Tiêu chuẩn, quy chuẩn đóng vai trò quan trọng
Ngày 23/4, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà chủ trì hội nghị rà soát, xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà chủ trì hội nghị rà soát, xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn sáng 23/4.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Phạm Minh Hà Hiện khẳng định, công tác quản lý Nhà nước hiện nay, gồm một số nội dung chính xây dựng chính sách, pháp luật hay xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn, nghiên cứu…
Những nội dung này có vai trò rất quan trọng và liên quan đến nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn còn nhiều vấn đề trong tổ chức thực hiện và phân công chức năng.
"Toàn ngành Xây dựng hiện có khoảng 1.500 tiêu chuẩn. Theo quy định, các văn bản pháp luật cần được rà soát định kỳ. Tuy nhiên, nếu một tiêu chuẩn hay quy chuẩn 10 năm, 20 năm, thậm chí 40 năm không được cập nhật, thì câu hỏi đặt ra là, quản lý Nhà nước dựa vào đâu, giảng dạy và nghiên cứu dựa vào cái gì và trách nhiệm thuộc về ai?", Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh.
Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Minh Long, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (KHCNMT&VLXD) cho biết, hiện nay, về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, Bộ Xây dựng quản lý 129 QCVN và 1.572 TCVN, 125 TCCS.
Ông Lê Minh Long, Phó vụ trưởng Vụ KHCNMT&VLXD báo cáo tại hội nghị.
Ông Long khẳng định, các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật chủ yếu được xây dựng dựa trên cơ sở nghiên cứu, tham khảo hệ thống tiêu chuẩn của các quốc gia, khu vực tiên tiến trên thế giới như: Mỹ, Nga, EU, Trung Quốc, Nhật... và điều kiện thực tế của Việt Nam. Từng lĩnh vực chuyên ngành đều đã được rà soát, định hướng theo hệ thống tiêu chuẩn cụ thể.
Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thuộc phạm vi quản lý của Bộ Xây dựng cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn, đã bao trùm toàn bộ các lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ và cũng là công cụ kỹ thuật quan trọng dùng chung để thiết kế, thi công các công trình phục vụ nhiều lĩnh vực khác như công nghiệp, nông nghiệp, giáo dục, y tế... góp phần nâng cao năng suất lao động, phát triển hệ thống hạ tầng giao thông, xây dựng của Việt Nam, đảm bảo an sinh xã hội.
Trong đó, lĩnh vực xây dựng dân dụng và công nghiệp chiếm nhiều nhất với 14 QCVN và 1.024 TCVN. Các quy chuẩn, tiêu chuẩn này bao trùm hầu hết các lĩnh vực quy hoạch, hạ tầng, kiến trúc, kết cấu, công nghệ thi công, vật liệu, an toàn máy xây dựng, môi trường và phát triển bền vững. Hệ thống tiêu chuẩn của lĩnh vực này đã và đang được xây dựng theo hướng của châu Âu.
Ưu tiên lĩnh vực mới, cấp thiết
Bên cạnh những tín hiệu tích cực, ông Long thừa nhận, việc xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế. Trong đó, vướng mắc lớn nhất là về quy định pháp luật.
Cụ thể, quy trình lập kế hoạch, xây dựng, ban hành tiêu chuẩn bị kéo dài từ bước xây dựng kế hoạch đến trình tự, thủ tục xây dựng, thẩm định, công bố tiêu chuẩn quốc gia. Việc này gồm nhiều bước hành chính, phụ thuộc rất nhiều vào tiến độ triển khai công việc của Bộ Khoa học và Công nghệ, dẫn đến việc xây dựng tiêu chuẩn khó theo kịp sự phát triển nhanh chóng của khoa học, công nghệ và thực tiễn phát triển của ngành, đặc biệt là các lĩnh vực mới, công nghệ chiến lược.
Toàn cảnh hội nghị.
Trong khi, định mức chi chế độ, tiêu chuẩn, định mức, định mức kinh tế - kỹ thuật xây dựng tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật còn thấp, chưa khuyến khích được sự hưởng ứng tham gia lâu dài của các chuyên gia, nhà khoa học uy tín, có trình độ chuyên môn cao.
Bên cạnh đó, các cơ quan nghiên cứu trong ngành chưa có đủ đội ngũ chuyên gia và điều kiện để chủ động cập nhật, học tập hoặc tiếp xúc với lĩnh vực công nghệ mới, tiêu chuẩn mới của quốc tế, do đó việc xây dựng mới hoặc cập nhật, sửa đổi bổ sung các tiêu chuẩn, quy chuẩn còn hạn chế.
Đại diện Vụ KHCNMT&VLXD cho biết, trong năm 2026, đơn vị tiếp tục rà soát, cập nhật, sửa đổi và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn kỹ thuật nhằm. Bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong công tác quản lý Nhà nước, phục vụ phát triển kinh tế xã hội.
Đồng thời, từng bước hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Tại hội nghị, đại diện các trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học kiến trúc Hà Nội cho biết, sẽ cố gắng tham gia tối đa xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn cùng Bộ Xây dựng, trong các lĩnh vực nghiên cứu, đào tạo của nhà trường.
Ngoài ra, trong giai đoạn 2026 - 2030, sẽ tập trung nghiên cứu, xây dựng các quy chuẩn, tiêu chuẩn trong những lĩnh vực mới và có tính cấp thiết cao như: Đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao, xây dựng nhà máy điện hạt nhân, hệ thống điện khí hóa và điện trong công trình, an toàn cháy cho nhà và công trình, công trình xanh, vật liệu tiết kiệm năng lượng, tái chế phế thải làm vật liệu xây dựng…
Tại cuộc họp, đại diện các đơn vị đa phần đồng tình với nhận định của Vụ KHCNMT&VLXD. Trong đó, nhất trí cao về thời hạn cũng như sự cần thiết của việc xem xét, sửa đổi tiêu chuẩn, quy chuẩn.
Đại diện Viện Khoa học công nghệ xây dựng cho biết, thời gian qua đã đề xuất xây dựng 7 quy chuẩn, trong đó cấp bách nhất là quy chuẩn về trạm sạc điện tại nhà chung cư. Đây là vấn đề dân sinh, rất được xã hội quan tâm. Năm 2026, Viện đăng ký xây dựng thêm nhiều quy chuẩn, tiêu chuẩn, tuy nhiên, kinh phí thực hiện khá hạn chế.
Thứ trưởng Phạm Minh Hà cho rằng, việc xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn là việc quan trọng và khó về cả mặt kỹ thuật lẫn vướng mắc quy định, tài chính. Vụ KHCNMT&VLXD cần rà soát, định hướng, phân công đầu mối triển khai theo phương châm "rõ người, rõ việc".
Bên cạnh đó, Vụ KHCNMT&VLXD cũng cần rà soát các thủ tục nội bộ, đảm bảo kịp thời, linh hoạt, chính xác. Ngoài ra, cần tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu, thông qua đó, giúp kiểm soát, quản lý tốt hơn, phục vụ mục tiêu chung chuyển đổi số của Bộ Xây dựng.
Đối với các đơn vị, Thứ trưởng đề nghị tiếp tục tổng hợp đề xuất, vướng mắc gửi Vụ KHCNMT&VLXD, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, lắng nghe, xử lý theo thẩm quyền.
Tham khảo thêm
Sớm sửa đổi quy chuẩn nhà chung cư, bổ sung quy định trạm sạc, đổi pin xe điện
Kế Toại