Thủ đô của Mexico sụt lún đáng báo động

3 giờ trướcBài gốc

Nhiều khu vực tại Mexico City đang sụt lún với tốc độ gần 25cm mỗi năm. Ảnh: AP

Theo dữ liệu của NASA, nhiều khu vực của Mexico City đang sụt lún với tốc độ gần 25cm mỗi năm, thuộc nhóm nhanh nhất thế giới đối với một siêu đô thị.

Ở một số nơi, mặt đất lún khoảng 2cm mỗi tháng. Tính trong chưa đầy một thế kỷ, nhiều khu vực hạ thấp hơn 12m. Mexico City đang “chìm” theo cách chậm rãi nhưng liên tục, đủ để làm biến dạng cả một “siêu đô thị” rộng khoảng 7.800km² với hơn 22 triệu dân.

Đặc điểm địa chất đặc biệt của Mexico City

Nguồn gốc vấn đề nằm ngay dưới lòng đất. Theo AP, Mexico City được xây dựng trên nền hồ Texcoco cổ, nơi từng là trung tâm của đế chế Aztec. Sau khi người Tây Ban Nha chinh phục khu vực này vào thế kỷ XVI, phần lớn hồ nước bị rút cạn để mở rộng đô thị.

Ngày nay, phần lớn Mexico City được xây trên các lớp cát và đất sét mềm từng nằm dưới đáy hồ, có nơi sâu tới khoảng 90m. Chính nền địa chất ngậm nhiều nước này khiến thành phố đặc biệt dễ tổn thương trước động đất, sụt lún và hàng loạt vấn đề hạ tầng khác.

Khi dân số tăng mạnh và đô thị hóa bùng nổ, thành phố bắt đầu khai thác nước ngầm với quy mô ngày càng lớn để phục vụ sinh hoạt. Việc hút nước kéo dài khiến tầng chứa nước co lại, làm các lớp đất sét bên dưới nén xuống, khiến toàn bộ mặt đất phía trên dần chìm theo.

Không giống hiện tượng lún do xây dựng cục bộ, sụt lún tại Mexico City diễn ra trên quy mô cực lớn và gần như không thể phục hồi hoàn toàn. Do vậy, nhiều công trình lịch sử nghiêng rõ rệt, nổi tiếng nhất là Nhà thờ chính tòa Metropolitan được xây dựng từ năm 1573.

AP dẫn lời nhà địa vật lý Enrique Cabral, thuộc Đại học quốc gia tự trị Mexico (UNAM), nhận định: “Hiện tượng sụt lún gây thiệt hại đối với một phần cơ sở hạ tầng quan trọng của thành phố, bao gồm hệ thống tàu điện ngầm, thoát nước, cấp nước, nhà ở và đường sá. Đây là vấn đề rất lớn”.

Quảng trường Zocalo và Nhà thờ chính tòa Metropolitan đang bị sụt lún ở Mexico City. Ảnh AP

Thách thức chung của nhiều “siêu đô thị”

Thực tế, Mexico City không phải là trường hợp cá biệt. Nhiều “siêu đô thị” khác cũng đối mặt tình trạng tương tự do khai thác nước ngầm quá mức, đô thị hóa dày đặc và biến đổi khí hậu.

Jakarta (Indonesia) là ví dụ điển hình. Theo SCMP, một số khu vực của thủ đô Indonesia từng lún hơn 20cm mỗi năm, nghiêm trọng đến mức chính phủ phải quyết định xây dựng thủ đô mới Nusantara để giảm áp lực. Tại Bangkok (Thái Lan), nền đất mềm kết hợp với việc khai thác nước ngầm kéo dài khiến nhiều khu vực thủ đô Thái Lan tiếp tục chìm chậm dù chính quyền đã áp dụng các biện pháp kiểm soát.

Một số thành phố ven biển như Jakarta, Manila hay New Orleans còn đối mặt “khủng hoảng kép” khi vừa sụt lún mặt đất, vừa chịu tác động của nước biển dâng. Điều đó khiến nguy cơ ngập lụt trở nên nghiêm trọng hơn nhiều so với chỉ biến đổi khí hậu đơn thuần.

Hệ thống kênh đào Xochimilco ở Mexico City. Ảnh: AP

Chính quyền Mexico City bắt đầu tài trợ nhiều nghiên cứu hơn sau khi khủng hoảng nước trở nên nghiêm trọng trong những năm gần đây. Dữ liệu từ vệ tinh NISAR, dự án hợp tác giữa NASA và Tổ chức Nghiên cứu không gian Ấn Độ, đang giúp giới khoa học theo dõi chính xác tốc độ lún ở từng khu vực.

Trong tương lai, nhóm nghiên cứu kỳ vọng công nghệ vệ tinh có thể phóng đại chi tiết tới từng khu vực cụ thể, thậm chí đo đạc mức độ sụt lún ở quy mô từng tòa nhà riêng lẻ.

Ở phạm vi rộng hơn, các nhà khoa học hy vọng hệ thống này sẽ được ứng dụng trên toàn cầu để theo dõi thiên tai, biến động đứt gãy địa chất, cũng như tác động của biến đổi khí hậu tại những khu vực nhạy cảm như Nam Cực.

Công nghệ này còn có thể giúp tăng cường các hệ thống cảnh báo sớm, cho phép giới nghiên cứu đưa ra khuyến nghị sơ tán kịp thời trong trường hợp núi lửa phun trào hoặc các thảm họa địa chất khác. NISAR là bước tiến quan trọng trong nghiên cứu hiện tượng sụt lún và hạn chế tác động nghiêm trọng nhất mà Mexico City đang đối mặt.

Giới chuyên gia nhận định, việc kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, quản lý tài nguyên nước và quy hoạch đô thị sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình thích ứng với thực trạng sụt lún.

THƯ LÊ

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/thu-do-cua-mexico-sut-lun-dang-bao-dong-3335110.html