Thống nhất 1 bộ sách giáo khoa: Đảm bảo công bằng tiếp cận tri thức giữa các vùng miền

3 giờ trướcBài gốc

Việc chuyển sang một bộ SGK thống nhất đòi hỏi thầy cô chủ động nghiên cứu chương trình và thích ứng phương pháp giảng dạy - Ảnh minh họa

Giáo viên cần chủ động thích ứng

Từ năm học 2026-2027, Việt Nam sẽ sử dụng một bộ SGK giáo dục phổ thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ SGK dùng chung, tiến tới mục tiêu miễn phí SGK cho học sinh vào năm 2030. Bà Ngô Thị Thúy Liễu, Hiệu trưởng trường Tiểu học Phú Cát, Huế cho biết, nhà trường đang giảng dạy bộ SGK "Cánh diều". Việc chuyển sang bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" sẽ rất thuận lợi với các trường đã sử dụng bộ sách này. Tuy nhiên, từ khi thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 ban hành theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT của Bộ GD&ĐT, nhà trường đã xác định rõ chương trình là pháp lệnh, SGK là tài liệu tham khảo, hỗ trợ công tác giảng dạy, thực hiện chương trình. "Vì vậy, dù sử dụng bộ sách nào, giáo viên chỉ cần nghiên cứu kỹ chương trình thì sẽ không gặp trở ngại trong quá trình giảng dạy", nữ hiệu trưởng nhấn mạnh.

Ngoài ra, thư viện trường đã trang bị đầy đủ các bộ sách khác ngoài bộ SGK đang giảng dạy để giáo viên tiếp cận, nghiên cứu, tham khảo ngữ liệu khi ra đề kiểm tra định kì nên bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" cũng quen thuộc với giáo viên nhà trường. Liên quan đến việc thống nhất sử dụng một bộ SGK, bà Liễu cho biết việc phân bổ nội dung kiến thức giữa các bộ sách có sự khác nhau. Vì vậy, những trường trước đây chưa giảng dạy bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống" sẽ phải nghiên cứu lại để xây dựng kế hoạch bài dạy, bước đầu có thể gặp một số vất vả.

Tuy nhiên, theo bà Ngô Thị Thúy Liễu, việc thống nhất SGK không làm thay đổi hay ảnh hưởng đến phương pháp, kỹ thuật giảng dạy. Đối với giáo viên không nghiên cứu kĩ chương trình, quá phụ thuộc vào SGK, phụ thuộc vào thói quen chắc chắn sẽ có những lúng túng. "Vì vậy cần nghiên cứu kĩ chương trình và cần được tập huấn sử dụng bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" kĩ càng", bà Liễu nhấn mạnh.

“Việc thống nhất sử dụng một bộ SGK được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với học liệu, góp phần giảm chi phí xã hội và bảo đảm sự công bằng trong tiếp cận tri thức giữa các vùng miền. Đồng thời, đây cũng được xem là nền tảng quan trọng để đẩy mạnh số hóa SGK, từng bước xây dựng và phát triển kho học liệu số quốc gia trong thời gian tới”

TS Lê Viết Khuyến

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Anh Việt, Hiệu trưởng trường THCS Phú An, phường An Phú, TPHCM cho hay: Hiện nay, theo quy định, tất cả thư viện ở trường học đều phải có các bộ SGK khác nhau để giáo viên tham khảo nên việc thay sách không phải là vấn đề đột ngột với thầy cô. Tuy nhiên, đa số trường học ở TPHCM đều dạy bộ sách "Chân trời sáng tạo". Khi đổi SGK, giáo viên cần thời gian soạn lại tất cả bài giảng, làm quen với sách từ đầu, từ các lớp dưới để kiến thức thành hệ thống xuyên suốt, thống nhất. Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018, SGK cũng chỉ là tài liệu để tham khảo, cùng có chung chuẩn đánh giá về kiến thức, kỹ năng đạt được ở từng giai đoạn của học sinh. Sự khác nhau chỉ là ngữ liệu, cấu trúc mỗi bộ sách.

Ngoài ra, cách thức trình bày kiến thức của bộ sách "Kết nối tri thức với cuộc sống" so với 2 bộ sách còn lại khác nhau. Do vậy, thầy cô cần điều chỉnh để hướng dẫn lại cho học sinh. "Chương trình GDPT 2018 đã được triển khai ổn định, giáo viên đã quen với yêu cầu của chương trình. Các kỳ thi hiện nay cũng không sử dụng ngữ liệu trực tiếp từ SGK, nên có thể linh hoạt tham khảo từ nhiều nguồn. Vì thế, cả giáo viên và học sinh sẽ không quá bỡ ngỡ hay lệ thuộc vào một bộ sách cụ thể", ông Nguyễn Anh Việt nhận định.

Bảo đảm công bằng, giảm áp lực xã hội

Liên quan đến việc sử dụng thống nhất bộ SGK "Kết nối tri thức với cuộc sống" theo quyết định của Bộ GD&ĐT, các nhà quản lý giáo dục cho rằng, thay đổi này không chỉ nhằm đồng bộ học liệu mà còn góp phần giảm áp lực thi cử và tăng hiệu quả quản lý. Bà Ngô Thị Thúy Liễu khẳng định: "Bộ sách nào cũng được xây dựng từ chương trình, vậy nên nguyên nhân của tiêu cực trong dạy thêm, học thêm không xuất phát từ SGK mà có thể từ áp lực thi cử, tâm lý phụ huynh mong muốn con em đạt thành tích cao". Nếu các kỳ kiểm tra vẫn nặng về điểm số và xếp hạng thì dù có một hay nhiều bộ sách, nhu cầu học thêm vẫn sẽ tồn tại, nữ hiệu trưởng nêu quan điểm.

Để việc thay SGK không gây xáo trộn cho học sinh, giáo viên và nhà trường cần tích cực tuyên truyền đến cha mẹ học sinh Quyết định phê duyệt bộ SGK giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc. "Tuyên truyền để cha mẹ học sinh hiểu rõ chương trình là pháp lệnh, SGK là tài liệu tham khảo nên dù dạy bộ sách nào vẫn không ảnh hưởng đến chất lượng dạy học. Việc sử dụng thống nhất một bộ SGK sẽ thuận lợi cho cha mẹ học sinh, học sinh. Đối với các học sinh có hoàn cảnh khó khăn, nhà trường quan tâm, tạo điều kiện hỗ trợ, đảm bảo các em đều có SGK", vị nữ hiệu trưởng nói thêm.

Trong khi đó, thầy Nguyễn Anh Việt cho rằng, khi học sinh cả nước dùng chung một bộ SGK sẽ tạo điều kiện thống nhất về mặt bằng kiến thức chung; việc kiểm tra, đánh giá cũng thống nhất; hạn chế tiêu cực trong dạy thêm, học thêm. "Trong quá trình giáo viên giảng dạy, Bộ GD&ĐT cần chỉnh sửa một số thuật ngữ địa phương trong sách để chính xác, có thể dùng chung cho cả nước. Thầy cô giáo cũng phải thích ứng, tự tìm tòi, nghiên cứu để giảng dạy sao cho không gây xáo trộn, ảnh hưởng đến học sinh", thầy Việt nhấn mạnh.

Ở góc độ chuyên gia, TS Lê Viết Khuyến, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD&ĐT khẳng định: "Việc sử dụng một bộ SGK thống nhất không đồng nghĩa với việc phủ nhận quyền tự chủ hay sự sáng tạo trong giáo dục. Bởi, một bộ sách chuẩn sẽ tạo ra nền tảng chung, ổn định, bảo đảm các yêu cầu cốt lõi về kiến thức và kỹ năng mà học sinh trên cả nước cần đạt". Một bộ sách thống nhất sẽ giúp giảm gánh nặng chi phí, hạn chế tình trạng thương mại hóa trong biên soạn, đồng thời tạo sự đồng bộ trong kiểm tra, đánh giá. Giáo viên thuận lợi trong soạn bài giảng, học sinh được tiếp cận nội dung cân đối, phù hợp hơn với thực tế phát triển tâm sinh lý.

"Đặc biệt, với bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi tính liên thông chặt chẽ giữa các cấp học, một bộ SGK thống nhất sẽ giúp quá trình điều chỉnh, cập nhật kiến thức được tiến hành đồng bộ và hiệu quả hơn", TS Khuyến nhận định. Các nhà trường, giáo viên và học sinh cần coi các bộ SGK là những tài liệu tham khảo bổ ích để góp phần đa dạng hóa kiến thức, nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập. Tuy nhiên cần có biện pháp quản lý sát sao, phù hợp để tránh tình trạng lạm dụng sách tham khảo, dễ tạo ra những áp lực không đáng có cho học sinh như thực tế diễn ra thời gian qua.

Hà Phương

Nguồn Phụ Nữ VN : https://phunuvietnam.vn/thong-nhat-1-bo-sach-giao-khoa-dam-bao-cong-bang-tiep-can-tri-thuc-giua-cac-vung-mien-23826031312135344.htm