Số liệu của Bộ Tài chính cũng cho thấy, dù tiến độ giải ngân đã được cải thiện trong những tuần cuối năm 2025 nhưng tiến độ giải ngân của nhiều bộ, ngành, địa phương vẫn chậm so với mức bình quân cả nước - đã gây áp lực rất lớn đến việc hoàn thành mục tiêu giải ngân 95 - 100% vốn đầu tư công của năm 2025. Đồng thời các điểm nghẽn cản trở, kìm hãm giải ngân đầu tư công vẫn chưa được tháo gỡ triệt để, dù Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng như các bộ, ngành, địa phương đã rất quyết liệt.
Cụ thể, theo ý kiến của một số chuyên gia, hiện đang có ba điểm nghẽn cốt lõi khiến giải ngân vốn đầu tư công luôn trong tình trạng khó đạt mục tiêu đề ra. Thứ nhất đó là vướng mắc về thể chế. Thứ hai là về giải phóng mặt bằng, trong đó có các khâu như xác định giá đất, thỏa thuận đền bù… và cuối cùng là khâu thực thi.
Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, đã có nhiều giải pháp được đưa ra, trong đó đáng chú ý là việc Luật Đầu tư công sửa đổi năm 2024, bổ sung 2025 đã đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, rút ngắn thủ tục, ràng buộc trách nhiệm người đứng đầu… Tiếp đó là việc Chính phủ đã tổ chức tới 4 hội nghị toàn quốc về thúc đẩy giải ngân đầu tư công. Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng, nguyên nhân dẫn đến sự chậm trễ trong đầu tư công không chỉ đến từ yếu tố chủ quan như công tác lập kế hoạch chưa sát thực tế hoặc tâm lý sợ sai, thiếu quyết liệt của một số bộ, ngành địa phương mà điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là nguồn cung vật liệu xây dựng.
Nhu cầu vật liệu xây dựng thực tế rất cấp bách, nhưng khả năng đáp ứng lại bị bó buộc bởi các quy định, thủ tục cấp phép khai thác và cơ chế pháp lý chồng chéo. Điểm nghẽn này nếu không được xử lý triệt để sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công của năm 2026 và làm tăng chi phí vốn cũng như chi phí cơ hội của các doanh nghiệp.
Trong bối cảnh khối lượng công việc còn lớn, thời gian còn lại không nhiều, các công trình dự án trọng điểm đầu tư công đang vào giai đoạn “nước rút”, việc tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công được xem là “đòn bẩy” quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo động lực phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Quan trọng nữa, việc giải ngân 100% vốn đầu tư công không chỉ là lời hứa mà còn là tinh thần cải cách cơ chế trên cơ sở thẳng thắn nhận diện, tháo gỡ những điểm nghẽn kìm hãm đầu tư công từ nhiều năm nay của Chính phủ.
Cho nên, với quỹ thời gian chỉ còn chưa tới 1 tháng và áp lực nữa là yêu cầu phải bảo đảm chất lượng đòi hỏi sự quyết tâm, chủ động, trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương và của từng cá nhân. Bởi nếu có thể giải ngân đạt 95 -100% sẽ là bài học giúp Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương rút kinh nghiệm để năm 2026 thực hiện tốt hơn. Đặc biệt, kết quả này còn là thước đo năng lực quản trị, trách nhiệm, hiệu quả điều hành của Chính phủ, từng bộ, ngành, địa phương. Đồng thời cũng là cơ sở để hoạch định Kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026 - 2030 hiệu quả hơn, bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục đích, đúng thời hạn.
Ninh Hà