Thủy quân lục chiến Mỹ chia tay cường kích AV-8B Harrier II: Thời gian không bỏ quên huyền thoại

3 giờ trướcBài gốc

Tại căn cứ không quân Cherry Point ở bang Bắc Carolina, Thủy quân lục chiến Mỹ vừa tổ chức lễ "Harrier Sundown", chính thức khép lại hành trình hoạt động của máy bay cường kích AV-8B Harrier II sau nhiều thập kỷ phục vụ.

Sự kiện diễn ra cùng thời điểm phi đội tấn công VMA-223 Bulldogs, đơn vị cuối cùng còn vận hành Harrier trong biên chế Mỹ, cho nghỉ hưu những chiếc máy bay cuối cùng.

Sự kiện này không đơn thuần là việc loại biên một loại máy bay đã cũ. Nó đánh dấu sự kết thúc của hơn 50 năm vận hành dòng tiêm kích cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng, một khái niệm từng làm thay đổi cách Mỹ triển khai sức mạnh không quân viễn chinh trên toàn cầu.

Nguồn gốc của Harrier bắt đầu từ Anh trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh. Các nhà thiết kế khi đó lo ngại những sân bay quân sự cố định sẽ trở thành mục tiêu bị tấn công đầu tiên nếu chiến tranh nổ ra.

Để giải quyết bài toán này, họ phát triển một loại máy bay có thể cất cánh từ đường băng ngắn, bãi đất dã chiến hoặc thậm chí từ những con đường cao tốc.

Phiên bản AV-8A đầu tiên được Thủy quân lục chiến Mỹ tiếp nhận từ năm 1971. Tuy nhiên, phải đến khi cường kích AV-8B Harrier II xuất hiện, loại chiến đấu cơ này mới thực sự phát huy toàn bộ tiềm năng.

So với thế hệ trước, AV-8B Harrier II được trang bị cánh composite lớn hơn, hệ thống điện tử hiện đại hơn, tải trọng vũ khí lớn hơn và khả năng tác chiến vượt trội.

Những phiên bản nâng cấp sau này còn được tích hợp radar AN/APG-65, từng sử dụng trên tiêm kích đa nhiệm F/A-18 Hornet, giúp Harrier sở hữu năng lực không chiến tốt hơn đáng kể.

Máy bay cường kích AV-8B Harrier II có chiều dài 14,1 m, sải cánh 9,25 m, tốc độ tối đa 1.083 km/h và bán kính chiến đấu hơn 550 km tùy cấu hình nhiệm vụ.

Điểm đặc biệt nhất nằm ở động cơ Rolls-Royce Pegasus với các vòi phụt điều hướng lực đẩy, cho phép máy bay cất cánh trên quãng đường rất ngắn hoặc hạ cánh gần như thẳng đứng. Đây là khả năng mà đến nay chỉ có rất ít máy bay chiến đấu trên thế giới đạt được.

Trong cuộc Chiến tranh vùng Vịnh năm 1991, các phi đội Harrier đã thực hiện hàng nghìn phi vụ hỗ trợ lực lượng liên quân.

Sau đó, loại máy bay này tiếp tục tham chiến tại Nam Tư, Afghanistan, Iraq, Libya và chiến dịch chống tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS.

Đặc biệt trong giai đoạn sau sự kiện 11/9, Harrier trở thành một trong những phương tiện yểm trợ hỏa lực mặt đất quan trọng nhất của Thủy quân lục chiến Mỹ.

Tuy nhiên, thời gian cuối cùng cũng bắt kịp huyền thoại. Chi phí bảo dưỡng ngày càng tăng, tuổi đời khung thân kéo dài hàng chục năm cùng những hạn chế về khả năng nâng cấp khiến Harrier không còn phù hợp với môi trường tác chiến hiện đại.

Các nhà hoạch định quân sự Mỹ cho rằng những cuộc xung đột tương lai đòi hỏi máy bay phải có khả năng tàng hình, tác chiến điện tử, chia sẻ dữ liệu thời gian thực và sống sót tốt hơn trước các hệ thống phòng không tiên tiến.

Loại máy bay kế nhiệm được lựa chọn là tiêm kích tàng hình cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng F-35B Lightning II.

Loại máy bay thế hệ 5 này vẫn giữ được khả năng hoạt động từ tàu đổ bộ tấn công và các sân bay dã chiến giống Harrier, nhưng đồng thời sở hữu công nghệ tàng hình, hệ thống cảm biến hợp nhất và năng lực tác chiến mạng vượt xa "người tiền nhiệm".

Việc AV-8B Harrier II rời khỏi biên chế cũng khép lại một chương đặc biệt trong lịch sử hàng không quân sự.

Trong gần 50 năm hoạt động, tiếng gầm đặc trưng của Harrier đã trở thành biểu tượng quen thuộc trên các tàu đổ bộ tấn công của Mỹ, từ Đại Tây Dương, Địa Trung Hải cho tới Trung Đông và Tây Thái Bình Dương.

Ngày nay, khi những chiếc Harrier cuối cùng thực hiện chuyến bay chia tay trên bầu trời Bắc Carolina, một biểu tượng của thời kỳ Chiến tranh Lạnh và cuộc chiến chống khủng bố cũng chính thức lùi vào lịch sử.

Nhưng di sản mà dòng máy bay này để lại vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến học thuyết tác chiến viễn chinh của Thủy quân lục chiến Mỹ trong nhiều năm tới.

Việt Hùng

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/thuy-quan-luc-chien-my-chia-tay-cuong-kich-av-8b-harrier-ii-thoi-gian-khong-bo-quen-huyen-thoai-post655292.antd