Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Công tác phòng vệ thương mại phải thích ứng kịp thời trong bối cảnh mới

16 giờ trướcBài gốc

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân dự và có phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Cục Phòng vệ thương mại

Bảo đảm môi trường thương mại công bằng

Báo cáo về công tác thực thi pháp luật phòng vệ thương mại, Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại Trần Đỗ Quyên cho biết, liên quan đến công tác điều tra và áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại, trong năm 2025, Cục đã tiếp tục điều tra, rà soát 9 vụ việc đã khởi xướng trong năm 2024 trong đó đã hoàn thành điều tra 08 vụ việc; khởi xướng điều tra 06 vụ việc rà soát trong đó có 04 vụ việc rà soát cuối kỳ và 02 vụ việc rà soát hàng năm; khởi xướng điều tra mới 03 vụ việc trong đó có 02 vụ việc điều tra đối với sản phẩm mới và 01 vụ việc điều tra lẩn tránh phạm vi sản phẩm.

Bên cạnh đó, Cục đã tiếp nhận và xử lý 06 hồ sơ đề nghị điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá mới, 01 hồ sơ đề nghị rà soát nhà xuất khẩu mới và 01 hồ sơ đề nghị rà soát hàng năm theo yêu cầu của bên liên quan. Trong số 62 vụ việc điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam, đã áp dụng 48 biện pháp phòng vệ thương mại và đến thời điểm hiện tại có 37 biện pháp đang có hiệu lực.

Liên quan đến công tác ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại nước ngoài, năm 2025, hàng hóa xuất khẩu Việt Nam phải đối mặt với 21 vụ việc phòng vệ thương mại nước ngoài mới khởi xướng phát sinh từ 11 thị trường. Hoa Kỳ vẫn là nước điều tra nhiều nhất với 07 vụ việc (chiếm 33% số vụ việc 11 tháng đầu năm 2025).

Đáng chú ý, mặt hàng thép phải đối mặt với nhiều vụ việc mới khởi xướng nhất trong 11 tháng đầu năm 2025, với 09 vụ việc (chiếm 43%). Bên cạnh đó, nhiều nước cũng ban hành các quy định mới nhằm hạn chế nhập khẩu thép như Hoa Kỳ, Canada, Ấn Độ, EU…

Phó Cục trưởng Cục Phòng vệ thương mại Trần Đỗ Quyên báo cáo tại Hội nghị

Bên cạnh các vụ việc mới phát sinh, Cục Phòng vệ thương mại cũng tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp xử lý một số vụ việc phòng vệ thương mại khởi xướng từ năm 2024 chưa kết thúc điều tra và các vụ việc rà soát áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.

Các cuộc điều tra không chỉ gia tăng về số lượng, mà còn trở nên phức tạp hơn khi nhiều quốc gia điều tra các nội dung mới chưa từng có tiền lệ như Hoa Kỳ điều tra trợ cấp xuyên quốc gia với pin mặt trời, vỏ viên nhộng, khay đúc bằng sợi, gỗ dán; Canada lần đầu tiên điều tra chống lẩn tránh với một nước (là Việt Nam); Mexico, Canada, EU liên tục điều tra kinh tế thị trường theo ngành/ tình hình thị trường đặc biệt/ bóp méo nguyên liệu đầu vào với Việt Nam…

Cùng với đó, sản phẩm bị điều tra ngày càng đa dạng, từ các sản phẩm có kim ngạch xuất khẩu lớn như pin mặt trời (4,2 tỷ USD), tôm (800 triệu USD), gỗ dán (244 triệu USD); thép chống ăn mòn (242 triệu USD) đến các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu thấp hơn như khay đúc bằng sợi (50 triệu USD), đĩa giấy (9 triệu USD)…

Kiên trì vận động các nước đối tác công nhận Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế thị trường

Liên quan đến công tác giải quyết tranh chấp, tính đến nay, Cục Phòng vệ thương mại đã là Nguyên đơn khởi kiện 05 vụ việc giải quyết tranh chấp về các biện pháp phòng vệ thương mại tại Tổ chức thương mại thế giới (WTO), trong đó có 04 vụ việc ta kiện Hoa Kỳ và 01 vụ việc ta kiện Indonesia. Trong các vụ việc, Cục Phòng vệ thương mại vừa tuân thủ tất cả các giai đoạn theo quy định của WTO, đồng thời cân nhắc thảo luận giải pháp song phương với các nước bị kiện. Nhờ vậy, cho đến nay, cả 05/05 vụ việc đều được giải quyết tại WTO và hầu hết theo hướng có lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam.

Liên quan đến vụ việc giải quyết tranh chấp tại WTO về thuế chống bán phá giá của Hoa Kỳ đối với cá tra, basa Việt Nam, ngày 17/1/2025, tại Washington (Hoa Kỳ), Bộ Công Thương được ủy quyền của Chính phủ đã ký Thỏa thuận song phương giữa Chính phủ Hoa Kỳ và Chính phủ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với cá phi-lê từ Việt Nam với đại diện Chính phủ Hoa Kỳ - Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR). Như vậy, hai bên đã đạt được thỏa thuận song phương, chấm dứt các vấn đề tranh chấp trong vụ việc này tại WTO.

Các đại biểu tham luận tại Hội nghị

Liên quan đến công tác vận động các nước công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường, Cục Phòng vệ thương mại đã triển khai các nhiệm vụ nhằm thúc đẩy các nước đối tác công nhận Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế thị trường, tính đến nay, đã có 74 quốc gia và vùng lãnh thổ công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, trước sự biến đổi phức tạp không ngừng của thương mại không biên giới, một số nước mặc dù đã công nhận Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế thị trường song vẫn quy định và áp dụng những biến thể của kinh tế thị trường để áp đặt, đối xử với một số ngành sản xuất, xuất khẩu của Việt Nam thuộc quốc gia có nền kinh tế phi thị trường.

Trong hơn một thập kỷ lại đây, Cục Phòng vệ thương mại đã liên tục đấu tranh, hỗ trợ các ngành sản xuất, xuất khẩu phản bác việc áp dụng các biến thể kinh tế thị trường trong các vụ việc điều tra chống bán phá giá và trợ cấp của nước ngoài, giữ vững thị trường xuất khẩu.

Kết quả là, vào năm 2025, Ủy ban châu Âu kết luận rằng không thể xác định được sự bóp méo liên quan đến nguyên liệu thô trong vụ việc chống bán phá giá đối với thép cán nóng, đồng thời Cơ quan điều tra Canada cũng khẳng định không tồn tại tình trạng độc quyền xuất khẩu trong ngành thép Việt Nam trong vụ việc dây đai thép. Những kết quả này không chỉ giúp hai nhà xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam vào EU và Canada tránh bị áp thuế chống bán phá giá, mà còn góp phần giúp ngành thép nói chung giữ vững và phát triển thị phần tại hai thị trường quan trọng, đồng thời làm cơ sở để bảo vệ nền kinh tế thị trường của Việt Nam tại các thị trường khác.

Công tác phòng vệ thương mại phải thích ứng kịp thời trong bối cảnh mới

Dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao những nỗ lực của Cục Phòng vệ thương mại đã hoàn thành khối lượng công việc khổng lồ, đảm bảo chất lượng, tuân thủ theo đúng quy định và có sự sáng tạo trong từng năm, góp phần vào bảo vệ ngành sản xuất trong nước cũng như hoàn thành các mục tiêu đề ra của ngành Công Thương trong năm vừa qua.

Tuy nhiên, đề cập đến những nhiệm vụ năm 2026, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân thẳng thắn nhận định, xu hướng bảo hộ thương mại của các nước sẽ ngày càng gia tăng, áp dụng nhiều hơn các biện pháp phòng vệ thương mại trên toàn cầu, cùng với đó là sức ép từ các ngành hàng trong nước gia tăng đầu tư, thúc đẩy xuất khẩu;... điều này đòi hỏi công tác phòng vệ thương mại phải thích ứng kịp thời.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân ghi nhận, biểu dương và đánh giá cao những nỗ lực của Cục Phòng vệ thương mại trong thời gian vừa qua

Theo đó, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề nghị Cục Phòng vệ thương mại khẩn trương rà soát, phối hợp với các đơn vị liên quan sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý Ngoại thương trong năm 2026 nhằm tạo hàng lang pháp lý vững chắc cho công tác phòng vệ thương mại

Bên cạnh đó, phát huy vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Cục Phòng vệ thương mại bảo vệ ngành sản xuất trong nước; trong đó, chủ động, linh hoạt trong áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại như chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại cũng như xử lý hài hòa việc miễn trừ áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.

Đồng thời, chú trọng cập nhật thông tin, cảnh báo sớm các vụ việc phòng vệ thương mại để hỗ trợ doanh nghiệp, ngành hàng kịp thời ứng phó. Nhanh chóng hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm ngày càng hoạt động có hiệu quả hơn, ngày càng nhìn thấy rõ hơn, có thể dự báo được tình hình để tránh bị động trong việc ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại của nước ngoài.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân gửi lời chúc đến tập thể Cục Phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục đạt được những thành tích xuất sắc hơn nữa trong năm tới

Ngoài ra, Thứ trưởng cũng đề nghị Cục Phòng vệ thương mại thường xuyên, kiên trì vận động các nước đối tác công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường. Cùng với đó, đẩy mạnh công tác truyền thông, tạo sự đồng thuận trong xã hội, hiểu đúng về việc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại.

Chú trọng số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu thực, chính xác, đồng bộ và trung thực; có thể kết hợp với hệ thống cảnh báo sớm góp phần tiết kiệm nguồn nhân lực cũng như thời gian xử lý các công việc trong lĩnh vực phòng vệ thương mại.

Nhất trí với những định hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 mà Cục Phòng vệ thương mại đề ra, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân gửi lời chúc đến tập thể Cục Phòng vệ thương mại sẽ tiếp tục đạt được những thành tích xuất sắc hơn nữa trong năm tới.

Huyền My

Nguồn Tạp chí Công thương : https://tapchicongthuong.vn/thu-truong-nguyen-sinh-nhat-tan--cong-tac-phong-ve-thuong-mai-phai-thich-ung-kip-thoi-trong-boi-canh-moi-391879.htm