Thiếu vitamin D trong mùa đông: Dấu hiệu cảnh báo sớm và cách phòng ngừa hiệu quả

7 giờ trướcBài gốc

1. Mùa đông và những cơn đau khớp không rõ nguyên nhân

Nội dung

1. Mùa đông và những cơn đau khớp không rõ nguyên nhân

2. Vitamin D - yếu tố thiết yếu đối với sức khỏe xương khớp

3. Những nhóm người có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn trong mùa đông

4. Các bước để bảo vệ sức khỏe xương khớp mùa đông

Vào mùa đông, tình trạng đau nhức khớp, cứng lưng, mỏi cơ và đau xương được ghi nhận gia tăng rõ rệt. Phần lớn người bệnh cho rằng nguyên nhân đến từ thời tiết lạnh hoặc giảm vận động. Tuy nhiên, trên thực tế, thiếu vitamin D là một yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua.

Vitamin D được cơ thể tổng hợp chủ yếu nhờ ánh nắng mặt trời. Trong mùa đông, thời gian chiếu sáng ngắn hơn, con người có xu hướng mặc kín và sinh hoạt trong nhà nhiều hơn, làm giảm đáng kể khả năng tổng hợp vitamin D qua da. Tình trạng thiếu hụt này tiến triển âm thầm nhưng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng của hệ xương, cơ và khớp.

Khi nồng độ vitamin D giảm, các triệu chứng thường trở nên rõ rệt hơn. Cơn đau có xu hướng lan tỏa, không khu trú tại một khớp cụ thể, mang tính chất âm ỉ, kéo dài và dễ tái phát. Khác với đau do chấn thương cấp tính, đau liên quan đến thiếu vitamin D có thể xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi và ít đáp ứng với các biện pháp giảm đau thông thường như xoa bóp hay nghỉ ngơi.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, lối sống hiện đại cũng góp phần làm trầm trọng tình trạng này. Việc làm việc trong nhà, hạn chế hoạt động ngoài trời, ô nhiễm không khí làm giảm tia cực tím B, cùng với trang phục che phủ nhiều, đều làm giảm hiệu quả tổng hợp vitamin D. Trong mùa đông, các yếu tố này kết hợp với nhau, khiến nguy cơ thiếu vitamin D tăng cao đúng vào thời điểm hệ cơ – xương phải thích nghi với những thay đổi sinh lý theo mùa.

Thiếu vitamin D trở nên phổ biến trong mùa đông.

2. Vitamin D - yếu tố thiết yếu đối với sức khỏe xương khớp

Vitamin D giữ vai trò trung tâm trong quá trình hấp thu canxi và khoáng hóa xương. Khi cơ thể không được cung cấp đủ vitamin D, lượng canxi hấp thu từ thực phẩm sẽ giảm, khiến cấu trúc xương dần suy yếu theo thời gian và làm tăng nguy cơ đau nhức, giảm mật độ xương.

Không chỉ tác động lên hệ xương, vitamin D còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh cơ bắp và khả năng điều hòa phản ứng viêm trong cơ thể. Tình trạng viêm thường biểu hiện bằng cảm giác đau nhức lan tỏa, mệt mỏi kéo dài và tăng nhạy cảm tại các khớp. Vì vậy, khi thiếu vitamin D, người bệnh có thể cảm nhận rõ sự suy giảm khả năng vận động, ngay cả khi không có chấn thương hay tổn thương thực thể.

Thiếu vitamin D là tình trạng phổ biến vào mùa đông, diễn tiến âm thầm nhưng có thể làm gia tăng đau nhức xương khớp, mệt mỏi và suy giảm chức năng vận động nếu không được phát hiện kịp thời.

Vitamin D thấp, viêm tăng và cơn đau khớp trở nên trầm trọng

Nhiều bằng chứng cho thấy nồng độ vitamin D thấp có liên quan đến sự gia tăng các chỉ số viêm trong cơ thể. Mặc dù viêm không trực tiếp gây tổn thương cấu trúc khớp, nhưng nó làm tăng tín hiệu đau, từ đó khiến các tình trạng như thoái hóa khớp giai đoạn sớm hoặc đau lưng mạn tính trở nên nặng hơn.

Một nghiên cứu công bố năm 2025 trên tạp chí Nutrients cho thấy những bệnh nhân có mức vitamin D thấp thường bị thoái hóa khớp gối và khớp hông nghiêm trọng hơn, điểm đau cao hơn và suy giảm chức năng vận động rõ rệt so với nhóm có nồng độ vitamin D bình thường.

Điều này giúp lý giải vì sao nhiều người ghi nhận tình trạng đau khớp tăng lên trong mùa lạnh, dù không tăng cân hay thay đổi mức độ hoạt động thể chất.

Những dấu hiệu thiếu vitamin D không nên bỏ qua

Thiếu vitamin D không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng các triệu chứng đặc hiệu. Những dấu hiệu thường gặp bao gồm đau nhức cơ thể, cứng khớp buổi sáng, chuột rút cơ, mệt mỏi kéo dài, dễ té ngã hoặc đau khớp không rõ nguyên nhân.

Trong trường hợp xuất hiện gãy xương do stress lặp lại hoặc đau xương kéo dài, đặc biệt vào mùa đông, người bệnh cần được thăm khám và đánh giá đầy đủ để loại trừ khả năng thiếu vitamin D.

Nhiều người bị đau khớp nhiều hơn vào mùa lạnh dù không tăng cân hay thay đổi mức độ vận động.

3. Những nhóm người có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn trong mùa đông

Không phải ai cũng có nguy cơ thiếu vitamin D như nhau. Người lớn tuổi có khả năng tổng hợp vitamin D qua da kém hơn. Người có làn da sẫm màu cần thời gian tiếp xúc ánh nắng lâu hơn để tạo ra lượng vitamin D tương đương.

Ngoài ra, phụ nữ, đặc biệt là những người có chế độ ăn thiếu canxi, người béo phì hoặc mắc các bệnh về tuyến giáp cũng thuộc nhóm nguy cơ cao. Với những bệnh nhân từng phẫu thuật khớp hoặc đang bị đau lưng, đau gối mạn tính, thiếu vitamin D có thể khiến quá trình hồi phục chậm hơn, đồng thời làm tăng cảm giác cứng khớp và mất thăng bằng.

4. Các bước để bảo vệ sức khỏe xương khớp mùa đông

Thiếu vitamin D là tình trạng dễ điều chỉnh nếu được phát hiện sớm. Tiếp xúc ánh nắng mặt trời an toàn vẫn là nguồn cung cấp tự nhiên hiệu quả nhất. Việc dành khoảng 15–30 phút ngoài trời, để mặt và tay tiếp xúc ánh nắng, có thể mang lại lợi ích nhất định, dù ánh nắng mùa đông thường kém hiệu quả hơn.

Các thực phẩm như sữa tăng cường vitamin D, trứng và cá béo có thể đóng góp một phần vitamin D trong khẩu phần ăn, song thường không đủ để đáp ứng nhu cầu nếu chỉ dựa vào chế độ ăn.

Xét nghiệm máu giúp xác định chính xác tình trạng thiếu hụt. Việc bổ sung vitamin D dưới sự hướng dẫn của bác sĩ được xem là phương pháp an toàn và hiệu quả. Vitamin D cũng phát huy tác dụng tốt hơn khi cơ thể được cung cấp đủ canxi và duy trì thói quen tập luyện chịu trọng lượng, giúp hỗ trợ mật độ xương và ổn định khớp.

Lưu ý: Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Người đọc nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi thay đổi chế độ ăn hoặc bổ sung vi chất.

Mời độc giả xem thêm:

DS. Nguyễn Thu Giang

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/thieu-vitamin-d-trong-mua-dong-dau-hieu-canh-bao-som-va-cach-phong-ngua-hieu-qua-169260122191410811.htm