Sinh viên Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TP.HCM). Ảnh: Phương Lâm.
Quan điểm được GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, đưa ra Hội nghị tuyển sinh đại học ngày 20/4.
Theo ông Quân, thống kê của Bộ Nội vụ cho thấy thu nhập bình quân của người lao động hiện nay chỉ ở mức 8-9 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, dữ liệu về học phí bình quân cho thấy tổng chi phí ăn học của một sinh viên hiện nay không dưới 100 triệu đồng mỗi năm. Đây là áp lực rất lớn với người lao động.
Do đó, sau nhiều thảo luận về quy chế tuyển sinh, Bộ GD&ĐT thống nhất giới hạn số lượng nguyện vọng, không đưa ra quá nhiều lựa chọn để học sinh chọn nơi thực sự phù hợp, bởi "đại học không phải là chỗ để học đại".
Thứ trưởng GD&ĐT cũng chỉ rõ tuyển sinh đại học gồm hai bước: Truyền thông, tư vấn hướng nghiệp và chọn lọc, đánh giá để tìm thí sinh phù hợp. Mục tiêu là thu hút người giỏi, người tài để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Dù quy mô tuyển sinh lớn hay nhỏ, câu hỏi quan trọng vẫn là làm sao thu hút học sinh xuất sắc về trường, tạo môi trường để các em phát huy và đóng góp. Nếu chỉ quan tâm số lượng mà thiếu chính sách thu hút thí sinh tài năng thì sẽ hạn chế chất lượng.
Bên cạnh tuyển sinh để nâng chuẩn đầu vào, theo ông Quân, về bản chất, các trường phải hướng đến chuẩn đầu ra cao hơn. Chuẩn đầu ra cao hơn được đánh giá bởi thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Ông Quân cho rằng cần loại bỏ ý kiến "chưa bao giờ việc học đại học hay thạc sĩ ở nước ta lại dễ như vậy". Nếu việc học quá dễ, không vất vả thì tương lai việc làm sẽ khó khăn. Do đó, các trường phải có trách nhiệm hơn với ngành và xã hội.
"Trước đây đã có trách nhiệm, thời gian tới phải trách nhiệm hơn nữa. Trách nhiệm đó là tuyển đúng người, đào tạo đúng người và tạo cơ hội việc làm đúng người", ông Quân nói.
Theo Thứ trưởng, hiện, tỷ lệ sinh viên có việc làm do trường đại học thống kê chưa thật sự đầy đủ và không phản ánh hết vấn đề. Thời gian tới, ngành giáo dục sẽ phối hợp Bộ Công an đồng bộ dữ liệu, ghi nhận thông tin từ lúc sinh viên nhập học đến khi tốt nghiệp, đóng bảo hiểm xã hội, qua đó xác định rõ trách nhiệm các trường.
Giáo dục đại học lấy chất lượng làm trọng, đồng thời đề cao trách nhiệm của từng thầy cô, từng cơ sở giáo dục và toàn ngành đối với người học. Trong bối cảnh chi phí học tập ngày càng lớn, nếu sinh viên ra trường không đáp ứng được công việc, không thích ứng với biến đổi công nghệ và yêu cầu học tập suốt đời, sẽ dẫn đến hệ lụy lớn về lực lượng lao động kém chất lượng trong tương lai gần.
Để giảm bớt gánh nặng học phí và thu hút nhân tài, ông Quân cho biết nhiều chương trình hỗ trợ đã được triển khai. Ví dụ như chính sách hỗ trợ đối với các ngành đặc thù như Sư phạm, STEM...
Bộ đang trình Thủ tướng Nghị định về Quỹ học bổng quốc gia nhằm hỗ trợ học sinh tài năng và yếu thế (mồ côi, khuyết tật...) tiếp cận giáo dục đại học.
Ngoài ra, các quy định về học bổng dự kiến được điều chỉnh để không chỉ khuyến khích sinh viên đang theo học mà còn thu hút những học sinh giỏi ngay từ khâu tuyển sinh đầu vào.
Ngọc Bích