"Kinh tế bạc", hay còn gọi là "kinh tế tóc bạc", là khái niệm chỉ toàn bộ các hoạt động, sản phẩm, dịch vụ được thiết kế, vận hành nhằm đáp ứng nhu cầu của người cao tuổi.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết quan điểm: Người cao tuổi không phải là gánh nặng, mà là nguồn lực quý báu để phát triển đất nước.
Các quốc gia thường có nhiều giải pháp ứng phó với già hóa dân số. Già hóa dân số không còn là thách thức, nguy cơ mà ngược lại còn mở ra một động lực, cơ hội và nguồn lực phát triển - "những pho từ điển sống", "kho tàng trí tuệ", "thế hệ vàng" của đất nước về truyền thống, kinh nghiệm quản lý, quản trị, kỹ năng sản xuất, tri thức sáng tạo…
Thủ tướng: Nguồn lực người cao tuổi là vốn quý của dân tộc, là lực lượng quan trọng của đất nước. Ảnh: Nhật Bắc
Về thực trạng và những kết quả bước đầu phát triển "kinh tế bạc" tại Việt Nam, Thủ tướng cho rằng, nhận thức về "kinh tế bạc" ngày càng được quan tâm và nâng tầm.
Trong đó, chăm sóc sức khỏe người già không chỉ là vấn đề y tế hay an sinh xã hội mà còn là một ngành kinh tế triển vọng, mở ra dư địa tăng trưởng mới và khẳng định giá trị nhân văn của một xã hội tiến bộ.
Người cao tuổi, theo Thủ tướng, từ "lực lượng nghỉ hưu" trở thành "nguồn lực tái đóng góp"; từ "người già thụ động" sang "người cao tuổi chủ động"; từ "đối tượng thụ hưởng kết quả" sang "động lực mới" cho sự phát triển; từ gánh nặng y tế sang tài sản xã hội; từ tập trung chữa bệnh sang phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe; từ tư duy "bảo đảm an sinh" sang tư duy "đầu tư và tạo giá trị mới"…
Thủ tướng cũng chỉ ra bất cập khi chưa có khung chính sách "kinh tế bạc" đồng bộ; cơ chế phát triển "kinh tế bạc" chưa được khai mở mạnh mẽ, nguồn lực xã hội hóa chưa được huy động đầy đủ, hợp tác công tư hạn chế.
Thủ tướng nêu rõ tinh thần chuyển từ "gánh nặng già hóa" sang "cơ hội phát triển kinh tế". Cùng với đó, Thủ tướng yêu cầu xác định rõ "5 trọng tâm hành động" phát triển "kinh tế bạc".
Một là nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy để thích ứng già hóa dân số gắn với phát triển "kinh tế bạc". Hai là phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, mô hình phức hợp, "Làng Hạnh phúc", "Hội quán cao niên", "Câu lạc bộ người cao tuổi".
Ba là khuyến khích doanh nghiệp phát triển dịch vụ (du lịch dưỡng sinh, nhà ở thân thiện, công nghệ y tế, bảo hiểm hưu trí) - chuyển từ chăm sóc thụ động sang chăm sóc, phát huy vai trò và phát triển dịch vụ người cao tuổi. Bốn là phát huy vai trò người cao tuổi trong xã hội (giáo dục truyền thống, tư vấn, kinh tế gia đình).
Năm là tăng cường vai trò Hội Người cao tuổi Việt Nam (đại diện quyền lợi, xây dựng chính sách, kết nối nguồn lực).
Không có nhân lực chất lượng cao thì không có "kinh tế bạc" chất lượng cao
“Làm thế nào để biến kinh tế bạc thành động lực tăng trưởng, chuyển hóa thách thức già hóa thành cơ hội bứt phá của dân tộc?”, Thủ tướng đặt vấn đề và cho rằng đó là câu hỏi lớn, là bài toán chiến lược về tư duy và hành động.
Thủ tướng yêu cầu sớm hoàn thiện khung thể chế tổng thể về "kinh tế bạc" đưa vào chiến lược, kế hoạch phát triển của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương; xác định đây là một định hướng phát triển dài hạn, liên ngành, chứ không chỉ là chính sách an sinh đơn lẻ.
Thủ tướng: Già hóa dân số là xu thế tất yếu của quá trình phát triển; vấn đề đặt ra không phải là né tránh, mà là chủ động thích ứng bằng tư duy đúng, chính sách trúng và hành động quyết liệt, hiệu quả. Ảnh: Nhật Bắc
Theo Thủ tướng, cần đổi mới tư duy xây dựng chính sách, chuyển mạnh từ bảo trợ, trợ giúp sang kiến tạo phát triển và phát huy vai trò người cao tuổi. Đi kèm, cần có cơ chế khuyến khích đầu tư thực chất, đủ mạnh vào các lĩnh vực của "kinh tế bạc", nhất là chăm sóc sức khỏe, công nghệ hỗ trợ, nhà ở, dịch vụ tài chính, bảo hiểm.
Thủ tướng giao Bộ Y tế chủ trì xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị quyết thí điểm về các cơ sở y tế phức hợp, chăm sóc người cao tuổi, "Làng Hạnh phúc" theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Một nhiệm vụ khác, Thủ tướng nhấn mạnh cần chú trọng xây dựng hạ tầng chiến lược phục vụ phát triển "kinh tế bạc" với phương châm đầu tư đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, không manh mún, rời rạc; ưu tiên hạ tầng y tế, chăm sóc sức khỏe và chăm sóc dài hạn; xây dựng không gian sống thân thiện, an toàn với người cao tuổi.
Thủ tướng lưu ý việc đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển "kinh tế bạc" bởi đây là khâu then chốt. “Không có nhân lực chất lượng cao thì không thể có kinh tế bạc chất lượng cao”, Thủ tướng nêu rõ.
Trần Thường