Thói quen ăn nhiều đạm, uống rượu bia dịp Tết làm gia tăng nguy cơ viêm tụy cấp

một giờ trướcBài gốc

Mới đây, tại Khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh tiếp nhận một bệnh nhân nam 48 tuổi nhập viện trong tình trạng đau dữ dội vùng thượng vị, nôn ói liên tục, cơ thể mệt lả. Theo người nhà, khoảng một tuần trước đó, bệnh nhân tham gia nhiều buổi liên hoan tất niên, gần như ngày nào cũng sử dụng rượu bia. Thực đơn chủ yếu gồm các món nhiều đạm và chất béo như nội tạng động vật, đồ chiên rán, hải sản, đặc biệt là hàu.

Túi màu vàng đục chứa mỡ máu (triglycerid) được lọc tách khỏi máu bệnh nhân viêm tụy cấp. Ảnh: BV

Bác sĩ chuyên khoa I Dương Phạm Văn Thanh, Khoa Cấp cứu nhận định bệnh nhân có nhiều khả năng bị viêm tụy cấp. Kết quả xét nghiệm cho thấy, men tụy trong máu 729 U/L, cao gấp hơn 12 lần bình thường; triglycerid máu 81,7 mmol/L, vượt 48 lần ngưỡng bình thường (dưới 1,7 mmol/L). Hình ảnh CT ghi nhận tụy phù nề, hoại tử và viêm lan rộng quanh tụy. Bệnh nhân được chẩn đoán viêm tụy hoại tử do tăng triglycerid máu trên nền béo phì và đái tháo đường type 2.

Theo bác sĩ Dương Phạm Văn Thanh, việc sử dụng rượu bia liên tục kết hợp ăn nhiều thực phẩm giàu đạm, chất béo trong thời gian ngắn có thể gây rối loạn chuyển hóa mỡ trong máu, làm triglycerid tăng cao đột ngột và kích hoạt phản ứng viêm tại tụy.

Sau nhập viện, bệnh nhân diễn tiến nặng với bụng chướng, suy thận cấp, thiểu niệu, chỉ số viêm tăng cao và được chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực và Chống độc (ICU). Sau khoảng 10 ngày điều trị tích cực, tình trạng dần cải thiện, bệnh nhân được chuyển sang Khoa Nội Tiêu hóa theo dõi và xuất viện trong tình trạng ổn định.

Bác sĩ Đinh Tuấn Vinh, khoa ICU Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh cho biết, viêm tụy cấp là bệnh lý nguy hiểm với diễn tiến khó lường. Đây là tình trạng tuyến tụy bị viêm đột ngột, xảy ra khi các men tiêu hóa của tụy không được bài tiết đúng đường để tiêu hóa thức ăn mà tự kích hoạt ngay trong nhu mô tụy. Khi cơ chế này bị rối loạn, các men tụy trở thành tác nhân tự phá hủy mô tụy, gây đau bụng dữ dội, phản ứng viêm toàn thân và hàng loạt biến chứng nguy hiểm.

Tại Việt Nam, nguyên nhân viêm tụy thường gặp nhất là sỏi mật, tiếp theo là rượu bia và tăng triglycerid máu. Những người có sẵn các yếu tố nguy cơ như béo phì, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, nếu uống rượu bia liên tục và ăn quá nhiều thực phẩm giàu đạm, chất béo trong các dịp liên hoan, nguy cơ viêm tụy cấp tăng lên rõ rệt, thậm chí chỉ sau vài ngày.

Bác sĩ Vinh cho biết, các trường hợp viêm tụy cấp nặng có thể phải lọc máu, thở máy, phải phẫu thuật nếu xuất hiện biến chứng chảy máu hoặc nhiễm trùng ổ bụng, thậm chí tử vong. Nguy hiểm hơn, viêm tụy cấp tái diễn nhiều lần có thể tiến triển thành viêm tụy mạn, khiến tụy mất dần chức năng tiêu hóa và nội tiết, dẫn đến kém hấp thu, suy dinh dưỡng và đái tháo đường phải điều trị insulin suốt đời.

Theo BS.CKII Nguyễn Đô, Phó Trưởng khoa phụ trách điều hành Khoa Nội tiêu hóa, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, dịp Tết là điều kiện thuận lợi dễ dẫn đến bùng phát viêm tụy cấp do bữa ăn thường nhiều chất béo, nhiều đạm và đôi khi đi kèm rượu bia. Việc lạm dụng rượu bia ở những người có yếu tố nguy cơ cao như rối loạn mỡ máu, đặc biệt tăng triglyceride, thừa cân hoặc béo phì, gan nhiễm mỡ, đái tháo đường kiểm soát chưa tốt có thể làm nguy cơ xảy ra viêm tụy cấp tăng gấp 2 lần.

“Viêm tụy cấp do rượu thường gặp ở người uống rượu nhiều, kéo dài. Tuy nhiên, ngay cả người mới uống hoặc bị ép uống trong các buổi tiệc cũng có thể trở thành yếu tố kích hoạt gây viêm tụy cấp, đặc biệt nguy cơ càng tăng nếu từng có tiền sử mắc bệnh này. Người bệnh viêm tụy cấp thường có các dấu hiệu như đau dữ dội vùng trên rốn, có thể lan ra sau lưng; buồn nôn, nôn ói nhiều (nôn xong không giảm đau); bụng chướng, khó tiêu. Trường hợp nặng có thể tụt huyết áp, khó thở, vã mồ hôi, diễn tiến xấu nhanh trong 1- 2 ngày”, bác sĩ Đô cho biết thêm.

Bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt thận trọng trong mùa lễ Tết và các đợt liên hoan cuối năm: Rượu bia kết hợp ăn uống quá mức không chỉ gây hại gan mà còn có thể kích hoạt những biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, buồn nôn, nôn nhiều, tuyệt đối không chủ quan hay tự điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Đan Phương/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/benh-vien-bac-si/thoi-quen-an-nhieu-dam-uong-ruou-bia-dip-tet-lam-gia-tang-nguy-co-viem-tuy-cap-20260213192701381.htm