Thiệt hại từ danh xưng 'giá rẻ' của du lịch Việt Nam

3 giờ trướcBài gốc

Tôi đến Nha Trang trùng dịp mô tô show. Khách tây ta Âu Á đông khủng khiếp, kẹt xe kéo dài tới mức “thất thủ” vì tuyến đường biển ưu tiên cho các chiếc mô tô “quái thú” gầm rú biểu diễn. Vậy mà khách quốc tế thờ ơ với siêu xe, vẫn chen nhau trả giá xoài giá 20 ngàn đồng một ký hay kỳ nèo massage chân chỉ 100 ngàn đồng một giờ đồng hồ thôi.

Bên vỉa hè, có cô bán tôm hùm hấp thơm ngát với một cái giá không tin được. Cùng lúc, mạng xã hội đăng chuyện ông Tây có lẽ là “ngáo đá” cởi quần áo đập phá tan tành cái quán cà phê ở Đà Nẵng.

Chúng ta đang bán dịch vụ du lịch kiểu gì vậy?

Câu hỏi nhức nhối ấy không chỉ là cảm thán của một người lữ hành, mà chính là tấm gương phản chiếu một cuộc khủng hoảng cấu trúc đang âm ỉ xói mòn nền tảng kinh tế, xã hội và môi trường của ngành công nghiệp không khói nước nhà.

Việt Nam nhiều năm liền được ca ngợi là điểm đến có chi phí rẻ hàng đầu thế giới.

Ảo ảnh của những danh xưng "giá rẻ"

Trong suốt nửa thập kỷ qua, truyền thông quốc gia và các cơ quan xúc tiến du lịch thường xuyên hân hoan trước những danh hiệu hào nhoáng mang tính bề mặt. Điển hình, Việt Nam liên tục năm năm liền (2022-2026) được vinh danh là quán quân về "Chi phí sinh hoạt và du lịch hợp lý nhất" trong khảo sát Expat Insider của mạng lưới InterNations toàn cầu. Tương tự, một báo cáo danh tiếng từ Post Office của vương quốc Anh đã vinh danh đô thị cổ Hội An, vượt qua cả Bali của Indonesia, để trở thành "Điểm đến có giá trị chi tiêu tốt nhất" thế giới đối với du khách đường dài.

Những con số thống kê thoạt nhìn có vẻ là một minh chứng cho sức hấp dẫn tuyệt đối: Một người nước ngoài có thể sống một cuộc đời vương giả tại các thành phố ven biển như Đà Nẵng, Nha Trang hay Hội An với ngân sách chỉ từ 800 đến 1.100 USD mỗi tháng, tận hưởng các bữa ăn địa phương với giá chưa tới 3 EUR, và thuê những chiếc giường tập thể chỉ với 5 EUR một đêm. Thế nhưng, đằng sau lớp vỏ bọc vinh quang của những danh hiệu "giá rẻ" này là sự đánh đổi đắt giá.

Việc chạy theo số lượng khách đã che giấu một thực tế: Hiệu suất khai thác trên mỗi khách của Việt Nam đang ở mức rất thấp, dù những ghi nhận gần đây đã nâng tổng chi tiêu từ 930 USD/người lên mức trần là 1.449 USD trong một báo cáo lạc quan nhất.

Ở Thái Lan, mức chi tiêu bình quân luôn dao động ổn định ở mức 1.500 USD đến 1.695 USD nhờ xây dựng thành công hệ sinh thái mua sắm khép kín và các dịch vụ giá trị gia tăng.

Vụ khách tây ngáo đá đập phá quán cà phê ở Đà Nẵng gây chú ý trong những ngày qua. Ảnh cắt từ clip.

Mảng tối của khách "bát nháo" và lỗ hổng xã hội

Trở lại với hình ảnh kỳ kèo mớ xoài 20 ngàn hay ông Tây đập quán cà phê. Họ là nhóm khách hàng bị thu hút bởi yếu tố "giá rẻ" thường cực kỳ nhạy cảm về giá. Họ hoàn toàn không có lòng trung thành với điểm đến. Việc thu hút tệp khách này đóng vai trò như một thỏi nam châm hút theo hệ sinh thái du khách mang những hành vi độc hại, thiếu ý thức tôn trọng luật pháp và chuẩn mực văn hóa sở tại. Tại Đà Nẵng và Nha Trang, hình ảnh du khách cởi trần, không đội mũ bảo hiểm dù có mang theo, chạy xe máy bạt mạng, lạng lách trên đường phố, hay thậm chí nhảy lên nóc xe ô tô quậy phá đã trở thành nỗi ám ảnh thường trực đối với người dân địa phương.

Tôi từng chứng kiến nhóm khách da trắng khiêng cả cái sân khấu bài chòi ở Hội An đi vòng quanh phố cổ và cười ha hả trong đêm, hay những hành vi khiếm nhã với nhân viên phục vụ ở phố Tây Bùi Viện (TP.HCM).

Tâm lý đặc quyền của một bộ phận du khách đến từ các nền kinh tế phương Tây, kết hợp với nhận thức coi thường điểm đến vì yếu tố "rẻ", đã làm nảy sinh thái độ bề trên và hành xử bất chấp pháp luật địa phương. Hàng loạt vụ việc xô xát, bạo lực giữa du khách và người bản địa, trộm cắp vặt, hay tệ nạn "ngáo đá" đập phá tài sản công cộng và tư nhân.

Chi phí để xử lý khủng hoảng y tế, ngoại giao, cứu hộ và hình sự trong những tình huống này vượt xa hoàn toàn những đồng lợi nhuận ít ỏi thu được từ việc bán tour giá rẻ. Trong khi đó, người bản địa từ vị thế người làm chủ di sản, nay trở thành những người làm thuê với mức lương không tương xứng, chứng kiến cảnh "nghèo núp bóng" ngay giữa những khu phố sầm uất ngập tràn du khách. Thu nhập của họ không tăng theo lượng khách du lịch, nhưng chi phí sinh hoạt của họ lại phải gánh chịu mức lạm phát do du lịch mang lại.

Nguy cơ trở thành "vùng trũng" của khu vực

Thế giới đang thay đổi luật chơi. Các "thánh địa" truyền thống của dân Tây ba lô và du mục kỹ thuật số, tiêu biểu là Bali (Indonesia) và Thái Lan, đang thực hiện những chiến dịch thanh trừng mạnh tay nhất trong lịch sử để định vị lại thương hiệu.

Chính quyền Bali đã phát đi thông điệp không khoan nhượng: Áp dụng hệ thống càn quét, bắt giữ, hủy bỏ thị thực, và đưa vào danh sách đen cấm nhập cảnh vĩnh viễn đối với mọi hình thức làm việc trái phép dưới danh nghĩa Visa du lịch. Thái Lan cũng mở một cuộc đàn áp quy mô toàn quốc nhằm vào lực lượng lao động nước ngoài bất hợp pháp.

Theo nguyên lý bình thông nhau, khi các cánh cửa tại Bali và Thái Lan đóng sầm lại, dòng chảy của hệ sinh thái du lịch độc hại buộc phải tìm kiếm một vùng đất mới có màng lọc lỏng lẻo hơn. Với việc tự hào quảng bá là "Quốc gia có chi phí sinh hoạt rẻ nhất" cùng các chính sách cấp thị thực dài hạn dễ dàng, điểm đến của chúng ta đang vô tình trở thành thỏi nam châm thu hút lực lượng "tị nạn du lịch" này.

Hội chứng "Đám đông giá rẻ đuổi khách hạng sang" là quy luật tàn nhẫn: Khi không gian du lịch bị chiếm đóng bởi những du khách cư xử ồn ào, xả rác bừa bãi, không tôn trọng quy tắc công cộng, thì phân khúc khách du lịch sang trọng sẽ nhanh chóng rời bỏ.

Tái định vị: Từ "giá rẻ" đến "đáng giá"

Để giải cứu cấu trúc xã hội khỏi làn sóng xâm thực của mô hình "giá rẻ", Việt Nam buộc phải tiến hành một cuộc đại phẫu thuật chiến lược. Lộ trình duy nhất là chuyển đổi mô hình từ "cheap destination" (điểm đến rẻ) sang "value for money" (đáng đồng tiền bát gạo).

Việc từ bỏ danh hiệu "điểm đến giá rẻ nhất thế giới" không phải là một bước lùi hay sự thất bại trong năng lực cạnh tranh, mà là một cuộc cách mạng giải phóng ngành công nghiệp không khói khỏi chiếc vòng kim cô của sự tự bóc lột.

Chúng tôi ngừng lấy mức giá rẻ mạt để đổi lấy đám đông hỗn loạn. Thay vào đó, chúng tôi dùng đẳng cấp, sự bảo tồn văn hóa nguyên bản, tính chuyên nghiệp và sự phát triển bền vững để đòi hỏi từ du khách một sự tôn trọng tuyệt đối và mức chi tiêu xứng đáng.

Bung Trần

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/thiet-hai-tu-danh-xung-gia-re-cua-du-lich-viet-nam-252544.html