sửa chữa khẩn cấp để đảm bảo an toàn khi mưa lũ xảy ra.

Hiện Thái Nguyên đang nghiên cứu các phương án xây dựng tuyến đê mới và hệ thống hồ điều tiết nhằm giảm lũ cho khu vực trung tâm và vùng hạ du. Trong đó, tỉnh phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu xây dựng khoảng 5 hồ chứa, hồ cắt lũ tại các khu vực thượng nguồn như Giang Tiên, Yên Trạch, Thanh Mai…

Ngày 23/4/2026, Trung tâm Quy hoạch và điều tra tài nguyên nước Quốc gia thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Hội nghị bàn giao kết quả nghiên cứu nhiệm vụ "Điều tra, khảo sát, đánh giá nguyên nhân lũ lớn, ngập lụt trên hệ thống sông Cầu và đề xuất nhiệm vụ, giải pháp tổng thể để ứng phó, thích ứng" cho các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Ninh và thành phố Hà Nội.

Từ nay đến năm 2030 sẽ nâng cấp hệ thống đê hiện có đảm bảo chống lũ lịch sử 2025 (đã thuộc dự án Nâng cấp, tu bổ đê điều xung yếu hệ thống sông Hồng – Thái Bình giai đoạn 2026-2030 của Bộ). Xây dựng đê hữu Cầu bảo vệ đô thị trung tâm tỉnh Thái Nguyên (dự án đã thẩm định, trình phê duyệt dự án). Xây dựng hệ thống hồ chứa thượng du đảm bảo cắt lũ cho hạ du khoảng 120 triệu m 3 (các: Hồ Văn Lăng, Cẩm Giàng, Thanh Mai, Yên Trạch, Nghinh Tường đang được Ban 1 nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư theo nhiệm vụ được Bộ giao).

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/thien-tai-gay-thiet-hai-hang-tram-ty-dong-bai-hoc-nao-tu-nhung-tran-lu-lich-su-o-thai-nguyen-169260515151121493.htm