Người dân xã Hợp Tiến chăm sóc, vun gốc cho từng cây quất để chuẩn bị phục vụ cho thị trường Tết Nguyên đán 2026. Ảnh: Phương Đỗ
Những ngày cuối năm, về xã Xuân Du - nơi được xem là thủ phủ đào phai lớn nhất tỉnh Thanh Hóa, hay xã Hợp Tiến - làng quất cảnh truyền thống, dễ dàng cảm nhận nhịp lao động hối hả, khẩn trương. Từng gốc đào, chậu quất được chăm chút kỹ lưỡng với hy vọng kịp khoe sắc, kết trái đúng dịp Tết Bính Ngọ 2026.
Từ giữa tháng 11 âm lịch, xã Xuân Du bắt đầu bước vào giai đoạn bận rộn nhất trong năm. Đây là thời điểm người trồng đào tập trung “ép” cây ra hoa đúng dịp. Những vườn đào trải dài, cành lá xum xuê, thân cây mốc thếch theo năm tháng, gốc chắc khỏe, tạo nhiều dáng cổ kính là đặc trưng của đào phai Xuân Du. Với sắc hồng nhạt dịu dàng, nụ to, cánh dày, hoa bền màu, đào nơi đây từ lâu đã trở thành lựa chọn của nhiều gia đình mỗi dịp tết đến, xuân về.
Theo người dân Xuân Du, để có được một cây đào đẹp không phải là chuyện một sớm, một chiều. Ngay từ khâu chọn giống, người trồng đã phải chọn những cây khỏe, phù hợp thổ nhưỡng. Trung bình, cứ 3 năm chăm sóc, cây đào mới cho thu hoạch.
Ông Nguyễn Thăng Tiền, người có nhiều năm gắn bó với nghề trồng đào ở xã Xuân Du, chia sẻ: “Chăm đào thời gian đầu phải thường xuyên tưới nước cho cây để cây sinh trưởng. Nhưng quan trọng nhất là giai đoạn xuống lá, lúc này phải tập trung dưỡng chất cho cây nuôi mầm hoa. Chính vì vậy, công đoạn quan trọng nhất trong giai đoạn này là tuốt lá. Người trồng đào phải tính toán thời điểm chính xác để cây tập trung dinh dưỡng nuôi nụ hoa. Từng chiếc lá được ngắt bỏ bằng tay, nhẹ nhàng nhưng dứt khoát, tránh làm tổn thương cành và nụ non. Toàn bộ quá trình xuống lá đều được thực hiện thủ công, đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ và kinh nghiệm của người trồng. Bên cạnh đó, việc tưới nước cũng được điều chỉnh cẩn thận, không để cây bị úng hay khô cằn, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng hoa khi tết đến".
Hiện nay, xã Xuân Du có gần 300ha đất trồng đào, trong đó khoảng 250ha dự kiến cho thu hoạch phục vụ Tết Nguyên đán năm nay. Nghề trồng đào không chỉ mang lại nguồn thu nhập đáng kể khi có hộ thu về hàng tỷ đồng mỗi vụ, mà còn tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương trong những tháng cao điểm. Dịp cuối năm, nhiều gia đình phải thuê thêm người để kịp tiến độ chăm sóc, tuốt lá, tạo dáng, đảm bảo mỗi cây đào xuất vườn đều đạt chất lượng tốt nhất. Không chỉ mang giá trị kinh tế, đào phai Xuân Du còn chứa đựng ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Với người Việt, cành đào ngày tết là biểu tượng của may mắn, đoàn tụ và hy vọng về một năm mới tốt lành. Chính vì thế, nhiều người trồng đào nơi đây không chỉ làm nghề vì thu nhập mà còn mong muốn góp phần giữ gìn nét đẹp truyền thống. Đó cũng là động lực để họ kiên trì, chăm chút từng gốc đào, dù phải đối mặt với không ít khó khăn trong quá trình sản xuất.
Tại xã Hợp Tiến, không khí cũng rộn ràng không kém với nghề trồng quất cảnh truyền thống. Những ngày này, khắp các vườn quất, không khí lao động trở nên khẩn trương hơn bao giờ hết. Những chậu quất xanh mướt chen kín lối đi. Người trồng quất tất bật từ sáng sớm, cặm cụi bên từng luống cây, kiểm tra, chỉnh sửa dáng thế để kịp phục vụ thị trường tết.
Theo anh Lê Đăng Duân, người trồng quất tại xã Hợp Tiến, để có được cây quất đẹp phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp. “Quất ở đây được trồng từ những giống tốt, chăm sóc kỹ lưỡng từ việc uốn nắn cành tạo dáng, bón phân đúng cách đến kiểm soát ánh sáng và tưới nước để cây có lá xanh mướt, quả mọng và đều”, anh Duân cho biết.
Công việc cuối năm ở Hợp Tiến không chỉ dừng lại ở việc tưới nước hay cắt tỉa. Người trồng còn phải thường xuyên kiểm tra từng cây để đảm bảo mỗi chậu quất đều đạt tiêu chuẩn trước khi xuất bán. Nhu cầu nhân công vì thế cũng tăng cao. Bà Lê Thị Hoa cho biết: “Dịp cuối năm nhà nào trồng quất cũng cần thêm người để kịp chăm sóc cây. Thường chúng tôi phải trả 400.000 đồng mỗi công vì việc nhiều mà nguồn lao động lại có hạn”.
Những ngày này, làng quất Hợp Tiến dường như không có khái niệm ngày nghỉ. Từ sáng sớm đến chiều muộn tiếng nói cười xen lẫn nhịp kéo cắt cành, tiếng bước chân qua lại giữa các vườn quất tạo nên bức tranh lao động rộn ràng. Với người dân Hợp Tiến, vụ quất tết là nguồn thu nhập chính trong năm. “Bà con chúng tôi cả năm chỉ trông chờ vào vụ quất này nên ai cũng chịu khó chăm sóc cho cây”, anh Duân chia sẻ. Theo anh, năm nay giá quất rẻ nhất cũng từ 500 - 600 nghìn đồng mỗi cây, còn những cây to, có dáng thế đẹp có thể lên tới gần chục triệu đồng. Chính vì vậy, từng chậu quất đều được người trồng dành nhiều công sức.
Từ Xuân Du đến Hợp Tiến, điểm chung dễ nhận thấy là sự tất bật, khẩn trương của người trồng đào, quất trong những ngày cuối năm. Mỗi cành đào, chậu quất không chỉ là sản phẩm kinh tế mà còn là kết tinh của công sức, kinh nghiệm và tâm huyết cả năm của người nông dân. Khi tết cận kề, nhịp lao động ấy càng gấp gáp hơn, bởi tất cả đều chung một mong muốn: mang đến cho thị trường những sản phẩm đẹp nhất, góp phần làm nên không khí tết ấm áp, đủ đầy.
Phương Đỗ