Thượng đỉnh Mỹ-Trung: 3 vấn đề nổi bật và hàm ý với châu Á

một giờ trướcBài gốc

Tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc, dự thượng đỉnh Mỹ-Trung, từ ngày 13 đến 15-5, đánh dấu lần đầu tiên một tổng thống Mỹ thăm Trung Quốc trong gần 9 năm.

Hội nghị thượng đỉnh giữa lãnh đạo hai nền kinh tế lớn nhất thế giới diễn ra trong bối cảnh toàn cầu đang chịu cú sốc năng lượng tồi tệ nhất trong nhiều thập niên xảy ra do cuộc chiến của Mỹ ở Iran và eo biển Hormuz đóng cửa. Trong bối cảnh đó, sự ổn định tương đối của quan hệ Mỹ-Trung là điều đáng chú ý, theo kênh Channel News Asia.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: WHITE HOUSE

Ưu tiên ổn định hơn leo thang

Bất chấp những cáo buộc của Mỹ rằng Trung Quốc có thể đã vận chuyển tên lửa vác vai cho Iran, tiếp tục cung cấp cho Tehran hàng hóa lưỡng dụng và mua dầu của Iran, mối quan hệ song phương giữa Washington và Bắc Kinh nhìn chung vẫn tương đối ổn định. Cả hai bên dường như đã đạt được một sự hiểu biết ngầm: Hiện tại, sự ổn định phục vụ lợi ích của họ tốt hơn là leo thang xung đột.

Sự tính toán đó phản ánh một thực tế sâu sắc hơn, đó là Mỹ và Trung Quốc vẫn bị ràng buộc bởi những điểm yếu chung.

Washington hiểu rằng Bắc Kinh vẫn thống trị chuỗi cung ứng đất hiếm đóng vai trò quan trọng cho mọi thứ, từ xe điện đến các hệ thống quốc phòng tiên tiến. Về phần mình, Trung Quốc tiếp tục phụ thuộc vào việc tiếp cận công nghệ của Mỹ, đặc biệt là chất bán dẫn - nơi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ vẫn có khả năng làm tê liệt các công ty chủ chốt của Trung Quốc.

Do đó, cho đến khi cả hai bên có thể giảm bớt sự phụ thuộc này, một sự ổn định chiến thuật có thể là con đường ít rủi ro nhất. Và những gì xuất hiện từ hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với toàn châu Á.

Ba vấn đề nổi trội và hàm ý với châu Á

Vấn đề đầu tiên là về thương mại. Cách Mỹ và Trung Quốc quản lý mối quan hệ kinh tế sẽ có những tác động sâu sắc đến khu vực châu Á vốn phụ thuộc vào thương mại với cả hai cường quốc.

Các quốc gia này đóng vai trò là những trung tâm sản xuất quan trọng, nhập khẩu nguyên liệu thô và đầu vào từ Trung Quốc, đồng thời lắp ráp và xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ. Các nền kinh tế này đã và đang phải đối mặt áp lực từ cả hai phía và đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trong chính sách.

Nếu căng thẳng leo thang trở lại, các quốc gia châu Á có thể phải đối mặt áp lực gia tăng từ Washington để hạn chế sự phụ thuộc vào đầu vào của Trung Quốc trong xuất khẩu sang Mỹ, hoặc thuế quan cao hơn từ Mỹ. Bắc Kinh đã tuyên bố rõ ràng rằng nước này sẽ phản đối những động thái như vậy.

Quan hệ Mỹ-Trung nhiều khả năng sẽ ưu tiên sự ổn định hơn là leo thang căng thẳng. Ảnh: Shutterstock

Một câu hỏi đặc biệt nhạy cảm là liệu bất kỳ thỏa thuận thương mại nào giữa Trung Quốc và Mỹ có mở rộng ra ngoài các thỏa thuận song phương để bao gồm các bên thứ ba hay không. Trong những tháng gần đây, Bắc Kinh đã phát tín hiệu về việc tiếp tục sẵn sàng sử dụng xuất khẩu đất hiếm như một đòn bẩy, bao gồm việc gây áp lực lên các nước trong khu vực như trường hợp của Nhật.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump cho đến nay vẫn ngần ngại đối đầu Trung Quốc thay mặt cho các đối tác, làm dấy lên lo ngại trên khắp khu vực. Nếu Washington đảm bảo được nguồn cung đất hiếm cho riêng nước này trong khi bỏ mặc các đối tác, điều đó sẽ gửi đi một tín hiệu đáng lo ngại về độ tin cậy của vai trò lãnh đạo kinh tế của Mỹ và có nguy cơ làm suy yếu hơn nữa các liên minh và quan hệ đối tác của Mỹ ở châu Á.

Thứ hai, vấn đề Đài Loan. Đối với Bắc Kinh, đây vẫn là vấn đề trọng tâm trong mối quan hệ và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có khả năng sẽ sử dụng hội nghị thượng đỉnh để thúc ép Washington làm rõ hơn hoặc nhượng bộ.

Thứ ba là bối cảnh an ninh rộng lớn hơn. Các quốc gia sẽ theo dõi sát sao mọi tín hiệu về cách Washington và Bắc Kinh dự định giải quyết các cuộc khủng hoảng đang diễn ra, đặc biệt là cuộc chiến ở Iran. Với việc xung đột làm tăng chi phí và làm phức tạp chuỗi cung ứng, rủi ro đối với khu vực là rất cao.

Cho đến nay, phản ứng của Trung Quốc chỉ giới hạn ở việc kêu gọi giảm leo thang và tập trung vào bảo vệ lợi ích kinh tế quốc gia. Đồng thời, Bắc Kinh đang tăng cường các công cụ pháp lý để chống lại các lệnh trừng phạt của Mỹ áp đặt lên các thực thể Trung Quốc mà Washington cáo buộc mua dầu Iran.

Mặt khác, Washington cho thấy rất ít dấu hiệu thỏa hiệp hoặc một lối thoát ngoại giao rõ ràng trong cách tiếp cận xung đột tại Iran. Ông Trump đã gây sức ép lên Trung Quốc để nước này sử dụng ảnh hưởng nhằm thúc đẩy Tehran đạt được thỏa thuận với Washington và chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran hồi cuối tháng 2.

Cách Mỹ và Trung Quốc phản ứng dù họ phối hợp hay hành động trái ngược nhau sẽ định hình nhận thức của châu Á về sự sẵn lòng của họ trong việc mang lại sự ổn định trong thời điểm hỗn loạn và giúp kiềm chế hậu quả.

THẾ VINH

Nguồn PLO : https://plo.vn/thuong-dinh-my-trung-3-van-de-noi-bat-va-ham-y-voi-chau-a-post908078.html