Thịt lợn bệnh vào trường học: Chuyên gia chỉ rõ những nguy hại khôn lường

3 giờ trướcBài gốc

Mặc dù các cơ quan chức năng đã ráo riết vào cuộc, nhưng nỗi lo về những bữa ăn "không sạch" vẫn đang hiện hữu trong mỗi gia đình. Để giải đáp những lo lắng về hệ lụy sức khỏe, phân tích nguy cơ tích lũy độc tố và tìm giải pháp cho "hàng rào" kỹ thuật tại trường học, PV Báo Sức khỏe và Đời sống đã có cuộc trao đổi với TS. Lưu Quốc Toản - chuyên gia từ Tổ Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm (Khoa Sức khỏe Môi trường - Nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế Công cộng).

TS. Lưu Quốc Toản - Khoa Sức khỏe Môi trường - Nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế Công cộng.

- Thưa TS. Lưu Quốc Toản, mặc dù virus dịch tả lợn Châu Phi được khẳng định không lây sang người, nhưng dưới góc độ an toàn thực phẩm, khi hàng trăm tấn thịt bệnh bị phân hủy hoặc bị xử lý bằng hóa chất công nghiệp để đưa vào bếp ăn, trẻ em sẽ phải đối mặt với những loại độc tố nguy hiểm nào? Những tác nhân này gây hại âm thầm ra sao tới hệ miễn dịch còn non nớt của học sinh?

TS. Lưu Quốc Toản: Trước tiên, chúng ta cần khẳng định lợn bị mắc và nghi mắc bệnh dịch tả lợn Châu Phi cần phải áp dụng các biện pháp xử lý bắt buộc để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng, an toàn cho chuỗi cung cấp thực phẩm và phòng ngừa lây lan dịch bệnh trong chăn nuôi.

Các nội dung này đã được nêu rõ trong quy định tại Luật Thú y và Thông tư 07/2016/TT-BNNPTTN, Thông tư 24/2019/TT-BNNPTNT. Văn bản hợp nhất số 61/VBHN-VPQH về Luật An toàn thực phẩm cũng ghi rõ việc cấm sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc chết không rõ nguyên nhân, bị tiêu hủy để sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Trên cơ sở các quy định về an toàn thực phẩm, phòng chống dịch bệnh trên vật nuôi như trên cho thấy, việc hàng nghìn con lợn nghi ngờ mắc bệnh được đưa vào giết mổ cung cấp thịt cho tiêu dùng là sự việc cần được đánh giá đầy đủ về tác động tới sức khỏe người tiêu dùng và dịch bệnh trên vật nuôi.

Ngoài yếu tố dịch bệnh, việc thu gom và giết mổ số lượng lớn lợn nghi ngờ mắc bệnh cũng tiềm ẩn các nguy cơ mất an toàn thực phẩm từ việc sử dụng các chất bảo quản để giữ thịt lâu dài. Lợn mắc bệnh dịch tả lợn Châu Phi nói riêng và các dịch bệnh khác trên động vật nói chung có nguy cơ giảm chất lượng đáng kể so với thịt lợn khỏe mạnh.

Đồng thời, khi lợn mắc bệnh dịch tả lợn Châu Phi sẽ tiềm ẩn sự xuất hiện của các bệnh cơ hội khác, đặc biệt là các bệnh do vi khuẩn đường tiêu hóa gây ra như các loài vi khuẩn E. coli độc lực cao. Từ đó, có thể tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm các vi khuẩn này sang các loại thực phẩm khác qua quá trình bảo quản, chế biến và lây lan sang con người.

Trẻ em là đối tượng nhạy cảm với các yếu tố bất lợi đối với sức khỏe, trong đó có các mầm bệnh từ nguồn thực phẩm ô nhiễm. Do vậy, các cháu cũng sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn nếu ăn phải các thực phẩm ô nhiễm như trường hợp thịt lợn nhiễm bệnh dịch tả lợn Châu Phi.

Mức độ ảnh hưởng, cơ quan cơ thể bị ảnh hưởng và hậu quả sức khỏe do ăn thịt lợn nhiễm bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có tình trạng bệnh của các sản phẩm thịt lợn trước khi giết mổ, quá trình bảo quản và chất lượng thịt lợn trong quá trình bảo quản. Do vậy, để đánh giá đầy đủ các tác động này, chúng ta cần rà soát lại toàn bộ chuỗi chăn nuôi, giết mổ, chế biến, bảo quản của nguồn thịt nghi ngờ mắc bệnh.

- Sự bàng hoàng của phụ huynh không chỉ dừng lại ở việc ngộ độc cấp tính. Dưới góc nhìn y tế công cộng, việc trẻ em vô tình tiêu thụ thực phẩm kém chất lượng tích tụ từ các đường dây bất chính sẽ dẫn đến những hệ lụy dài hạn gì về rối loạn tăng trưởng, dậy thì sớm hay các bệnh lý mạn tính tiềm ẩn sau này?

TS. Lưu Quốc Toản: Các hệ lụy sức khỏe là quá trình tích lũy lâu dài khi cơ thể phơi nhiễm với các dịch bệnh và các yếu tố bất lợi từ môi trường như trường hợp virus dịch tả lợn Châu Phi trong trường hợp này. Mặc dù chưa có bằng chứng về khả năng lây lan bệnh trên người của virus dịch tả lợn Châu Phi, nhưng việc xuất hiện thịt và các sản phẩm thịt nhiễm bệnh dịch vào chuỗi thức ăn của con người, trong đó có chuỗi cung cấp bữa ăn tại trường học, cho thấy còn có các kẽ hở trong việc giám sát an toàn thực phẩm đối với nhóm sản phẩm thịt lợn nói riêng và thực phẩm nói chung.

Virus dịch tả lợn Châu Phi có thể không tích lũy các độc tố gây bệnh trong cơ thể người tiêu dùng. Tuy nhiên, có rất nhiều các hóa chất khác có tính tích lũy và ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe, đặc biệt đối với sức khỏe trẻ em. Do vậy, việc giám sát chất lượng thực phẩm nói chung và thực phẩm tại bếp ăn trường học nói riêng cần được tiếp tục nâng cao hơn nữa.

Bếp ăn trường học cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn về an toàn thực phẩm để bảo vệ sức khỏe học sinh.

- Thực tế hiện nay, quy trình kiểm duyệt tại nhiều bếp ăn trường học vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào hồ sơ năng lực và kiểm tra bằng mắt thường. Ông đánh giá thế nào về sự sai lệch giữa các chứng nhận pháp lý so với chất lượng thực tế của thực phẩm khi nhập kho? Dưới góc độ chuyên môn, liệu mắt thường có khả năng phát hiện được thịt lợn bệnh đã qua xử lý hóa chất tinh vi để đánh lừa cảm quan của người nội trợ hay không?

TS. Lưu Quốc Toản: Việc nhận biết thực phẩm bằng mắt thường rất khó phân biệt được thực phẩm đã qua xử lý hóa chất hoặc các thực phẩm nhiễm bệnh trước đó. Đây cũng là điểm khó của người quản lý bếp ăn và người nội trợ tại hộ gia đình.

Hiện nay, các quy định về giám sát an toàn thực phẩm bếp ăn tập thể nói chung và bếp ăn tập thể tại trường học nói riêng đã được xây dựng và triển khai khá tốt. Trong đó, các quy định về kiểm thực ba bước và lưu mẫu 24 giờ đã phát huy tốt nhiệm vụ "canh cửa" đối với việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

Do vậy, các bếp ăn trường học nói riêng và các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống nói chung nên tuân thủ thực hiện các quy định này. Cần đảm bảo tính minh bạch của nguồn gốc thực phẩm, cộng đồng trách nhiệm giữa người cung cấp thực phẩm và người sử dụng thực phẩm. Các hồ sơ về chăn nuôi, giết mổ, chế biến, phân phối, tiêu dùng thịt lợn cần đầy đủ, đảm bảo tính khả thi khi truy xuất nguồn gốc.

- Để ngăn chặn tình trạng trường học trở thành điểm tập kết của thực phẩm kém chất lượng, ông kiến nghị một quy trình giám sát nguồn gốc thực chất hơn như thế nào? Làm sao để cơ chế kiểm soát không còn phụ thuộc vào sự tự giác của đơn vị cung ứng mà dựa trên các hàng rào kỹ thuật và giám sát y tế chặt chẽ?

TS. Lưu Quốc Toản: Thực tế hiện nay các quy định, quy trình, hướng dẫn giám sát an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể trường học đã đi vào thực chất. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện còn nhiều khó khăn do hạn chế về kỹ thuật, nhân lực, kinh phí nên phần nào hạn chế hiệu quả của các quy định, hướng dẫn về giám sát an toàn thực phẩm. Chúng ta có sự giám sát đa chiều từ cơ quan quản lý, nhà trường, phụ huynh học sinh…

Do vậy, để tăng cường chất lượng an toàn thực phẩm, giảm thiểu nguy cơ các thực phẩm kém chất lượng xâm nhập vào bếp ăn trường học, tôi có một số đề xuất:

Thứ nhất, cần tăng cường hoạt động giám sát nội bộ của trường học, ban phụ huynh học sinh đối với việc tuân thủ quy định về kiểm thực 3 bước, các biện pháp hành chính trong đảm bảo nguồn gốc thực phẩm;

Thứ hai, tăng cường hoạt động giám sát chủ động nguy cơ an toàn thực phẩm đối với các mối nguy chủ yếu và các loại thực phẩm nguy cơ, ví dụ trường hợp thịt và các sản phẩm thịt với các dịch bệnh nguy hiểm;

Thứ ba, tăng cường hiểu biết và cảm nhận của học sinh về an toàn thực phẩm; cần có kênh ghi nhận thông tin về cảm nhận của học sinh đối với chất lượng và các vấn đề bất thường khi sử dụng bữa ăn tại trường học.

Xin cảm ơn TS. Lưu Quốc Toản!

Đỗ Vi (thực hiện)

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/thit-lon-benh-vao-truong-hoc-chuyen-gia-chi-ro-nhung-nguy-hai-khon-luong-169260404054819262.htm