Thủ tướng Canada thăm Trung Quốc: Phép thử cho chiến lược tái cân bằng của Ottawa

3 giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Canada Mark Carney và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị APEC ở Hàn Quốc tháng 10/2025. Ảnh: The Canadian Press

Ngày 13/1, Thủ tướng Canada Mark Carney đã lên đường thăm Trung Quốc, bắt đầu chuyến công du đầu tiên của một người đứng đầu Chính phủ Canada tới Bắc Kinh kể từ năm 2017, trong bối cảnh Ottawa đang tìm cách đa dạng hóa quan hệ kinh tế và an ninh giữa lúc quan hệ với Mỹ trở nên bất định vì căng thẳng thương mại và những tuyên bố gây tranh cãi từ Tổng thống Donald Trump.

Đây là chuyến thăm cấp cao đầu tiên của Canada tới Trung Quốc kể từ khi quan hệ song phương lao dốc sau vụ Canada bắt giữ Giám đốc tài chính tập đoàn Huawei theo yêu cầu của Mỹ vào năm 2018. Chuyến thăm được xem là dấu hiệu cho thấy khả năng tái định hình quan hệ Canada - Trung Quốc sau nhiều năm rạn nứt, đồng thời phản ánh nỗ lực của Canada trong việc tìm kiếm các đối tác chiến lược mới về thương mại và an ninh.

Từ góc nhìn của Ottawa, các mục tiêu rất rõ ràng và thực tế: tìm kiếm cơ hội thương mại và đầu tư, và giảm bớt căng thẳng thương mại, đặc biệt là thuế quan của Trung Quốc đối với hạt cải dầu, thịt lợn và hải sản của Canada. Mặc dù chuyến đi có thể phục vụ lợi ích của Canada, nhưng thành công của nó không nên được đánh giá dựa trên hình ảnh của một “quan hệ đối tác chiến lược” được đổi mới, mà dựa trên việc ông Carney có thể đạt được những lợi ích kinh tế cụ thể mà không làm suy yếu an ninh dài hạn và quyền tự chủ chiến lược của Canada hay không.

Kỳ vọng thỏa thuận thực chất

Ông Carney đã đồng ý thăm Trung Quốc từ tháng 10/2025, sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị APEC tại Hàn Quốc. Dù cuộc gặp khi đó không mang lại đột phá, nhưng giới quan sát cho rằng, đây là tín hiệu cho thấy hai bên sẵn sàng tìm kiếm không gian hợp tác mới sau giai đoạn căng thẳng dưới thời cựu Thủ tướng Justin Trudeau.

Theo các quan chức cấp cao Canada, trong chuyến thăm này, Thủ tướng Carney dự kiến ký kết một số biên bản ghi nhớ, dù nhiều nội dung vẫn đang được đàm phán.

Ông Greg MacEachern, cựu cố vấn cấp cao của Chính phủ Tự do Canada nhận định, chuyến thăm sẽ không chỉ mang tính biểu tượng. “Khi Thủ tướng Canada được mời thăm Trung Quốc, đó không phải là chuyến đi mang tính hình thức”, ông nói, đồng thời cho rằng Washington sẽ theo dõi sát sao động thái này.

Một trong những nội dung đáng chú ý là khả năng gia tăng xuất khẩu dầu thô của Canada sang Trung Quốc. Hiện khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Canada phụ thuộc vào thị trường Mỹ, trong khi kế hoạch Mỹ tăng nhập khẩu dầu từ Venezuela có thể khiến nhu cầu đối với dầu Canada sụt giảm.

Bên cạnh đó, vấn đề thuế quan đối với dầu hạt cải (canola) của Canada cũng nằm trong chương trình nghị sự. Các quan chức Ottawa cho biết, có thể đạt được tiến triển, song chưa kỳ vọng Trung Quốc sẽ dỡ bỏ hoàn toàn thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng này ngay trong chuyến thăm.

Trung Quốc từng là thị trường xuất khẩu dầu hạt cải lớn nhất của Canada, trước khi Bắc Kinh áp thuế chống bán phá giá sơ bộ vào tháng 8/2025, gần như khiến xuất khẩu mặt hàng này sang Trung Quốc bị đình trệ.

Cân nhắc chiến lược giữa hợp tác và rủi ro

Thách thức khác đối với chuyến thăm của ông Carney là liệu Canada có thể theo đuổi cơ hội kinh tế với Trung Quốc mà không làm sâu sắc thêm sự phụ thuộc chiến lược hay không. Điều đó đòi hỏi một cách tiếp cận chi tiết hơn nhiều đối với hợp tác kinh tế - một cách tiếp cận phân biệt giữa các lĩnh vực mà sự hợp tác có thể quản lý được và những lĩnh vực mà rủi ro lớn hơn lợi ích. An ninh và khả năng phục hồi kinh tế - chứ không chỉ đơn thuần là lợi ích xuất khẩu - nên là khuôn khổ định hướng.

Trên thực tế, điều đó có nghĩa là ở những nơi mà sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc đã cao, ưu tiên hàng đầu nên là giảm thiểu rủi ro chứ không phải mở rộng. Cây cải dầu là một ví dụ điển hình. Ottawa chắc chắn nên tìm cách giảm thuế quan, và chuyến thăm của ông Carney nên hướng tới việc đạt được một thỏa thuận. Nhưng mục tiêu không thể là "khôi phục" hiện trạng; nó phải đi kèm với một kế hoạch rõ ràng để đẩy nhanh việc đa dạng hóa sang các thị trường khác ngoài Trung Quốc.

Chuyến thăm của Thủ tướng Carney vì vậy được đánh giá là phép thử quan trọng, không chỉ đối với tương lai quan hệ Canada - Trung Quốc, mà còn đối với chiến lược đối ngoại cân bằng của Ottawa trong bối cảnh trật tự quốc tế đang biến động mạnh. Ông Carney hoàn toàn đúng khi thử nghiệm xem liệu ngoại giao thực dụng với Trung Quốc có thể mang lại lợi ích kinh tế cho Canada hay không. Thước đo thành công của chuyến đi này sẽ không phải là một bức ảnh chụp chung hay một thông cáo báo chí. Mà là liệu Ottawa có thể đạt được những kết quả kinh tế hữu hình trong khi vẫn củng cố những rào cản bảo vệ chủ quyền, khả năng phục hồi và an ninh của Canada hay không.

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/thu-tuong-canada-tham-trung-quoc-phep-thu-cho-chien-luoc-tai-can-bang-cua-ottawa-10403574.html