Bán hàng online đang trở thành một trong những hình thức kinh doanh phổ biến nhất trong nền kinh tế số. Tuy nhiên, đi cùng với sự thuận tiện là nghĩa vụ thuế ngày càng được siết chặt và minh bạch hơn. Việc hiểu đúng, đủ các loại thuế phải nộp không chỉ giúp cá nhân, doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn hạn chế rủi ro bị truy thu, xử phạt trong bối cảnh cơ quan thuế tăng cường quản lý hoạt động thương mại điện tử.
HAI SẮC THUẾ CỐT LÕI
Về nguyên tắc, hoạt động bán hàng online vẫn chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật thuế hiện hành, trong đó hai sắc thuế quan trọng nhất là thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập (thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh hoặc thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp).
Theo quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng, phần lớn hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng tại Việt Nam đều thuộc diện chịu thuế, với các mức thuế suất phổ biến là 0%, 5% và 10%. Trong đó, mức 10% áp dụng cho đa số hàng hóa, dịch vụ thông thường. Tuy nhiên, chính sách mới tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP) đã đưa ra ngưỡng doanh thu quan trọng: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng. Song song, theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, trường hợp doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở xuống cũng không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân.
Đối với thuế thu nhập, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân. Cách tính thuế được chia thành hai phương pháp: tính theo tỷ lệ trên doanh thu (áp dụng với doanh thu từ trên 1 đến 3 tỷ đồng, với thuế suất 0,5% đối với hoạt động phân phối hàng hóa) hoặc tính trên thu nhập sau khi trừ chi phí (áp dụng với doanh thu trên 3 tỷ đồng hoặc tự lựa chọn), với thuế suất dao động từ 15% đến 20%.
Trong khi đó, doanh nghiệp kinh doanh online chịu thuế thu nhập doanh nghiệp với mức thuế suất phổ biến 20%. Một số doanh nghiệp nhỏ được hưởng mức ưu đãi 15% hoặc 17% tùy theo quy mô doanh thu. Việc hạch toán minh bạch doanh thu, chi phí là yêu cầu bắt buộc để tránh rủi ro bị truy thu, đặc biệt trong các giao dịch xuyên biên giới như quảng cáo trên nền tảng số nước ngoài, nơi doanh nghiệp có thể phải kê khai thêm thuế nhà thầu.
Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2025, cơ chế quản lý thuế đối với hoạt động bán hàng online đã có bước chuyển lớn theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Theo đó, các sàn thương mại điện tử và nền tảng số sẽ thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh. Thuế được khấu trừ ngay tại thời điểm giao dịch thành công, dựa trên tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.
Cụ thể, thuế giá trị gia tăng được tính theo tỷ lệ 1% đối với hàng hóa, 5% đối với dịch vụ và 3% đối với vận tải hoặc dịch vụ gắn với hàng hóa. Thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân cư trú tương ứng là 0,5%, 2% và 1,5%. Với cá nhân không cư trú, mức thuế cao hơn, lên tới 1% đối với hàng hóa và 5% đối với dịch vụ. Cơ chế này giúp giảm đáng kể nghĩa vụ kê khai trực tiếp cho người bán, đồng thời tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế.
CÁC LOẠI THUẾ PHÁT SINH THEO HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỤ THỂ
Bên cạnh hai sắc thuế nền tảng, người bán hàng online còn có thể phải chịu thêm một số loại thuế khác tùy theo tính chất hoạt động kinh doanh.
Trường hợp có hoạt động xuất khẩu hoặc nhập khẩu hàng hóa, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu sẽ phát sinh theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu. Mức thuế suất phụ thuộc vào từng loại hàng hóa, phổ biến dao động từ 0% đến 30%. Hàng xuất khẩu thường được miễn thuế, song vẫn tồn tại một số ngoại lệ theo biểu thuế cụ thể hoặc các cam kết thương mại quốc tế. Việc kê khai chính xác trị giá tính thuế, nguồn gốc hàng hóa là yếu tố then chốt nhằm tránh rủi ro pháp lý liên quan đến hàng lậu, hàng không rõ xuất xứ.
Việc xác định số thuế phải nộp dựa trên trị giá tính thuế và thuế suất tương ứng tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ. Ngoài ra, các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam tham gia cũng có thể mang lại ưu đãi thuế quan, nếu hàng hóa đáp ứng điều kiện về xuất xứ. Trong thực tiễn, yêu cầu về chứng từ, hóa đơn và nguồn gốc hàng hóa là đặc biệt quan trọng, nhằm tránh rủi ro liên quan đến hàng lậu hoặc gian lận thương mại.
Ngoài ra, với các mặt hàng đặc thù như rượu, bia, thuốc lá thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, người bán online phải thực hiện thêm nghĩa vụ thuế với mức thuế suất cao, từ 60% đến 90% tùy từng sản phẩm. Thuế tiêu thụ đặc biệt được tính dựa trên giá tính thuế và thuế suất hoặc theo phương pháp tuyệt đối đối với một số trường hợp, làm gia tăng đáng kể chi phí kinh doanh nếu không được tính toán hợp lý.
Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh, cơ quan quản lý đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng siết chặt nhưng đồng thời đơn giản hóa thủ tục thông qua cơ chế số hóa và khấu trừ tự động. Điều này đòi hỏi người kinh doanh online không chỉ nắm rõ các loại thuế phải nộp mà còn phải cập nhật kịp thời các quy định mới để đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra ổn định, bền vững và đúng pháp luật.
Năm 2025, thương mại điện tử và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số tiếp tục tăng trưởng mạnh, đóng góp 208.800 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, tăng 66,5% so với năm 2024. Tính chung giai đoạn 2022–2025, số thu từ lĩnh vực này đạt gần 500 nghìn tỷ đồng, cho thấy hiệu quả rõ nét của các giải pháp quản lý thuế đã triển khai. Hiện đã có 68 sàn thương mại điện tử thực hiện kê khai, nộp thuế thay, với số thu khoảng 2,7 nghìn tỷ đồng, góp phần nâng cao tính tuân thủ và hạn chế thất thu thuế trong kinh doanh trực tuyến.
Bảo An