Thiếu vi chất dinh dưỡng: 'gánh nặng thầm lặng' của phụ nữ và trẻ em

3 giờ trướcBài gốc

Tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn đang là một vấn đề y tế công cộng nghiêm trọng trên toàn cầu, đặc biệt ở phụ nữ và trẻ em – những nhóm dễ bị tổn thương nhất. Các số liệu mới nhất cho thấy, dù đã có nhiều cải thiện, nhưng gánh nặng này vẫn chưa được giải quyết triệt để, kéo theo những hệ lụy lớn về sức khỏe và kinh tế.

Thiếu vi chất dinh dưỡng diễn ra trên diện rộng

Ngày 18/4, Hội thảo "Cập nhật các khuyến nghị về vi chất dinh dưỡng trong tăng trưởng chiều cao ở trẻ em" do Chi hội Dinh dưỡng Nhi khoa, Hội Dinh dưỡng Việt Nam phối hợp với Viện Dinh dưỡng tổ chức

PGS. TS. Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng cho biết, theo ước tính toàn cầu, khoảng 40% trẻ em từ 6–59 tháng tuổi bị thiếu máu. Tình trạng này cũng ảnh hưởng nghiêm trọng đến phụ nữ khi có tới 37% phụ nữ mang thai và 30% phụ nữ trong độ tuổi 15–49 rơi vào tình trạng thiếu máu.

Thiếu máu không chỉ làm suy giảm sức khỏe mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất, trí tuệ của trẻ em, đồng thời làm tăng nguy cơ biến chứng thai kỳ ở phụ nữ. Đây cũng là một trong những nguyên nhân góp phần tạo nên "vòng luẩn quẩn" giữa suy dinh dưỡng, bệnh tật và nghèo đói.

Vi chất dinh dưỡng có vai trò rất quan trọng với trẻ em.

Không chỉ thiếu máu, nhiều vi chất thiết yếu khác cũng đang bị thiếu hụt ở quy mô lớn. Ước tính cho thấy tình trạng thiếu hụt vi chất dinh dưỡng tồn tại ở hầu hết các quốc gia và khu vực, với mức độ khác nhau giữa các nhóm dân cư.

Các vi chất quan trọng như sắt, kẽm, vitamin A, vitamin D hay i-ốt đều có tỷ lệ thiếu hụt đáng kể. Đáng chú ý, ngay cả khi đã tính đến các biện pháp bổ sung dinh dưỡng hiện nay, tỷ lệ thiếu hụt vẫn còn cao ở nhiều quốc gia.

Sự khác biệt về tỷ lệ thiếu vi chất cũng được ghi nhận rõ rệt giữa các khu vực địa lý và giữa nam – nữ, phản ánh tác động của điều kiện kinh tế, xã hội và chế độ ăn uống.

Tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng được cải thiện nhưng vẫn còn nhiều thách thức

Theo PGS. TS. Trương Tuyết Mai, tại Việt Nam, tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng đã có những tiến triển tích cực, song vẫn ở mức đáng lo ngại.

Mỗi năm, có khoảng 200.000 trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng cấp tính nặng (gầy còm). Bên cạnh đó, 1,8 triệu trẻ em bị thấp còi, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số, nơi cứ 3 trẻ thì có 1 trẻ thấp còi.

Trong nhóm phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, 50% bị thiếu sắt và 60% thiếu kẽm. Đáng chú ý, 17% trẻ em gái từ 10–14 tuổi bị thiếu sắt, cho thấy nguy cơ thiếu vi chất đã xuất hiện từ sớm.

Ở chiều ngược lại, tình trạng dinh dưỡng cũng đang đối mặt với "gánh nặng kép" khi 1 trong 5 trẻ từ 5–19 tuổi bị thừa cân.

So với thế giới, Việt Nam đã đạt được một số kết quả tích cực. Tỷ lệ thiếu máu ở trẻ 6–59 tháng tuổi giảm xuống còn 18,1% vào năm 2020, từ mức 27,8% năm 2015.

Tỷ lệ thiếu vitamin A tiền lâm sàng ở trẻ nhỏ cũng ở mức 8,9%, thấp hơn so với mức trung bình toàn cầu khoảng 19,53%.

Tuy nhiên, nhiều vi chất khác vẫn ở mức đáng báo động: 53,3% trẻ em thiếu kẽm; 21% trẻ dưới 6 tuổi thiếu vitamin D; Chỉ 27% hộ gia đình sử dụng muối i-ốt đạt chuẩn.

Những con số này cho thấy tình trạng thiếu vi chất tại Việt Nam vẫn chưa được giải quyết triệt để, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Trong giai đoạn 1995–2020, tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ và trẻ em có xu hướng giảm, cho thấy hiệu quả của các chương trình can thiệp dinh dưỡng.

Tương tự, tình trạng thiếu vitamin A và kẽm cũng có xu hướng cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, mức độ cải thiện không đồng đều giữa các khu vực và nhóm đối tượng, đặc biệt vẫn còn cao ở vùng khó khăn.

Giải pháp nào để "cắt vòng luẩn quẩn"?

Theo PGS.TS. Trương Tuyết Mai, để giải quyết tình trạng thiếu vi chất dinh dưỡng, các chuyên gia nhấn mạnh cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trọng tâm là xây dựng chế độ ăn đa dạng, hợp lý cho mọi lứa tuổi, đồng thời cải thiện dinh dưỡng cho bà mẹ, trẻ em và thanh thiếu niên.

Bên cạnh đó, cần tăng cường vi chất vào thực phẩm, bổ sung vi chất dinh dưỡng cho nhóm nguy cơ; Đẩy mạnh truyền thông, giáo dục dinh dưỡng; Kết hợp nông nghiệp với dinh dưỡng, phát triển vườn rau hộ gia đình; Giải quyết các rào cản về kinh tế và thu nhập

Đồng thời, việc kiểm soát thừa cân, béo phì cũng cần được chú trọng nhằm giảm nguy cơ các bệnh không lây nhiễm.

PGS.TS. Trương Tuyết Mai cho biết, thiếu vi chất dinh dưỡng không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn là rào cản phát triển kinh tế – xã hội. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này sẽ tiếp tục kéo dài "vòng luẩn quẩn" giữa suy dinh dưỡng, giảm năng suất lao động và nghèo đói.

"Những con số hiện tại cho thấy, dù đã có nhiều nỗ lực, cuộc chiến chống thiếu vi chất dinh dưỡng vẫn còn nhiều thách thức phía trước, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ và bền vững hơn từ các cấp, ngành và toàn xã hội", PGS.TS. Trương Tuyết Mai nói.

Lan Tường

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/thieu-vi-chat-dinh-duong-ganh-nang-tham-lang-cua-phu-nu-va-tre-em-169260418105417831.htm