Trong nhiều năm, thuốc lá điện tử từng được xem là lựa chọn an toàn hơn thuốc lá truyền thống, nhưng nghiên cứu mang tính bước ngoặt vừa được công bố trên tạp chí Carcinogenesis ngày 31-3 đã dập tắt những hy vọng này.
Các nhà khoa học đã phát hiện bằng chứng rõ ràng về tổn thương DNA, viêm mô và những biến đổi tiền ung thư và đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: thuốc lá điện tử có thể gây ung thư phổi và khoang miệng.
Đây được coi là kết luận rõ ràng nhất từ trước đến nay, dựa trên việc tổng hợp các bằng chứng lâm sàng và dữ liệu cơ chế sinh học trong suốt gần một thập kỷ qua.
Giáo sư Bernard Stewart cho biết nhóm của ông không cần phải đợi thêm 20 hay 30 năm nữa để quan sát các ca tử vong thực tế thì mới có thể đưa ra kết luận.
Các nhà nghiên cứu phát hiện ra có những dấu hiệu cảnh báo sớm trong cơ thể do hút thuốc lá điện tử có liên quan mật thiết đến nguy cơ ung thư. Ảnh: The Guardian
Nhóm nghiên cứu đã tổng hợp dữ liệu từ hàng loạt công trình khoa học giai đoạn 2017-2025, bao gồm thực nghiệm trên động vật, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và các báo cáo ca bệnh ở người.
Không giống các nghiên cứu dịch tễ học dài hạn (cần hàng chục năm), nhóm khoa học tập trung vào những dấu hiệu sinh học sớm - các “tín hiệu cảnh báo” trước khi ung thư hình thành.
“Không còn nghi ngờ gì nữa, các tế bào trong phổi và khoang miệng bị thay đổi khi tiếp xúc với hơi từ thuốc lá điện tử”, nhóm nghiên cứu nhận định. Đáng chú ý, một số trường hợp ung thư khoang miệng được ghi nhận ở những người chỉ sử dụng thuốc lá điện tử và chưa từng hút thuốc lá truyền thống trước đó.
Phân tích hóa học cũng cho thấy hơi thuốc lá điện tử chứa nhiều hợp chất có khả năng gây ung thư, bao gồm kim loại và các chất hữu cơ bay hơi sinh ra từ quá trình đốt nóng dung dịch.
Các nhà khoa học cảnh báo người dùng có thể vô tình hít phải nicotine hoặc các hóa chất độc hại mà không hề biết. Ngoài nguy cơ ung thư, việc hút thuốc lá điện tử còn liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe khác như tổn thương phổi, bệnh tim mạch và nghiện nicotine.
Điều này làm gia tăng nguy cơ lặp lại kịch bản từng xảy ra với thuốc lá truyền thống. Phải mất gần một thế kỷ để khoa học chứng minh mối liên hệ giữa hút thuốc và ung thư phổi. Trong suốt thời gian đó, nhiều cảnh báo sớm đã bị phớt lờ hoặc đánh giá thấp.
"Chúng ta không được phép lặp lại sai lầm của thế kỷ trước với thuốc lá truyền thống - đợi đến khi hàng triệu người ngã xuống mới bắt đầu hành động," giáo sư Bernard Stewart nhấn mạnh.
Các chuyên gia y tế công cộng cũng đồng tình, cho rằng việc thiếu dữ liệu dài hạn không đồng nghĩa với việc thuốc lá điện tử an toàn, mà chỉ phản ánh sản phẩm này còn quá mới.
Khi thuốc lá điện tử tiếp tục lan rộng, đặc biệt trong giới trẻ, những phát hiện mới đang đặt ra câu hỏi lớn cho các nhà quản lý và cộng đồng: Liệu chúng ta có đang đánh giá thấp một nguy cơ sức khỏe mới?
Kết luận từ Australia không chỉ dành riêng cho quốc gia này mà là lời cảnh báo toàn cầu. Trong khi các tập đoàn thuốc lá nỗ lực tô vẽ thuốc lá điện tử như một biểu tượng của sự hiện đại và "sạch sẽ", thì khoa học đang dần phơi bày sự thật trần trụi.
Ung thư không xuất hiện ngay sau một hơi thuốc, nó âm thầm tích tụ qua từng tế bào bị hủy hoại. Nếu bạn đang cầm trên tay thuốc lá điện tử, hãy nhớ rằng: Bạn không chỉ đang hít vào hương vị trái cây, mà đang hít vào những mầm mống của một bản án tử hình có thể ập đến bất cứ lúc nào trong tương lai.
Anh Kiệt