Thỏa thuận ngừng bắn Mỹ - Iran có nhiều dấu hiệu bấp bênh

5 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Reuters.

Phát biểu trước báo giới vào ngày 8/4, thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói thỏa thuận ngừng bắn có duy trì được hay không tùy thuộc vào việc Iran có mở cửa eo biển Hormuz cho tàu bè đi qua “không có bất kỳ hạn chế nào, bao gồm cả tiền phí” hay không. Bà Leavitt nói Tổng thống Donald Trump muốn eo biển Hormuz được mở cửa trở lại “ngay lập tức, không có bất kỳ hạn chế nào”.

Tuyên bố trên được bà Leavitt đưa ra sau khi được hỏi về việc Iran có thể áp phí lên tàu bè đi qua eo biển Hormuz - tuyến đường vận tải biển huyết mạch đã bị nước này đóng cửa sau khi xung đột quân sự với Mỹ nổ ra. Gần đây, đã có nhiều thông tin nói rằng Iran bắt đầu triển khai việc thu phí ở eo Hormuz.

Trước đó cùng ngày, hãng thông tấn nhà nước Fars của Iran đưa tin giao thông tàu chở dầu đã bị chặn lại ở eo biển Hormuz sau khi Israel tấn công Lebanon. Bà Leavitt phản hồi rằng thông tin mà phía Iran đưa ra là không đúng sự thật.

“Đây là một ví dụ về việc những gì họ tuyên bố khác với những gì họ nói trong các cuộc thảo luận kín. Chúng tôi đã chứng kiến giao thông qua eo biển Hormuz gia tăng trong ngày hôm nay. Và tôi xin nhắc lại kỳ vọng và yêu cầu của Tổng thống rằng eo biển Hormuz phải được mở cửa trở lại ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn”, thư ký báo chí Nhà Trắng nhấn mạnh.

Theo công ty theo dõi vận tải biển MarineTraffic, có ít nhất hai tàu chở hàng đã đi qua được eo Hormuz trong vài giờ đầu tiên sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, những tàu này được cho là tàu chở hàng khô rời, không phải tàu chở dầu.

Giới chuyên gia trong ngành vận tải biển cho biết giao thông nói chung qua eo Hormuz vẫn diễn ra nhỏ giọt, không khác gì mấy so với trong hơn 5 tuần chiến tranh. Mức độ bất định vẫn còn lớn, dù Iran đã tuyên bố rằng tàu bè có thể đi qua Hormuz một cách an toàn trong thời gian ngừng bắn. Điều kiện mà phía Iran đưa ra là các tàu phải “phối hợp với lực lượng vũ trang Iran và phù hợp với các hạn chế kỹ thuật”.

Một nhà điều hành trong lĩnh vực hàng hải nói với hãng tin CNBC rằng khả năng Iran áp phí mạnh tay đối với tàu bè đi qua eo biển Hormuz đang là một vấn đề lớn. Tờ báo Financial Times ngày 8/4 đưa tin rằng Iran đang có kế hoạch yêu cầu các công ty vận tải biển phải trả phí bằng tiền ảo để tàu chở dầu được đi qua eo biển Hormuz. Ngoài ra, bài báo cũng nói Iran sẽ kiểm tra các tàu để xác định xem trên tàu có vũ khí hay không.

Ở thời điểm hiện tại, các công ty vẫn tải biển vẫn đang giữ trạng thái “chờ xem”. “Chúng tôi chưa có thông tin gì về việc có thể đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn hay không. Chúng tôi vẫn chưa liên lạc với nhà chức trách Iran” - một nhà điều hành hàng hải có tàu đang bị kẹt ở khu vực Vịnh Ba Tư nói với CNBC.

Giới chức Mỹ, những người gọi thỏa thuận ngừng bắn là một chiến thắng của Washington trước Tehran, khẳng định eo biển Hormuz đã được khai thông để tàu bè đi qua. “Eo biển đã mở”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố tại một cuộc họp báo.

Trong một diễn biến khác cùng ngày 8/4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 8/4 cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, với các vi phạm cụ thể bao gồm Israel tiếp tục tấn công Lebanon, một máy bay không người lái xâm nhập không phận Iran, và Mỹ phủ nhận quyền được làm giàu uranium của Tehran.

“Sự mất niềm tin sâu sắc mang tính lịch sử của chúng tôi với Mỹ xuất phát từ việc họ liên tục vi phạm tất cả các dạng cam kết - một xu hướng mà rất đáng tiếc là đang lặp lại lần nữa. Trong tình thế như vậy, một thỏa thuận ngừng bắn song phương hay đàm phán là không có cơ sở”, ông Ghalibaf viết trong một bài đăng trên mạng xã hội.

Phản hồi tuyên bố này của Chủ tịch Quốc hội Iran, Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói: “Các lệnh ngừng bắn luôn là điều phức tạp”, đồng thời tái khẳng định lập trường của Mỹ là Iran không được phép làm giàu uranium. Ông cũng nói Lebanon không nằm trong phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.

Theo dự kiến, vòng đàm phán đầu tiên trong thời gian ngừng bắn sẽ diễn ra vào sáng ngày thứ Bảy (11/4) theo giờ địa phương tại thủ đô Islamabad của Pakistan - bà Leavitt đã xác nhận ngày 8/4. Phái đoàn Mỹ dự đàm phán sẽ do ông Vance, đặc phái viên Steve Witkoff và ông Jared Kushner - con rể kiêm cố vấn của ông Trump - dẫn đầu.

Cũng trong ngày 8/4, ông Trump dọa áp thuế quan 50% lên hàng hóa từ bất kỳ quốc gia nào “cung cấp vũ khí quân sự cho Iran”. Trong một bài đăng trên Truth Social, ông nói bất kỳ quốc gia nào bị phát hiện cung cấp vũ khí cho Iran sẽ bị áp thuế quan 50% “ngay lập tức, không có miễn trừ hay ngoại lệ”.

Ngoài ra, ông cũng nói Mỹ và Iran sẽ thảo luận về vấn đề nới lỏng các biện pháp trừng phạt mà Washington đã áp lên Tehran liên quan tới chương trình hạt nhân của Iran.

An Huy

Nguồn VnEconomy : https://vneconomy.vn/thoa-thuan-ngung-ban-my-iran-co-nhieu-dau-hieu-bap-benh.htm