Theo báo cáo, ngành nông nghiệp Việt Nam đã hội nhập sâu rộng với tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng hàng năm đạt khoảng 5-7%. 11 nhóm mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, riêng 6 tháng đầu năm 2025 tổng giá trị xuất khẩu ước đạt 33,5 tỷ USD. Tuy nhiên, các cảnh báo gần đây từ EU cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc để giữ vững uy tín hàng hóa Việt Nam.
Sầu riêng đang trở thành mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam - Ảnh minh họa
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp các bộ, ngành liên quan triển khai đồng loạt các giải pháp. Cụ thể, bộ này phải thực hiện ngay biện pháp khắc phục cảnh báo, thông báo kịp thời tới Tổng vụ Sức khỏe và An toàn thực phẩm (DG SANTE) của Ủy ban châu Âu, đồng thời ban hành và triển khai quy trình kiểm soát an toàn thực phẩm trong toàn bộ chuỗi sản xuất từ trồng trọt, chăn nuôi đến chế biến, bảo quản;
Cùng với đó, xây dựng cơ sở dữ liệu chuỗi cung ứng và hệ thống truy xuất nguồn gốc, xác định lộ trình bắt buộc truy xuất với các nhóm hàng có rủi ro cao ngay khi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi) có hiệu lực; Đánh giá Đề án thí điểm vùng nguyên liệu nông, lâm sản chuẩn giai đoạn 2022-2025 để nhân rộng mô hình vùng nguyên liệu tập trung, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế.
Bộ trưởng Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các biện pháp truy xuất nguồn gốc, khắc phục cảnh báo; tăng cường giám sát, truy xuất nguồn gốc đối với các sản phẩm có nguy cơ cao vi phạm thuộc phạm vi quản lý của Bộ, hoàn thành trong tháng 8/2025; Chỉ đạo hệ thống thương vụ tại châu Âu và các nước nắm bắt, đánh giá kịp thời các cảnh báo, các thay đổi về quy định của các nước nhập khẩu nông lâm thủy sản và phối hợp vận động chính sách để bảo vệ tối đa lợi ích doanh nghiệp. Đồng thời tích cực triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại, hỗ trợ tiếp cận các thị trường xuất khẩu mới đối với nông, lâm, thủy sản Việt Nam.
Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ đạo Cục Hải quan nghiên cứu cơ chế thông quan nhanh, thuận lợi nhưng vẫn đảm bảo tăng cường kiểm tra hàng hóa xuất nhập khẩu. Đồng thời, trình Chính phủ chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến, bảo quản... gắn với Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Bộ Ngoại giao đẩy mạnh hợp tác song phương và đa phương, khai thác quan hệ với EU, thu hút nguồn lực quốc tế để phát triển nông nghiệp bền vững. Bộ Khoa học và Công nghệ cập nhật tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng hài hòa quốc tế và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý chất lượng, truy xuất sản phẩm.
UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương khắc phục khuyến cáo của đoàn thanh tra EU về dư lượng thuốc trừ sâu, đặc biệt tại Đồng Tháp, Lâm Đồng và TP. Hồ Chí Minh, nơi nhiều lô hàng bị cảnh báo. Địa phương phải tăng cường giám sát chuỗi sản xuất, xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến sử dụng hóa chất, kháng sinh, đồng thời thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc theo chuẩn quốc tế.
Đối với thủy sản, yêu cầu kiểm soát nguồn gốc khai thác để đảm bảo không vi phạm quy định khai thác bất hợp pháp (IUU). Đối với chăn nuôi và trồng trọt, các địa phương phải kiểm tra, xử lý tận gốc các cơ sở vi phạm quy định về hóa chất, kháng sinh cấm và đảm bảo sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn thị trường nhập khẩu.
Các hiệp hội sản xuất, chế biến, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có trách nhiệm cập nhật, phổ biến thông tin quy định nhập khẩu cho hội viên, khuyến khích doanh nghiệp tham gia các chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ, xuất khẩu, đặc biệt với thị trường EU. Các hiệp hội phối hợp cơ quan chức năng điều tra nguyên nhân, khắc phục cảnh báo vi phạm, đồng thời chủ động tìm kiếm thị trường mới và tận dụng các hiệp định thương mại tự do để gia tăng giá trị ngành hàng.
Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn chỉ đạo, đôn đốc và xử lý vướng mắc trong quá trình thực hiện. Văn phòng Chính phủ sẽ theo dõi, tổng hợp và báo cáo Thủ tướng những vấn đề vượt thẩm quyền.
Nguyên Thảo