"Vượt nắng, thắng mưa, không thua gió bão" trong phòng, chống thiên tai
Kết luận Hội nghị triển khai công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn năm 2026, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn yêu cầu toàn ngành triển khai quyết liệt nhiều nhiệm vụ trọng tâm về phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn (PTDS, PCTT & TKCN) năm 2026, với tinh thần chủ động, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn yêu cầu toàn ngành chủ động phòng thủ dân sự, phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, tuyệt đối không để bị động.
Theo đó, các đơn vị phải bám sát và thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; đồng thời khẩn trương rà soát, cập nhật, hoàn thiện các phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro thiên tai. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan cần được chỉnh sửa, bổ sung kịp thời, bảo đảm sát thực tiễn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả triển khai.
Thứ trưởng yêu cầu tổ chức kiểm kê, đánh giá toàn diện vật tư, phương tiện dự phòng; tập trung vào các thiết bị chuyên dụng như dầm cầu, rọ thép, phao, phà… trước ngày 15/4, chủ động điều chuyển, sửa chữa, bổ sung, bảo đảm sẵn sàng sử dụng ngay khi có tình huống phát sinh.
Đặc biệt, phải "đi trước một bước" trong việc nhận diện, xử lý các điểm xung yếu. Ông yêu cầu đơn vị của các cục chuyên ngành, các Sở Xây dựng cần khẩn trương rà soát, xây dựng phương án gia cố, khắc phục các vị trí thường xuyên xảy ra sạt lở, lũ quét, ngập úng gây ách tắc giao thông. Đồng thời, hoàn thiện phương án bảo đảm giao thông trên các tuyến đường trọng yếu như đường sắt Bắc – Nam, Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh và các tuyến lên Tây Bắc, Tây Nguyên, không để gián đoạn khi thiên tai xảy ra.
Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn đã trao bằng khen của Bộ trưởng Bộ Xây dựng cho 21 tập thể, 35 cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn năm 2025.
Cùng với đó, phải kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong Ban Chỉ huy PTDS, PCTT&TKCN; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện; thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với lực lượng tại địa phương để nâng cao khả năng ứng phó thực tế.
Song song đó, Thứ trưởng yêu cầu triển khai ngay phương án bố trí lực lượng, phương tiện tìm kiếm cứu nạn thường trực tại các khu vực rủi ro cao trong mùa mưa bão như Nghệ An, Gia Lai… sẵn sàng ứng cứu nhanh nhất khi có sự cố.
Tập trung triển khai các hoạt động đào tạo, tập huấn, huấn luyện, diễn tập tìm kiếm cứu nạn, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ. Cục Hàng hải VN, Cục Hàng không VN tăng cường diễn tập an ninh hàng không, an ninh hàng hải, an ninh cảng biển trong vùng nước cảng biển năm 2026 theo kế hoạch; song song với tăng cường hợp tác quốc tế về tìm kiếm cứu nạn.
Đáng chú ý, Thứ trưởng đề nghị Cục Đường bộ VN lập các đoàn kiểm tra công tác bảo trì, sửa chữa các tuyến quốc lộ Bộ Xây dựng đã bàn giao về địa phương. Trong quá trình triển khai, cần góp ý giúp các UBND tỉnh, Sở Xây dựng địa phương có phương án đánh giá và giải pháp để công tác quản lý các tuyến quốc lộ được tốt, đặc biệt trong công tác phòng, chống thiên tai.
Về công tác tuyên truyền, ông yêu cầu Báo Xây dựng cùng các đơn vị trong ngành cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, truyền tải kịp thời đến người dân, doanh nghiệp và các lực lượng hoạt động trên biển, bảo đảm mọi đối tượng nắm rõ quy định PCTT&TKCN và các quy định bảo đảm an toàn cho người và phương tiện hoạt động trên biển chủ động phòng tránh khi có các tình huống thiên tai.
Bên cạnh đó, cần duy trì nghiêm chế độ trực ban; tổ chức kiểm tra toàn diện công tác phòng thủ dân sự, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn trước mùa mưa bão.
"Phải phát huy cao nhất tinh thần ‘vượt nắng, thắng mưa, không thua gió bão’; chủ động từ sớm, từ xa, hành động quyết liệt để giảm thiểu tối đa thiệt hại, bảo đảm giao thông luôn thông suốt, an toàn trong mọi tình huống", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Quang cảnh Hội nghị triển khai công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn năm 2026 do Bộ Xây dựng tổ chức sáng 20/3.
Ngành Xây dựng chuyển mạnh tư duy, chủ động phòng ngừa thiên tai
Trước đó, trình bày tham luận tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ VN cho biết, thiên tai năm 2025 đã gây nhiều thiệt hại đối với kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó.
Từ thực tiễn công tác phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, ngành đường bộ xác định thời gian tới sẽ chuyển mạnh từ tư duy "khắc phục hậu quả" sang "phòng ngừa chủ động và thích ứng". Trọng tâm là nâng cao chất lượng, tính bền vững của hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong công tác phòng, chống thiên tai.
Cùng tham luận, ông Hoàng Hồng Giang, Phó Cục trưởng Cục Hàng hải và Đường thủy VN cho biết, nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đơn vị đã xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn năm 2026. Trong đó, tập trung rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách; tăng cường đào tạo, huấn luyện, diễn tập nâng cao năng lực phối hợp tìm kiếm cứu nạn; đầu tư cơ sở hậu cần, phương tiện, trang thiết bị phục vụ công tác này.
Cùng đó, bố trí nguồn lực đầu tư các khu neo đậu, tránh trú bão cho tàu thuyền, đặc biệt tại khu vực miền Trung – nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, tự động hóa nhằm hiện đại hóa đội tàu tìm kiếm cứu nạn, hệ thống thông tin duyên hải và báo hiệu hàng hải.
Ông Nguyễn Tiến Thịnh, Phó Cục trưởng Cục Đường sắt VN (bên trái) và ông Trần Xuân Hiện, Phó giám đốc Sở Xây dựng Lào Cai (bên phải) trình bày tham luận tại Hội nghị.
Chia sẻ bài học kinh nghiệm trong công tác phòng chống, khắc phục hậu quả thiên tai, ông Nguyễn Tiến Thịnh, Phó Cục trưởng Cục Đường sắt VN nhấn mạnh vai trò then chốt của công tác thông tin, truyền thông trong việc giúp các cơ quan, đơn vị kịp thời nắm bắt tình hình, xây dựng phương án, kịch bản ứng phó.
Theo ông, cần chuyển từ tư duy "ứng phó" sang "chủ động thích ứng", tăng cường diễn tập thực chiến, chuẩn bị vật tư tại chỗ, xây dựng sẵn các phương án tổ chức vận tải thay thế, như chuyển tải hành khách bằng đường bộ khi tuyến đường sắt bị gián đoạn, nhằm giảm thiểu thiệt hại kinh tế và bảo đảm uy tín ngành.
Ở góc độ địa phương, ông Trần Xuân Hiện, Phó giám đốc Sở Xây dựng Lào Cai cho biết, từ thực tiễn năm 2025, đơn vị đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm, trong đó nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên công tác phòng ngừa, lồng ghép yếu tố phòng, chống thiên tai vào quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị và nông thôn.
Bên cạnh đó, cần nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm; tăng cường phối hợp giữa các sở, ngành và chính quyền địa phương; siết chặt quản lý xây dựng từ khâu quy hoạch, thiết kế đến thi công nhằm nâng cao khả năng chống chịu của công trình.
Đặc biệt, việc rà soát các điểm có nguy cơ ngập úng, sạt lở để gia cố từ sớm, cùng với áp dụng hiệu quả phương châm "4 tại chỗ", sẽ giúp nâng cao năng lực ứng phó, bên cạnh giải pháp đẩy mạnh tuyên truyền để người dân chủ động gia cố nhà cửa, tuân thủ các quy định về xây dựng an toàn trước mùa mưa bão.
Yến Chi