Tóm tắt nhanh:
· Cư dân mạng cho rằng trước khi tìm thấy nam sinh mất tích khi leo núi ở Tam Đảo, đã có “bình luận tiên tri” chính xác về việc này trên mạng xã hội.
· Nhưng những điều được cho là “lời tiên tri” thường là suy đoán và sự trùng hợp tình cờ, kết hợp với thiên kiến xác nhận của con người.
· Người đọc nên ưu tiên thông tin từ nguồn chính thống, tránh suy diễn từ các nội dung chưa kiểm chứng.
Nam sinh Nguyễn Tuấn Anh (19 tuổi, Hà Nội) đã được lực lượng chức năng tìm thấy an toàn sau hơn một ngày mất tích trong lúc leo núi ở Tam Đảo.
Lúc này, một số cư dân mạng chỉ ra rằng, đã có một “lời tiên tri” rất chuẩn từ khi còn chưa tìm thấy Tuấn Anh.
Quả thật, từ hôm qua, trên mạng xã hội đã xuất hiện một bình luận miêu tả khá cụ thể với những chi tiết như: Người bị lạc ở gần gốc cây lớn, trong trạng thái mệt, đói và hoảng sợ; rồi sẽ được tìm thấy bởi một bác mặc trang phục có họa tiết giống của lực lượng vũ trang và “đeo ủng xanh lá”…
Cư dân mạng chỉ ra rằng, đúng là trong số những người tìm thấy Tuấn Anh, có những người mặc trang phục như vậy và đi ủng màu xanh lá.
Chính sự trùng hợp giữa một số chi tiết trong “lời tiên tri” với thực tế khiến nhiều người rất ngạc nhiên, cho rằng có người “nhìn trước” được sự việc.
Bình luận vào ngày 20/4 mà cư dân mạng gọi là "tiên tri" về việc Tuấn Anh được tìm thấy. Ảnh: Facebook.
Vậy thực tế là thế nào?
Theo các trang báo chính thống, Tuấn Anh bị lạc sau khi tách đoàn, rồi di chuyển trong rừng và men theo suối để tìm lối ra. Khi gặp địa hình khó và trời tối, bạn dừng lại trú tạm qua đêm. Lực lượng chức năng đã chia thành nhiều hướng tìm kiếm tích cực, bao gồm đi dọc theo các con suối và lối mòn. Đến sáng 21/4, khi một tổ cứu hộ phát loa gọi, Tuấn Anh nghe thấy và đáp lại, từ đó được xác định vị trí và được tìm thấy.
Có thể thấy là những chi tiết như “mệt”, “đói”, hoảng sợ” là trạng thái dễ hiểu của những người bị lạc ở nơi núi rừng. Chi tiết “ở gần gốc cây to” cũng dễ hiểu, vì trên núi, trong rừng thì cũng nhiều cây to.
Trong những đợt tìm kiếm người mất tích khi đi phượt thì thường có nhiều lực lượng tham gia. Theo báo Tiền Phong, đúng là đã có cả lực lượng công an, quân đội, y tế tìm kiếm Tuấn Anh. “Ủng màu xanh lá” thì hay được sử dụng bởi những người đi tìm kiếm trong rừng vì phù hợp với điều kiện cây cối rậm rạp, đất và không khí ẩm.
Do dó, việc “tiên đoán” rằng Tuấn Anh được tìm thấy bởi “một bác” mặc trang phục giống của lực lượng vũ trang và đi “ủng màu xanh lá” có thể xuất phát từ suy đoán dựa trên kiến thức chung, rồi sau đó trùng hợp với diễn biến thực tế.
Nhiều lực lượng đã tham gia tìm kiếm Tuấn Anh. Ảnh: Thanh Loan.
Ngoài ra, việc cư dân mạng đề cập đến “lời tiên tri” nói trên cũng là một ví dụ của “thiên kiến xác nhận” - xu hướng tìm kiếm, diễn giải và ghi nhớ thông tin theo cách xác nhận niềm tin hoặc giá trị sẵn có của mình. Theo trang Oxford Review, thiên kiến này khiến người ta tập trung vào bằng chứng ủng hộ quan điểm của mình trong khi bỏ qua hoặc đánh giá thấp những thông tin khác.
Trong những trường hợp như của Tuấn Anh hoặc một số trường hợp người leo núi bị lạc trước đây, trên mạng xã hội thường có rất nhiều lời đồn đoán, “tiên tri”. Nhưng nhiều cư dân mạng sẽ bỏ qua những lời không đúng, mà chỉ tập trung vào một lời hoặc một vài chi tiết tình cờ đúng mà thôi. Chẳng hạn, trong đội cứu hộ cũng có những người mặc trang phục khác, nhưng một số cư dân mạng lại chỉ chú ý đến những người mặc trang phục tương tự như trong “lời tiên tri”.
Tuấn Anh đang được theo dõi sức khỏe cẩn thận. Ảnh: TPO.
Tóm lại, bình luận “tiên tri” nói trên không phải là bằng chứng cho khả năng tiên tri hay yếu tố siêu nhiên nào, mà là một suy đoán dựa trên hiểu biết thông thường, kết hợp với sự trùng hợp và cả cách con người chọn lọc thông tin.
Với những thông tin về các vấn đề đang được quan tâm, độc giả nên ưu tiên các nguồn tin chính thống để hiểu đúng sự việc, tránh suy diễn hoặc vội tin theo những nội dung chưa được xác thực, không có căn cứ.
Thục Hân