Thu trái ngọt trên vùng đất núi lửa Lâm Đồng

3 giờ trướcBài gốc

Khu đất phía dưới chân núi lửa Nâm Kar khô cằn, chỉ có cỏ dại và chuối cô đơn

Đóng cửa làm nông nghiệp

Dưới chân núi lửa Nâm Kar, đất đai bỏng rát, khô cằn vì lớp đá ong trải rộng hàng trăm hecta. Ở vùng đất núi lửa này, người dân địa phương chỉ trồng được một vụ bắp (ngô) hoặc đậu khi mùa mưa bắt đầu. Hơn 6 tháng, phần lớn đất bị bỏ không vì khô hạn và nắng nóng.

8 năm trước, chị Nguyễn Thị Mai bắt đầu trồng những cây cam, quýt đầu tiên. Ngày ấy, kế hoạch trồng cây ăn trái của chị Mai khiến nhiều người nghi ngại, vì lâu nay, rất ít cây trồng có thể tồn tại tại vùng đất khắc nghiệt này.

Biết tôi trồng cam, quýt, nhiều người khuyên tôi chọn thứ cây khác để trồng. Nhưng tôi bỏ ngoài tai hết cả, cứ một mình làm, nhiều khi phải đóng kín cửa vườn chỉ để tư tưởng mình không bị lung lay.

Chị Nguyễn Thị Mai bộc bạch

Chị Nguyễn Thị Mai, chủ nhân vườn cam, quýt dưới chân núi lửa Nâm Kar

Theo chị Mai, dung nham từ núi lửa Nâm Kar tạo nên lớp đá ong ken đặc. Lớp đá dày nên mùa khô bỏng rát, ngoài cỏ và chuối cô đơn, thì không có loài cây nào có thể sinh trưởng bình thường được.

Những ngày đầu, chị vạch từng hốc đá để trồng cây nhưng đất không đủ cho cây sinh trưởng. Sau đó chị nghĩ ra giải pháp tạo lớp thảm thực vật, bổ sung đất mùn hàng năm.

“Đối với những vị trí trồng cây, tôi dọn dẹp sạch lớp đá ong, đổ thêm đất màu cho cây sinh trưởng. Xung quanh đó tôi cứ để cỏ phát triển tự nhiên. Cỏ lớn quá ngọn cây tôi mới bắt đầu cắt dọn, rồi để hoai mục tại chỗ. Nhờ vậy, cây cam, quýt vừa tránh được nóng, hạn chế quá trình bốc hơi nước từ đất, vừa bổ sung lớp đất mùn hàng năm”, chị Mai chia sẻ kinh nghiệm.

Cỏ phát triển tự nhiên nhằm giảm nhiệt độ môi trường, hạn chế bốc hơi nước và tạo lớp mùn cho đất

3 năm sau ngày “gieo hạt”, những trái cam, quýt đầu tiên cho thu hoạch, như một lời khẳng định cho sự kiên trì sau một thời gian dài miệt mài đi tìm trái ngọt.

Hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp

Những năm đầu, vườn trái cây của chị Mai cho thu khoảng 150 tấn quả. Những quả cam, quýt mọng nước của vùng đất núi lửa mang hương vị rất mới lạ, độ ngọt cao và bảo quản được lâu. Đây cũng là món quà đặc biệt mà vùng đất dưới chân núi lửa ban tặng.

Tuy nhiên, vừa thu hoạch được 3 năm, biến cố ập đến khiến chị Mai mất trắng vườn trái cây đang bước vào giai đoạn thu hoạch chính.

Toàn bộ công sức và tâm huyết tiêu tan vì chủ vườn lấy lại đất. Chỉ hơn 1 năm sau, toàn bộ vườn cam, quýt hư hỏng rồi lụi tàn.

Sau 3 năm “khởi nghiệp” lại, vùng đất khô cằn đã được chị Mai phủ màu xanh bằng cây ăn trái

Không bỏ cuộc, chị Mai “khởi nghiệp” lại với vốn liếng là những kinh nghiệm được tích lũy trong suốt nhiều năm. Một vườn cam, quýt mới được hình thành, nằm cách không xa vườn cây trước đó.

Chị Mai chia sẻ: “Trồng quýt trên đất núi lửa đòi hỏi cách làm riêng. Đất tơi xốp nhưng nhiều đá, nếu không xử lý tốt sẽ dễ thất thoát nước và dinh dưỡng”.

Vì vậy, ngay từ khâu cải tạo đất, chị ưu tiên sử dụng phân chuồng hoai mục, phân vi sinh và các chế phẩm sinh học để tăng độ mùn, giúp đất giữ ẩm, nuôi dưỡng hệ vi sinh có lợi.

Đá được xếp chồng, tạo bệ đỡ cho hệ thống tưới nước

Để xây dựng hệ thống tưới tự động trong điều kiện đất đá, chị Mai còn tận dụng đá ong làm bệ đỡ đường ống, vừa cố định hệ thống tưới, vừa giữ ẩm cho cây trồng. Nước tưới được tính toán theo từng giai đoạn sinh trưởng, hạn chế tưới tràn lan nhằm tránh rửa trôi dinh dưỡng.

Năm 2025, vườn cây ăn trái của chị Mai cho sản lượng khoảng 100 tấn. Giá bán sỉ tại vườn dao động từ 42.000 - 50.000 đồng/kg.

Năm 2025, chị Mai thu được khoảng 100 tấn cam, quýt các loại

Đặc biệt, từ hiệu quả mà cây trồng mang lại, chị Mai liên kết với các nông hộ trong vùng, giải quyết việc làm cho nhiều lao động địa phương với mức thu nhập trung bình 10 triệu đồng/tháng.

Ông Ngân Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng đánh giá, cây có múi rất phù hợp với địa hình, thổ nhưỡng của vùng đá núi lửa, trong đó có xã Quảng Phú.

Mô hình trồng cam, quýt thuận tự nhiên trên vùng đất núi lửa Nâm Kar không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mà còn mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp địa phương. Chính quyền địa phương đang tập trung phát triển để cam, quýt núi lửa trở thành sản phẩm đặc trưng.

Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Phú Ngân Thanh Hải chia sẻ