Thu hút nhân tài bằng chính sách linh hoạt và đồng bộ

một giờ trướcBài gốc

Trong tương lai, vùng trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh sẽ trở thành thủ phủ tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ảnh minh họa: Thanh Vũ/TTXVN

Các chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học của Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thời gian qua đã bước đầu phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, không chỉ bằng đãi ngộ tốt hơn mà còn bằng môi trường làm việc, nghiên cứu và cống hiến đủ hấp dẫn để thu hút nhân tài.

Kết quả bước đầu

Trước yêu cầu thực tiễn, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều chính sách xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Nổi bật là Nghị quyết số 27/2023/NQ-HĐND về chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt. Đây là cú hích thể chế, thể hiện tư duy đổi mới và quyết tâm “trải thảm đỏ” một cách thực chất để thu hút nhân tài.

Nghị quyết này thiết lập hệ thống đãi ngộ vượt trội, gồm trợ cấp ban đầu lên đến 100 triệu đồng, thu nhập hằng tháng từ 30-100 triệu đồng, thù lao 5% giá trị công trình hoặc thưởng tối đa 1 tỷ đồng/người đối với thành tích đặc biệt xuất sắc, hỗ trợ nhà ở tối đa 7 triệu đồng/tháng.

Thành phố đã thu hút được 10 chuyên gia, nhà khoa học cho các ngành công nghệ mũi nhọn. Dù số lượng chưa lớn, đội ngũ này đã tạo tác động rõ nét, trực tiếp chủ trì các sản phẩm khoa học công nghệ mang tính đột phá, từ chip cảm biến thế hệ mới đến vật liệu tiên tiến phục vụ công nghiệp.

Thông qua hoạt động nghiên cứu, họ góp phần thiết lập các trung tâm đào tạo nhân lực tại chỗ theo chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực cho hàng trăm kỹ sư, mở rộng hợp tác với các tổ chức, viện nghiên cứu, trường đại học uy tín. Sự đóng góp của họ đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu chiến lược, đưa Thành phố trở thành trung tâm công nghệ cao và dịch vụ hiện đại của cả khu vực Đông Nam Á.

Bài toán thu hút nhân tài cũng được các cơ sở đại học chú trọng với nhiều chính sách đồng bộ. Tại Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Chương trình VNU350 triển khai từ năm 2024 là bước đột phá với thiết kế chính sách toàn diện, từ đãi ngộ thu nhập đến môi trường làm việc, bảo đảm nhà khoa học phát triển trong ba không gian: tự chủ, phát triển và đóng góp.

Đến nay, chương trình đã thu hút 81 nhà khoa học từ nhiều nước về làm việc, đang dẫn dắt và tham gia các lĩnh vực nghiên cứu trọng điểm như trí tuệ nhân tạo, khoa học máy tính, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, y - dược học. Một số kết quả nghiên cứu đã bước đầu tạo giá trị ứng dụng thực tiễn như hệ thống chẩn đoán y khoa ứng dụng trí tuệ nhân tạo, robot hỗ trợ y tế - y sinh - logistics, mô hình bảo mật thông tin thông minh.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, chương trình là nền tảng để hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, thúc đẩy hướng nghiên cứu mũi nhọn, gắn kết nghiên cứu cơ bản với ứng dụng thực tiễn, giữa tri thức hàn lâm với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của đất nước. Đây là cấu phần chiến lược trong lộ trình phát triển dài hạn của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ Hoa Kỳ trở về công tác tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Liêm đánh giá, VNU350 là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nhân lực chất lượng cao ngày càng gay gắt.

Giá trị của chương trình không chỉ nằm ở chính sách thu hút, mà còn ở quyết tâm xây dựng môi trường học thuật đạt chuẩn quốc tế, nơi các nhà khoa học có điều kiện phát triển nghiên cứu chuyên sâu, tạo giá trị thực tiễn và đóng góp cho xã hội. Bởi, để giữ chân các nhà khoa học giỏi, điều quan trọng không chỉ là đãi ngộ, mà còn là môi trường học thuật nơi họ được tôn trọng, trao quyền và có cơ hội phát triển lâu dài.

Thu hút nhân tài bằng hệ sinh thái phù hợp

Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Thành Nhân thông tin, quy mô đô thị lớn đặt ra áp lực rất lớn đối với bộ máy quản lý, cùng với đó là yêu cầu có giải pháp đột phá về con người. Dù Nghị quyết 27 đã có nhiều ưu đãi, nhưng xét tổng thể về môi trường sống, không gian làm việc, thu nhập và thủ tục hành chính vẫn còn những hạn chế.

Theo các chuyên gia, thu hút nhân tài không thể chỉ là chính sách đãi ngộ đơn lẻ, mà phải là hệ sinh thái chính sách đồng bộ. Trong đó cần có gói hỗ trợ toàn diện về thu nhập, nhà ở, đi lại, giáo dục, y tế; thủ tục hành chính nhanh, minh bạch, số hóa và phân cấp mạnh. Thành phố cần có cơ chế kết nối giữa chính quyền với trường, viện và doanh nghiệp để nhân tài có không gian làm việc, sáng tạo và đóng góp thực chất.

Để tạo bước đột phá mạnh mẽ hơn trong cuộc đua thu hút nhân tài toàn cầu, Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất 5 nhóm giải pháp triển khai đồng bộ trong thời gian tới. Trước hết là phân cấp triệt để thẩm quyền tuyển chọn chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt, cho phép người đứng đầu cơ quan, đơn vị có nhu cầu, được tự thành lập hội đồng và ban hành kế hoạch tuyển chọn theo ủy quyền của UBND Thành phố. Quy trình này sẽ cắt giảm bước trình Chủ tịch UBND Thành phố phê duyệt chỉ tiêu thu hút như trước đây.

Thành phố bổ sung chính sách tạo môi trường làm việc lý tưởng cho chuyên gia nước ngoài, không chỉ dừng ở thu nhập vượt trội, chú trọng hỗ trợ một phần chi phí nhà ở, đi lại và tạo điều kiện để gia đình chuyên gia tiếp cận thuận tiện các dịch vụ giáo dục, y tế chất lượng cao khi đến sinh sống và làm việc.

Thành phố đề xuất Chính phủ nghiên cứu, cho phép thí điểm cấp “Thị thực công nghệ” hoặc thẻ tạm trú dài hạn (5-10 năm) cho chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư công nghệ nước ngoài và trí thức kiều bào có trình độ cao trong các lĩnh vực công nghệ ưu tiên theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Dòng thị thực này cần được thiết kế cá nhân hóa, không gắn với một cơ quan bảo lãnh duy nhất, cho phép người sở hữu linh hoạt thực hiện nhiều vai trò như nghiên cứu, giảng dạy, cố vấn doanh nghiệp, khởi nghiệp ở Thành phố.

Một giải pháp khác là cơ cấu lại hội đồng tuyển chọn chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt, gồm đơn vị sử dụng, cơ quan quản lý nhà nước và chuyên gia độc lập từ viện nghiên cứu, trường đại học.

Thành phố sẽ thể chế hóa chính sách thu hút vào Luật Đô thị đặc biệt, trong đó quy định Hội đồng nhân dân Thành phố ban hành chính sách thu hút, trọng dụng, đào tạo, bồi dưỡng và đãi ngộ đối với chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng, người có tài năng, chuyên môn, trình độ cao trong và ngoài nước phù hợp với nhu cầu.

Cơ chế phối hợp giữa địa phương và viện, trường trong thu hút chuyên gia, nhà khoa học cũng được nhiều chuyên gia đề xuất nhằm phát huy tối đa năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân tài. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Phú Trần Tình, Viện trưởng Viện Phát triển chính sách Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, quy định chưa cho phép ngân sách địa phương chi trả thu nhập trực tiếp cho các đơn vị trung ương đóng trên địa bàn, dẫn đến khó khăn trong việc Thành phố hỗ trợ chi trả thu nhập cho đội ngũ nhân tài do Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thu hút.

Viện đề xuất một số cơ chế để Thành phố Hồ Chí Minh có thể hỗ trợ nhà trường này thu hút nhân tài phục vụ trực tiếp các chương trình hợp tác của hai bên. Trong đó, Thành phố và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh có thể thí điểm mô hình sử dụng chung đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học. Đội ngũ này sẽ tham gia trực tiếp vào các chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm do Thành phố đặt hàng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhằm phát huy hiệu quả nguồn lực nhân tài, gắn kết nghiên cứu với nhu cầu phát triển thực tiễn.

Thành phố Hồ Chí Minh cũng nghiên cứu, điều chỉnh Nghị quyết 27 theo hướng cho phép Thành phố trực tiếp thu hút, ký kết và chi trả thu nhập đối với đội ngũ nhân tài, chuyên gia, nhà khoa học; sau đó biệt phái sang Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh để triển khai các chương trình khoa học và công nghệ chiến lược do Thành phố đặt hàng.

Theo cơ chế này, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chịu trách nhiệm tổ chức nhiệm vụ học thuật, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Thành phố bảo đảm chế độ đãi ngộ toàn diện, gồm thu nhập, phụ cấp nghiên cứu, hỗ trợ ban đầu, nhà ở và các phúc lợi cần thiết. Điều này vừa bảo đảm tính linh hoạt trong sử dụng ngân sách, đồng thời phát huy hiệu quả nguồn lực nhân tài phục vụ trực tiếp các mục tiêu phát triển chiến lược của Thành phố.

Thu Hoài (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/thuc-hien-nghi-quyet-57/thu-hut-nhan-tai-bang-chinh-sach-linh-hoat-va-dong-bo-20260610151738140.htm