Tại Đại hội XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm trong phát biểu khai mạc đã nhấn mạnh công tác cán bộ phải thực sự là “then chốt của then chốt”. Trọng tâm là chọn đúng người, giao đúng việc; đánh giá cán bộ bằng sản phẩm, hiệu quả và uy tín trong nhân dân.
Ông đề cập đến phương châm “có vào, có ra”, “có lên, có xuống”, kết hợp nghiêm minh kỷ luật với cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đồng thời, không để những phần tử cơ hội, “chạy chức, chạy quyền” len lỏi vào bộ máy.
TS Hoàng Văn Tú, Học viện Cán bộ TP.HCM.
Liêm chính là nền tảng của đạo đức công vụ
Sử dụng đúng cán bộ thì hiệu quả công việc sẽ cao, vừa phát huy được năng lực vừa phát huy được sở trường của họ. Ngược lại, nếu dùng sai người thì chủ trương đúng cũng có thể thành kém hiệu quả. Vì vậy, cần thực hiện nghiêm cơ chế sàng lọc, tránh tình trạng giữ ghế gây trì trệ bộ máy. Ai làm được việc thì giao việc lớn, ai yếu kém, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm thì phải thay thế kịp thời.
Kỷ luật phải nghiêm minh nhưng cần hành lang bảo vệ người làm thật để họ không sợ sai, sợ trách nhiệm. Đồng thời, để ngăn chặn các phần tử cơ hội, “chạy chức, chạy quyền” cần tăng cường kiểm soát quyền lực chặt chẽ, minh bạch quy trình, nêu cao trách nhiệm người giới thiệu, người quyết định và tăng giám sát của nhân dân.
Tổng Bí thư cũng từng nhắc nhở: “Đảng mạnh là vì có kỷ luật nghiêm, đạo đức cách mạng, tinh thần phụng sự. Mỗi cán bộ, đảng viên phải tự soi, tự sửa; giữ mình trước cám dỗ; phải biết xấu hổ khi dân còn khó khăn, nghèo đói; phải coi danh dự là điều thiêng liêng, cao quý; coi liêm chính là phẩm chất nền tảng của đạo đức công vụ”.
Quan điểm này nhấn mạnh rằng sức mạnh của Đảng trước hết nằm ở kỷ luật nghiêm, đạo đức cách mạng và tinh thần phụng sự nhân dân. Đây là tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị và văn hóa cầm quyền, quyết định đến uy tín, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong bối cảnh mới.
Điểm đặc biệt thuyết phục của quan điểm này là đặt trọng tâm vào tự giác tu dưỡng tự soi, tự sửa, giữ mình trước cám dỗ của cán bộ. Đây chính là lá chắn từ bên trong, giúp mỗi cán bộ không trượt khỏi chuẩn mực, không đánh mất mình trước các cám dỗ.
Biết xấu hổ không chỉ là cảm xúc, đó là thước đo liêm sỉ chính trị, là sự tự nhắc nhở về trách nhiệm phụng sự nhân dân. Khi liêm chính trở thành nền tảng, cán bộ sẽ hành xử đúng mực ngay cả khi không ai giám sát. Cán bộ không được phép vô cảm, không được hưởng thụ, đặc quyền trong khi dân còn thiếu thốn.
Cán bộ phường ở TP.HCM hỗ trợ người dân làm thủ tục hành chính. Ảnh: PHẠM HẢI
Khi “phép nước” đi đôi với “lòng dân”
Tổng Bí thư cũng lưu ý trọng tâm là củng cố kỷ cương xã hội bằng thượng tôn pháp luật, cải cách hành chính và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng đội ngũ cán bộ “liêm chính, tận tụy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” để “phép nước” đi đôi với “lòng dân”.
Quan điểm này thể hiện một cách tiếp cận rất căn cơ rằng muốn đất nước phát triển bền vững thì phải bắt đầu từ trật tự quản trị, từ kỷ luật thực thi và từ niềm tin xã hội.
Kỷ cương xã hội phải được thiết lập bằng nguyên tắc nền tảng là pháp luật. Khi pháp luật không nghiêm sẽ làm nảy sinh tâm lý “xin-cho”, “ngoại lệ”, “ tùy tiện”, gây bất bình và giảm niềm tin. Vì vậy, “thượng tôn pháp luật” chính là đặt lại trật tự, tạo ra môi trường công bằng cho người dân và doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, “nghiêm luật” phải gắn liền với cải cách hành chính. Nếu thủ tục rườm rà, quy trình phức tạp thì bộ máy sẽ trở thành điểm nghẽn, dễ phát sinh nhũng nhiễu và tiêu cực. Cải cách hành chính sẽ giúp làm giảm cơ hội tham nhũng, giảm “chi phí không chính thức” và nâng cao năng lực phục vụ.
Kế đó, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cuộc chiến không chỉ để xử lý vi phạm, mà để bảo vệ nguồn lực quốc gia và làm trong sạch bộ máy. Tham nhũng làm méo mó chính sách, lãng phí làm suy giảm động lực đổi mới, còn tiêu cực khiến bộ máy “tự mất sức đề kháng” trước lợi ích nhóm.
Điểm thứ ba nằm ở việc xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính và hành động. Tổng Bí thư đặt ra một chuẩn kép rất rõ: “Liêm chính, tận tụy” là tiêu chuẩn đạo đức công vụ - cán bộ phải trong sạch, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, lấy phục vụ nhân dân làm mục tiêu. “Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm” là tiêu chuẩn năng lực thực thi - cán bộ phải có bản lĩnh, quyết đoán, sáng tạo, không né tránh, không đẩy việc lên trên.
Mục tiêu “phép nước đi đôi với lòng dân” thể hiện tư duy quản trị hiện đại. “Phép nước” là kỷ cương; “lòng dân” là niềm tin, là đồng thuận, là sự ủng hộ xã hội. Khi hai yếu tố này thống nhất, người dân tự giác tuân thủ vì tin tưởng, cán bộ thực thi nhiệm vụ vì danh dự và trách nhiệm, tạo ra trạng thái quản trị tối ưu cho sự phát triển của đất nước.
THANH TUYỀN ghi
TS HOÀNG VĂN TÚ, Học viện Cán bộ TP.HCM