Giá nhà tăng nhanh trong khi thu nhập cải thiện chậm khiến giấc mơ an cư tại TP.HCM ngày càng xa tầm với. Ảnh: Phương Lâm.
Theo báo cáo công bố cuối năm ngoái của Batdongsan.com.vn dựa trên khảo sát 1.000 người tham gia, trong năm 2025, số lượng tin đăng căn hộ chung cư có giá dưới 3 tỷ đồng tại TP.HCM chỉ chiếm khoảng 31% tổng nguồn cung. Nếu chỉ xét khu vực TP.HCM cũ, tỷ lệ này giảm còn 21%, trong khi tại Hà Nội, căn hộ dưới 3 tỷ đồng chỉ chiếm khoảng 10% thị trường.
Ở phân khúc nhà riêng, nguồn cung giá rẻ còn khan hiếm hơn. Tại TP.HCM cũ, chỉ khoảng 5% nhà riêng có giá dưới 3 tỷ đồng, trong khi con số này tại Hà Nội chỉ đạt 1%.
Ngược lại, các sản phẩm nhà riêng có giá trên 15 tỷ đồng ở Hà Nội chiếm tới 33% tổng nguồn cung. Mức giá phổ biến nhất của nhà riêng tại TP.HCM hiện dao động mạnh 5-10 tỷ đồng, chiếm gần một nửa thị trường.
Thu nhập dưới 50 triệu đồng/tháng khó mua nhà
Với mặt bằng giá liên tục tăng cao, ông Lê Bảo Long, Giám đốc Marketing Batdongsan.com.vn nhìn nhận việc sở hữu nhà ở Việt Nam hiện nay khó khăn hơn so với nhiều thị trường phát triển như Mỹ, Australia hay Nhật Bản. Đáng chú ý, tỷ lệ cá nhân trẻ chưa sở hữu bất động sản đang gia tăng, từ khoảng 30% năm ngoái lên gần 40% trong năm nay.
Khảo sát cũng cho thấy trong nhóm người có nhu cầu mua căn nhà đầu tiên, hơn 90% đánh giá mức giá hiện nay là cao hoặc rất cao so với thu nhập. Do đó, chung cư tiếp tục là loại hình được ưu tiên hàng đầu, với 59% người tham gia khảo sát lựa chọn. Tuy nhiên, khả năng mua nhà vẫn phụ thuộc rất lớn vào thu nhập thực tế.
Theo đó, chỉ có nhóm có thu nhập 50 triệu đồng mỗi tháng, tỷ lệ người cho rằng có khả năng mua nhà mới tăng rõ rệt (50% đáp viên tự tin và tự tin cao về khả năng mua nhà). Đây cũng là nhóm sẵn sàng vay ngân hàng với tỷ lệ hợp lý, phổ biến ở mức 30-50% giá trị bất động sản.
Trong khi đó, nhóm thu nhập 30-50 triệu đồng/tháng chủ yếu chỉ dừng ở mức tự tin trung bình. Với nhóm thu nhập 15-30 triệu đồng/tháng, có tới 47% cho rằng khả năng mua nhà là thấp hoặc rất thấp. Còn với nhóm thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng, mức độ tự tin gần như chạm đáy.
Ngoài yếu tố giá, pháp lý và uy tín chủ đầu tư là hai tiêu chí được người mua ưu tiên hàng đầu. Điều này phản ánh tâm lý thận trọng trong bối cảnh giá nhà tăng cao và rủi ro thị trường vẫn hiện hữu. Để theo đuổi giấc mơ sở hữu nhà, nhiều người lựa chọn tích lũy thông qua việc làm thêm và phân bổ tài sản vào các kênh được xem là an toàn.
"Bẫy tài chính" khi vay mua nhà
Khi giá nhà liên tục leo thang trong khi thu nhập không theo kịp, phần lớn người mua nhà - trừ những trường hợp được gia đình hỗ trợ lớn - đều buộc phải sử dụng đòn bẩy tài chính từ ngân hàng.
Trong một cuộc trò chuyện với Tri Thức - Znews, ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tư vấn tài chính và bất động sản độc lập cảnh báo nếu không tính toán kỹ, người trẻ dễ gặp bẫy tài chính khi vay mua nhà.
Theo ông Kiên, hiện nay cả chủ đầu tư lẫn ngân hàng đều đưa ra nhiều chính sách ưu đãi nhằm giúp người trẻ dễ tiếp cận nhà ở, như chỉ cần có 20-30% vốn tự có là có thể mua nhà. "Những chính sách này khiến nhiều bạn nghĩ rằng 'mình cũng đủ điều kiện rồi' và quyết định xuống tiền, nhưng thực tế rất nguy hiểm", ông nói.
Vị chuyên gia nhấn mạnh khi mua nhà, người vay cần tính toán kỹ dòng tiền trả nợ hàng tháng. Với thu nhập hiện có, sau khi trừ chi phí sinh hoạt và khoản dự phòng, cần xác định rõ còn bao nhiêu tiền để có thể "gánh" được khoản vay.
Khi mua nhà, người vay cần tính toán kỹ dòng tiền trả nợ hàng tháng. Ảnh: Quỳnh Danh.
Đặc biệt, lãi suất vay mua nhà thường có hai giai đoạn: ưu đãi ban đầu và giai đoạn thả nổi sau đó. Tuy nhiên, nhiều người trẻ chỉ nhìn vào mức lãi ưu đãi mà không tính đến việc lãi suất sẽ tăng sau khi hết ưu đãi. "Hiện lãi suất ưu đãi khoảng 7-10%/năm trong 2 năm đầu, nhưng sau đó có thể lên 10-14%", ông Kiên nói.
Theo ông, nếu trong thời gian ưu đãi mỗi tháng trả khoảng 20 triệu đồng, thì khi thả nổi, khoản phải trả mỗi tháng có thể lên 25 triệu đồng. "Nếu không chuẩn bị sẵn dòng tiền cho giai đoạn sau, người vay rất dễ bị hụt và buộc phải bán lỗ" ông cảnh báo.
Vị chuyên gia cũng lưu ý tài sản mua để ở cần phù hợp với khả năng tạo thu nhập, tránh vượt quá sức. Với căn nhà đầu tiên, người mua nên ưu tiên lựa chọn sản phẩm vừa tầm tài chính để giảm áp lực. Khi thu nhập cải thiện, vẫn có thể tính đến việc đổi nhà sau.
Đối với những gia đình chưa tích lũy nhiều, ông Kiên khuyến nghị nên tiếp tục thuê nhà, tiết kiệm và gia tăng thu nhập, đồng thời hạn chế sử dụng đòn bẩy tài chính quá lớn.
Thực tế, dữ liệu của Batdongsan.com.vn cũng cho thấy thị trường đang hình thành nhóm người xác định thuê nhà dài hạn, chủ yếu là người độc thân, chưa có kế hoạch mua nhà trong ít nhất 5 năm. Nhóm này ưu tiên sự linh hoạt, chất lượng sống và kiểm soát áp lực tài chính, thường dành dưới 30% thu nhập cho tiền thuê nhà và xem đây là giải pháp tài chính hiệu quả hơn trong bối cảnh hiện tại.
Liên Phạm