Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về đổi mới mô hình phát triển đất nước: Tự chủ sáng tạo - tư tưởng phát triển cốt lõi của Việt Nam trong kỷ nguyên mới

3 giờ trướcBài gốc

Tự chủ sáng tạo là năng lực sống còn của quốc gia

Thông điệp đầu tiên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh là Nghị quyết về mô hình phát triển mới phải khẳng định tư tưởng phát triển cốt lõi của Việt Nam trong kỷ nguyên mới: xây dựng năng lực tự chủ sáng tạo và khả năng tự thích ứng của quốc gia. Đây là sự chuyển đổi rất sâu trong tư duy chiến lược.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc về Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Trong nhiều thập niên, Việt Nam đã phát triển dựa trên các lợi thế về lao động, tài nguyên, vị trí địa kinh tế, sự ổn định chính trị - xã hội và khát vọng vươn lên của dân tộc. Tuy nhiên, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng với cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, chuỗi cung ứng tái cấu trúc mạnh mẽ, các cú sốc về khí hậu, năng lượng, tài chính, dữ liệu và an ninh phi truyền thống gia tăng, những lợi thế truyền thống không còn đủ để bảo đảm cho sự phát triển nhanh và bền vững.

Tự chủ sáng tạo, vì thế, phải được hiểu rộng hơn tự chủ về sản xuất hay thị trường. Đó là khả năng tự đổi mới thể chế, làm chủ tri thức và công nghệ, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, bảo vệ lợi ích quốc gia và mở rộng không gian phát triển. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với hệ thống pháp luật: chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển; từ xử lý sự vụ sang tạo lập hành lang cho đổi mới sáng tạo; từ tiền kiểm nặng nề sang hậu kiểm hiệu quả; từ cơ chế xin - cho sang cơ chế quản trị rủi ro và thúc đẩy sáng tạo.

Một quốc gia phát triển bằng tự chủ sáng tạo không thể để các ý tưởng mới bị cản trở bởi thủ tục cũ, không thể để doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hoạt động trong khuôn khổ pháp lý chật hẹp, càng không thể thiếu một môi trường thể chế dám mở đường, dám thử nghiệm và dám trao quyền gắn với trách nhiệm giải trình. Điều đó đặt ra vai trò đặc biệt quan trọng của Quốc hội trong việc thể chế hóa khát vọng phát triển thành luật pháp, chính sách và nguồn lực cụ thể.

Con người là trung tâm, văn hóa là nền tảng của phát triển bền vững

Thông điệp sâu sắc thứ hai từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là mô hình phát triển mới phải đặt con người ở vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực, vừa là chủ thể của phát triển. Mọi chính sách phát triển phải hướng đến nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, năng lực sáng tạo, phẩm giá, cơ hội phát triển và quyền thụ hưởng công bằng của Nhân dân.

Đây là cách nhìn rất nhân văn, đồng thời cũng rất hiện đại. Trong mô hình phát triển mới, con người không thể chỉ được xem là “nguồn nhân lực” theo nghĩa hẹp, mà phải được nhìn nhận như chủ thể sáng tạo của quốc gia. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà còn là người tham gia kiến tạo chính sách, giám sát chính sách và làm nên sức sống của chính sách. Doanh nghiệp không chỉ là đơn vị sản xuất, mà là chủ thể đổi mới sáng tạo. Trí thức, văn nghệ sĩ, nhà khoa học không chỉ là người đóng góp chuyên môn, mà là lực lượng mở rộng biên độ tri thức, trí tưởng tượng và giá trị tinh thần của dân tộc.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh mô hình phát triển mới phải nuôi dưỡng bản sắc dân tộc, đạo đức xã hội, tinh thần cộng đồng, khát vọng vươn lên, ý chí tự cường và năng lực hội nhập văn minh của con người Việt Nam. Đây là điểm nối rất quan trọng giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa, giữa đổi mới công nghệ với xây dựng con người, giữa hội nhập quốc tế với giữ gìn bản sắc dân tộc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc về Đề án “Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Trong bối cảnh chuyển đổi số và toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, văn hóa càng phải trở thành nền tảng của phát triển bền vững. Phát triển con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới phải là phát triển toàn diện, vừa có tri thức, kỹ năng số, năng lực sáng tạo và khả năng thích ứng, vừa có nhân cách, trách nhiệm công dân, ý thức pháp luật, lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc.

Với tinh thần ấy, các chính sách về giáo dục, văn hóa, khoa học công nghệ, lao động, an sinh xã hội, y tế, môi trường sống và cơ hội phát triển của người dân cần được nhìn trong một chỉnh thể thống nhất. Một mô hình phát triển nhân văn phải làm cho mỗi người dân cảm thấy mình có phần trong tương lai của đất nước. Đó cũng là thước đo quan trọng nhất của mọi chính sách.

Khoa học công nghệ, dữ liệu và quản trị hiện đại là hạ tầng của kỷ nguyên mới

Thông điệp thứ ba được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ là phải coi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu là hạ tầng nền tảng của giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây hạ tầng chủ yếu được hiểu là giao thông, năng lượng hay đô thị, thì trong kỷ nguyên số, dữ liệu, nền tảng số, năng lực tính toán, trí tuệ nhân tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng chính là hạ tầng phát triển.

Các đại biểu tham dự cuộc làm việc. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đồng bộ, kết nối hạ tầng, tài chính, dữ liệu, tiêu chuẩn và thị trường; phát huy vai trò nòng cốt của doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học; đồng thời Nhà nước cần chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp, hoàn thiện khung pháp lý về quản trị dữ liệu quốc gia, thúc đẩy ứng dụng AI, cải thiện môi trường kinh doanh và cải cách hệ thống tài chính phục vụ phát triển dài hạn.

Thông điệp về quản trị cũng rất rõ: phát triển càng nhanh thì quản trị càng phải hiện đại. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, liêm chính, hiệu lực, hiệu quả, dựa trên pháp quyền, phân cấp hợp lý, trách nhiệm giải trình và đo lường kết quả; quản trị xã hội phải dựa trên nền tảng số, dữ liệu và AI. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chúng ta đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tổ chức lại không gian phát triển và vận hành mô hình chính quyền địa phương mới.

Một điểm rất đáng chú ý là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu mỗi mục tiêu lớn phải gắn với một đầu mối chịu trách nhiệm, một hệ thống dữ liệu để theo dõi, có nguồn lực thực hiện và thời hạn cụ thể. Đây chính là tinh thần gắn trách nhiệm với kết quả, khắc phục tình trạng chủ trương đúng nhưng triển khai thiếu đầu mối, thiếu nguồn lực và khó đo lường hiệu quả.

Nhìn tổng thể, mô hình phát triển mới được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi mở, không chỉ là một định hướng kinh tế mà là một thiết kế phát triển toàn diện, trong đó khoa học công nghệ là động lực, dữ liệu là hạ tầng, đổi mới sáng tạo là phương thức, văn hóa là nền tảng, con người là trung tâm, pháp quyền là trụ cột và quản trị hiện đại là điều kiện bảo đảm.

Mục tiêu cuối cùng không phải lựa chọn giữa tăng trưởng nhanh hay phát triển bền vững, giữa công nghệ hay văn hóa, giữa thị trường hay công bằng xã hội, mà là xây dựng một mô hình phát triển hài hòa hơn, tự chủ hơn, thông minh hơn và nhân văn hơn để Việt Nam không chỉ bắt kịp thời đại mà còn từng bước đóng góp vào sự phát triển của thời đại bằng bản lĩnh, trí tuệ, văn hóa và khát vọng của dân tộc.

Bùi Hoài Sơn

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/thong-diep-cua-tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-ve-doi-moi-mo-hinh-phat-trien-dat-nuoc-tu-chu-sang-tao-tu-tuong-phat-trien-cot-loi-cua-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi-10419419.html