Những chuyến container ra biển lớn
Những ngày đầu xuất khẩu trái cây, tôi từng nghe nhiều ý kiến hoài nghi: Nông sản Việt khó đi xa, chất lượng không đồng đều, làm ăn theo mùa vụ thì khó bền.
Làm nông nghiệp buộc tôi phải thay đổi cách nghĩ về kinh doanh. Không thể chỉ nhìn vào lợi nhuận ngắn hạn, mà phải nhìn cả một hệ sinh thái phía sau: Vùng trồng, người nông dân, nhà máy, thị trường. Có những giai đoạn, doanh nghiệp phải chấp nhận làm chậm lại, đầu tư nhiều hơn để nông dân làm đúng quy trình, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, dù chi phí tăng và lợi nhuận chưa thấy ngay.
Tôi chọn thị trường Mỹ làm điểm xuất phát. Thực tế, nếu chọn con đường dễ hơn là xuất sang Trung Quốc hay Đông Nam Á sẽ dễ dàng và ít chông gai hơn nhưng tôi nghĩ, nếu chinh phục được nơi khó tính nhất thì các thị trường khác sẽ thuận lợi hơn về sau. Quả thực, Mỹ đặt ra vô vàn hàng rào kỹ thuật khắt khe về kiểm dịch, dư lượng thuốc, truy xuất vùng trồng… Mỗi sơ suất nhỏ có thể khiến lô hàng bị hủy, thậm chí mất luôn cả thị trường do bị cấm nhập. Nhưng tôi tin nếu mình làm tốt, kiến tạo giá trị, uy tín cho trái cây Việt Nam hoàn toàn đủ sức chinh phục những thị trường khó tính nhất.
“
Xuân 2026 đã đến, điều tôi mong mỏi nhất không phải là thêm bao nhiêu hợp đồng mới mà là mỗi chuyến hàng ra biển lớn đều đủ chuẩn, đủ tự tin và đủ tự trọng để nông sản Việt đứng vững trên thị trường thế giới.
Tôi nhớ rất rõ cảm giác đứng trong kho lạnh ở nước ngoài, chờ đối tác mở container trái cây Việt Nam. Không khí lúc đó thường rất yên lặng. Chỉ cần họ dừng lại lâu hơn bình thường, cả đội phía sau đều hiểu rằng chuyến hàng này đang được “soi” rất kỹ.
Những khoảnh khắc đó khiến tôi nhận ra xuất khẩu nông sản không chỉ là chuyện mua bán. Đó là câu chuyện niềm tin. Chỉ cần một lô hàng không đạt chuẩn, thị trường sẽ nhớ rất lâu. Và hình ảnh nông sản Việt Nam có thể bị đánh giá lại chỉ sau một chuyến container.
Có những chuyến đi, tôi bay hàng chục tiếng chỉ để gặp đối tác vài giờ. Họ hỏi rất chi tiết: Vùng trồng ở đâu, ai quản lý? Vì sao lô hàng này đồng đều hơn lô trước? Nếu có sự cố thì doanh nghiệp xử lý thế nào?. Những câu hỏi đó không thể trả lời bằng lời nói, mà phải bằng cả một hệ thống phía sau.
Tôi từng tận mắt chứng kiến trái cây Việt Nam được đặt cạnh hàng Thái Lan, Philippines ngay tại chợ đầu mối. Khi đó, thị trường sẽ tự chọn bằng chất lượng, độ ổn định và uy tín của trái cây mỗi nước. Mỗi container nông sản xuất khẩu đều khoác lên mình thương hiệu “made in Vietnam”. Dù nông sản đó đến từ tỉnh nào, công ty nào, khi sang tới tay khách quốc tế tất cả đều được nhận diện chung là hàng Việt Nam - đại diện cho hình ảnh Việt Nam. Chính vì lẽ đó, tôi luôn nhắc nhở mình và các cộng sự: Trách nhiệm giữ gìn uy tín quốc gia nằm trên vai cả doanh nghiệp lẫn cơ quan quản lý nhà nước. Mỗi container xuất khẩu không chỉ đơn thuần là một đơn hàng kinh doanh mà còn là sứ giả cho nông sản Việt.
Đi nhiều, tôi càng hiểu rằng muốn trái cây Việt ra thế giới một cách bền vững, doanh nghiệp phải quay về với nông dân nhiều hơn. Phải ngồi lại với họ, giải thích vì sao làm đúng thì bán được giá tốt, vì sao làm sai thì cả chuỗi cùng thiệt. Khi người nông dân hiểu và tin, họ sẽ đi cùng doanh nghiệp rất lâu.
Ngày hôm nay, khi nhìn những container trái cây Việt rời cảng, tôi không nghĩ đến việc mình bán được bao nhiêu, mà nghĩ nhiều hơn đến việc thị trường sẽ nhìn nông sản Việt như thế nào sau chuyến hàng đó. Bởi mỗi chuyến container đi xa không chỉ đại diện cho một doanh nghiệp, mà là uy tín của cả ngành hàng.
Doanh nhân kiến quốc từ nông nghiệp
Doanh nhân không chỉ làm giàu cho công ty mình, mà còn phải đóng góp cho đất nước thông qua công việc kinh doanh. Với lĩnh vực nông nghiệp, điều này càng thêm ý nghĩa. Mỗi container nông sản xuất khẩu đều mang sứ mệnh quốc gia,góp phần kiến tạo nên hình ảnh và sức mạnh mềm của đất nước.
Doanh nhân kiến quốc trong lĩnh vực nông nghiệp là dấn thân mở thị trường mới, đưa nông sản nước nhà vươn tới những vùng đất chưa ai đặt chân. Tôi tự hào vì trái cây Việt Nam giờ đây đã hiện diện ở những hệ thống siêu thị hàng đầu tại Mỹ, Nhật, Hàn Quốc… những nơi mà trước kia ít ai nghĩ nông sản xứ nhiệt đới có chỗ đứng. Để làm được điều đó, chúng tôi không ngại bay những chuyến bay dài hàng chục giờ đồng hồ chỉ để gặp đối tác vài tiếng, tham dự những hội chợ quốc tế quy mô lớn hay lặn lội đến từng trang trại học hỏi mô hình tiên tiến. Tôi vẫn thường đích thân sang Mỹ, châu Âu xem hàng hóa bày bán ra sao, làm việc với đại lý tại chỗ để kịp thời xử lý sự cố nếu có.
Doanh nhân nông nghiệp còn phải đóng vai trò kết nối “ba nhà”: Nhà nông - nhà nước - nhà doanh nghiệp. Bởi, muốn xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, sự liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý là không thể tách rời.
Nhìn về chặng đường phía trước, tôi thấy tràn đầy hy vọng. Nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ. Năm 2025, xuất khẩu trái cây lần đầu tiên đạt mốc hơn 7,1 tỷ USD - một con số kỷ lục đóng góp vào kinh tế đất nước. Nhưng hơn cả những con số, tôi tin tưởng vị thế nông sản Việt đang được nâng cao chưa từng có. Dĩ nhiên, thử thách cũng nhiều: Cạnh tranh quốc tế gay gắt, đòi hỏi chuẩn mực cao hơn mỗi ngày. Nhưng tôi vững niềm tin vào con đường đã chọn. Bởi lẽ đội ngũ doanh nhân nông nghiệp Việt hôm nay không chỉ có kiến thức, kinh nghiệm, mà còn mang trong tim lòng tự tôn dân tộc và tinh thần kiến quốc.
(*) Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Công ty Vina T&T
Nguyễn Đình Tùng (*)