Thủy sản tìm cách 'xoay trục' logistics trước căng thẳng Trung Đông

4 giờ trướcBài gốc

Chi phí logistics và bảo hiểm tăng mạnh

Chỉ trong vài ngày sau khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang, tác động đã lan rộng sang lĩnh vực vận tải biển và bảo hiểm hàng hải.

Ông Nguyễn Hoài Nam, đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho biết, nhiều đơn hàng thủy sản đã ký hoặc đang chuẩn bị vận chuyển qua khu vực Trung Đông buộc phải tạm dừng. Không chỉ các lô hàng hướng tới Trung Đông, nhiều tuyến vận tải khác cũng chịu tác động do các hãng tàu phải thay đổi hành trình.

Doanh nghiệp thủy sản cần chủ động đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tăng dự trữ tại kho lạnh khu vực. Ảnh: VC

“Với hàng đông lạnh, chi phí đang tăng thêm khoảng 2.000 - 4.000 USD mỗi container lạnh khi tàu phải đi vòng hoặc áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh”, ông Nam cho biết.

Tác động của xung đột không chỉ nằm ở chi phí vận tải tăng cao. Đặc thù của mặt hàng thủy sản là yêu cầu nghiêm ngặt về nhiệt độ bảo quản và thời gian vận chuyển. Khi hành trình kéo dài hoặc tuyến đường thay đổi, nguy cơ đứt gãy chuỗi lạnh và ảnh hưởng chất lượng sản phẩm sẽ gia tăng.

Ngay cả những lô hàng không trực tiếp đi qua khu vực xung đột cũng có thể chịu chi phí tăng. Nhiều tàu trong chuỗi vận chuyển quốc tế có điểm ghé qua các cảng thuộc khu vực được coi là vùng rủi ro cao, khiến phí bảo hiểm chiến tranh và phụ phí vận tải đồng loạt tăng.

Trong khi đó, Trung Đông là thị trường tiêu thụ lớn đối với các sản phẩm thủy sản giá trị cao như cá hồi, cá ngừ, tôm và nhiều mặt hàng nhập khẩu từ châu Á, châu Âu và châu Mỹ. Với Việt Nam, đây cũng là thị trường tiềm năng đang tăng trưởng nhanh.

Năm 2025, xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Trung Đông đạt khoảng 401 triệu USD, tăng 9,6% so với năm trước. Trong đó, cá tra đạt 175,9 triệu USD, tăng 18,6%; xuất khẩu tôm đạt 54,5 triệu USD, tăng gần 20%; các sản phẩm cá khác tăng 28,6%.

Những con số này cho thấy mức độ gắn kết ngày càng lớn giữa thủy sản Việt Nam và thị trường Trung Đông, đồng thời cũng cho thấy mức độ nhạy cảm của ngành trước các biến động địa chính trị tại khu vực này.

Nguy cơ thiếu nguồn cung và biến động giá

Ngoài vận tải biển, chuỗi cung ứng thủy sản tươi còn phụ thuộc nhiều vào đường hàng không. Khi một số không phận trong khu vực bị hạn chế và lịch bay bị xáo trộn, nguồn cung hàng tươi có thể bị thiếu hụt chỉ sau vài ngày.

VASEP cho biết, trong bối cảnh đó, nhiều nhà nhập khẩu buộc phải chuyển sang sử dụng sản phẩm đông lạnh. Tuy nhiên, kênh này cũng đối mặt với nhiều thách thức khi việc đặt chỗ container lạnh trở nên khó khăn hoặc tạm dừng ở một số tuyến.

Dubai - nơi có cảng Jebel Ali do DP World vận hành, là trung tâm trung chuyển thủy sản lớn của Trung Đông. Khi tàu chuyển hướng để tránh khu vực xung đột, thời gian vận chuyển kéo dài và lượng tàu chờ cập cảng tăng lên. Điều này làm gia tăng nguy cơ ùn tắc tại cảng và thiếu vị trí cắm điện cho container lạnh - yếu tố sống còn để duy trì nhiệt độ bảo quản. Nếu container phải lưu tại cảng quá lâu, chi phí lưu bãi và lưu container sẽ tăng mạnh, đồng thời rủi ro ảnh hưởng chất lượng sản phẩm cũng gia tăng.

Đáng chú ý, bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, cho rằng tác động của xung đột Trung Đông có thể lan sang giá thủy sản theo hai cấp độ.

Ở cấp độ khu vực, chi phí vận chuyển và bảo hiểm tăng trực tiếp làm giá nhập khẩu thủy sản tại Trung Đông tăng. Nguồn cung hàng tươi và hàng ướp lạnh có thể thiếu hụt cục bộ, đặc biệt trong phân khúc nhà hàng, khách sạn cao cấp, khiến giá bán lẻ và giá thực đơn tăng theo.

Ở cấp độ toàn cầu, mức độ lan tỏa phụ thuộc vào thời gian kéo dài của khủng hoảng. Nếu tỷ trọng container đi qua eo biển Hormuz chỉ chiếm phần nhỏ trong tổng lưu lượng vận tải toàn cầu, tác động đến mặt bằng giá container chung có thể không quá lớn.

Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp có quan hệ thương mại trực tiếp với Trung Đông, chi phí vận tải vẫn sẽ duy trì ở mức cao, buộc họ phải tính toán lại chiến lược thị trường.

Chia nhỏ lô hàng, tăng dự trữ tại các kho lạnh khu vực

Hiện tại, nhiều hãng tàu container lớn như Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM và MSC Mediterranean Shipping Company đồng loạt phát thông báo tạm dừng nhận hàng vào một số cảng tại khu vực vùng Vịnh, đồng thời áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh đối với các chuyến hàng đi qua khu vực được coi là điểm nóng. Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam cũng đang phải đàm phán lại với đối tác nhập khẩu về tiến độ giao hàng và chia sẻ chi phí logistics phát sinh.

Để thích ứng, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần phối hợp chặt chẽ với các đơn vị logistics nhằm đa dạng hóa tuyến vận chuyển, chia nhỏ lô hàng và tăng dự trữ tại các kho lạnh khu vực. Ngoài ra, việc ưu tiên ký hợp đồng vận tải dài hạn thay vì phụ thuộc vào thị trường giao ngay cũng giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro chi phí biến động.

Một hướng đi quan trọng khác là tận dụng mạng lưới 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đang tham gia như một “van an toàn” để điều hướng thị trường xuất khẩu. Việc mở rộng sang các thị trường có FTA lớn như Liên minh châu Âu (EU) hoặc Hàn Quốc giúp doanh nghiệp tận dụng ưu đãi thuế quan với nhiều dòng thuế đã giảm về 0%. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể bù đắp một phần chi phí logistics tăng và duy trì sức cạnh tranh về giá.

Vũ Quang

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/thuy-san-tim-cach-xoay-truc-logistics-truoc-cang-thang-trung-dong-10408743.html