Thoái vốn DNNN tăng tốc cuối chu kỳ

4 giờ trướcBài gốc

Nhà đầu tư săn mua lô lớn

Thực tế cho thấy, ngay trong những tháng cuối năm 2025, hoạt động thoái vốn nhà nước đã sôi động trở lại, rõ nét hơn so với giai đoạn trước. Nhiều thương vụ ghi nhận sức cầu lớn từ nhà đầu tư, giá trúng đấu giá cao hơn đáng kể so với giá khởi điểm, kể cả ở các lô cổ phần có quy mô lớn. Tiêu biểu là phiên đấu giá hơn 6,38 triệu cổ phần của Công ty CP Giày Thượng Đình (mã: GTD) do UBND thành phố Hà Nội tổ chức vào giữa tháng 12/2025 có giá trúng bình quân gần 215.999 đồng/cổ phần, cao gấp hơn 10 lần giá khởi điểm. Toàn bộ số cổ phần được bán hết, mang về cho ngân sách hơn 1.379 tỷ đồng.

Cũng trong tháng 12/2025, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) cũng hoàn tất việc bán trọn lô 70% vốn điều lệ tại Công ty TNHH Hải Hà - Kotobuki, đồng thời thoái 20% vốn tại Công ty CP Lương thực thực phẩm Colusa - Miliket. Trong khi đó, SCIC bán thành công 98% cổ phần Viwaseen cho Vinaconex và 88% cổ phần Viettronics cho Geleximco, với tổng giá trị hàng nghìn tỷ đồng.

Một số thương vụ đã triển khai nhưng chưa thành công trong năm 2025 tiếp tục được đưa vào diện theo dõi. Đơn cử, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) từng tổ chức đấu giá toàn bộ 6,1% vốn tại Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) vào cuối tháng 12/2025 nhưng không thành công. VietinBank cũng đã đấu giá toàn bộ 9,1% vốn tại Công ty CP Cảng Sài Gòn (mã: SGP) vào tháng 1/2026. Ngoài ra, Becamex IDC (mã; BCM), doanh nghiệp hạ tầng khu công nghiệp có vốn hóa hơn 62.000 tỷ đồng đang được định hướng giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước từ 95% xuống khoảng 74%, dù kế hoạch đấu giá hiện đang tạm hoãn từ năm 2025.

Tuy nhiên, bức tranh tổng thể giai đoạn 2021-2025 vẫn chưa khả quan, theo báo cáo của Bộ Tài chính về tổng kết việc thi hành Quyết định số 22/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và doanh nghiệp có vốn nhà nước thực hiện chuyển đổi sở hữu, sắp xếp lại, thoái vốn giai đoạn 2021 - 2025, trong tổng số 146 doanh nghiệp thuộc diện phải thoái vốn, mới có 19 doanh nghiệp hoàn thành việc thoái vốn theo quy định, đạt khoảng 13% kế hoạch giai đoạn 2022 - 2025. Trong đó, 14 doanh nghiệp thoái thành công toàn bộ vốn nhà nước, 5 doanh nghiệp thực hiện thoái vốn nhưng không đạt tỷ lệ được phê duyệt do không có nhà đầu tư đăng ký mua hoặc chỉ thoái được tỷ lệ thấp hơn kế hoạch. Còn lại 127 doanh nghiệp chưa hoàn thành thoái vốn theo tiến độ. Trong số này, 102 doanh nghiệp đang chuẩn bị các bước triển khai nhưng chưa thể thẩm định giá do vướng mắc về xử lý tài chính, đất đai, hoặc được kiến nghị chuyển sang giai đoạn sau năm 2025, tạm dừng thoái vốn do điều kiện thị trường không thuận lợi. Có 25 doanh nghiệp đã triển khai các bước cụ thể như thuê tư vấn xác định giá trị doanh nghiệp, xây dựng phương án thoái vốn hoặc lựa chọn đơn vị thẩm định giá.

Thoái vốn DNNN trở thành tâm điểm năm 2026

Bước sang năm 2026, việc thoái vốn với khu vực này trở lên cấp thiết. Điển hình với nhóm doanh nghiệp thuộc PVN, chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Yuanta cho biết, tập đoàn này hiện vẫn nắm khoảng 92,1% vốn tại Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn và dự kiến thoái thêm khoảng 2,13% để đưa tỷ lệ sở hữu xuống dưới 90%, qua đó đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông. Với PVI, PVN cũng dự kiến thoái toàn bộ 35% vốn trong giai đoạn cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026.

Ở nhóm doanh nghiệp do SCIC sở hữu, kế hoạch thoái vốn vẫn được duy trì tại nhiều doanh nghiệp lớn. SCIC vẫn đang là cổ đông lớn tại nhiều doanh nghiệp niêm yết như Công ty CP Xuất nhập khẩu Y tế Domesco (DMC) với tỷ lệ nắm giữ 34,7%; Công ty CP Nhựa Thiếu niên Tiền phong (NTP) 37,1%; Tổng công ty Thủy sản Việt Nam - Seaprodex (SEA) 63,4%. Đáng chú ý, tại Công ty CP Nhiệt điện Hải Phòng (HND) và Công ty CP Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP), SCIC dự kiến thoái toàn bộ vốn nhà nước, lần lượt tương ứng 9% và 11,4% trong giai đoạn 2026 - 2027.

Đối với nhóm doanh nghiệp do các bộ, ngành và tập đoàn nhà nước quản lý, Tổng công ty Viglacera (mã:VGC) với vốn hóa hơn 18.400 tỷ đồng được Bộ Xây dựng lên kế hoạch thoái toàn bộ 38% vốn. Tại Công ty CP PVI (mã: PVI), PetroVietnam cũng dự kiến thoái toàn bộ 35% vốn nhà nước đang nắm giữ. Trong khi đó, với Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã: BSR), PetroVietnam có kế hoạch giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 90%, thay vì thoái toàn bộ.

Theo các chuyên gia của Công ty Chứng khoán MB (MBS), hiện khu vực DNNN vẫn đang đóng góp khoảng 29% GDP, giữ vị thế dẫn đầu về tổng tài sản, doanh thu và thị phần, thậm chí nắm lợi thế độc quyền ở nhiều lĩnh vực then chốt như dầu khí, hàng không, năng lượng và hạ tầng. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động nhìn chung vẫn còn khiêm tốn, chưa thực sự tương xứng với nguồn lực khổng lồ đang nắm giữ, chủ yếu do hạn chế về quản lý vốn và cơ chế vận hành.

MBS nhận định, nếu các nguồn lực này được khơi thông đúng cách như kỳ vọng từ Nghị quyết 79-NQ/TW, DNNN sẽ có cơ hội tăng tốc rõ nét trong thời gian tới. Đặc biệt, năm 2026 được dự báo sẽ chứng kiến dòng tiền quay trở lại mạnh mẽ với các doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước - nhất là những cái tên đầu ngành sở hữu nền tảng tài chính vững chắc, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả sinh lời tốt (ROE trên 10%) và đang giao dịch ở mức định giá hấp dẫn.

Bên cạnh đó, nghị quyết mới được đánh giá sẽ tạo hành lang pháp lý vững chắc hơn cho việc sắp xếp lại danh mục đầu tư của DNNN, từ đó thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình thoái vốn, cổ phần hóa và niêm yết - những hoạt động đã bị chậm lại đáng kể trong giai đoạn vừa qua. Đây chính là động lực quan trọng để khu vực kinh tế nhà nước không chỉ giữ vững vai trò chủ đạo mà còn nâng cao năng lực quản trị, góp phần dẫn dắt nền kinh tế tăng trưởng bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Để gỡ vướng cho hoạt động thoái vốn của SCIC, Bộ Tài chính đã đề xuất một số giải pháp như cho phép giảm giá khởi điểm tối đa 10% mỗi lần nếu đấu giá hoặc thỏa thuận bán vốn không thành công, nhưng không quá 3 lần... Đồng thời cho phép bán theo lô, bao gồm cả các doanh nghiệp hiệu quả và chưa hiệu quả. Đây cũng là giải pháp tình thế gỡ khó để cổ phần Nhà nước thoái vốn thì khu vực doanh nghiệp trên mới đủ tư cách công ty đại chúng và có thể trụ lại trên sàn niêm yết...

TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cho rằng, thoái vốn không nên được nhìn nhận như điểm khép lại một giao dịch, mà cần được coi là bước khởi đầu cho một chu kỳ phát triển mới của doanh nghiệp. Nếu quá trình này chỉ nhằm mục tiêu thu ngân sách, thiếu các ràng buộc về năng lực quản trị và cam kết giữ vững ngành nghề kinh doanh cốt lõi, Nhà nước có thể đánh mất những công cụ điều tiết kinh tế quan trọng.

Hoàng Lan

Tạp chí in số tháng 1+2/2026

Nguồn TCDN : https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/thoai-von-dnnn-tang-toc-cuoi-chu-ky-d64524.html