Tiến thoái lưỡng nan ở Iran, đội ngũ của ông Trump tìm cách định hình kết cục

3 giờ trướcBài gốc

Chia rẽ trong nội bộ chính quyền ông Trump

Theo các cuộc phỏng vấn với một cố vấn của ông Trump và những người am hiểu các cuộc thảo luận nội bộ, một số quan chức và trợ lý cảnh báo rằng giá xăng tăng mạnh có thể khiến các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran phải trả giá về mặt chính trị. Trong khi đó, những luồng ý kiến khác lại thúc giục Tổng thống tiếp tục duy trì chiến dịch tấn công.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Reuters

Những thông tin này hé lộ góc nhìn chưa từng được công bố về quá trình ra quyết định tại Nhà Trắng, khi chính quyền Mỹ điều chỉnh cách tiếp cận đối với chiến dịch quân sự lớn nhất của Washington kể từ năm 2003.

Các động thái vận động ở hậu trường cũng cho thấy mức độ rủi ro chính trị lớn mà ông Trump đang đối mặt. Tổng thống Trump hiện đang phải xử lý hệ quả của quyết định đưa nước Mỹ vào cuộc chiến đã kéo dài gần hai tuần, gây chấn động thị trường tài chính toàn cầu và làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ quốc tế.

Việc các trợ lý tìm cách tạo ảnh hưởng đối với quyết định của Tổng thống là điều quen thuộc trong nhiệm kỳ của ông Trump, nhưng lần này hệ quả có thể liên quan trực tiếp đến chiến tranh và hòa bình.

Sau khi đưa ra những mục tiêu to lớn khi phát động chiến dịch ngày 28/2, trong những ngày gần đây ông Trump lại nhấn mạnh rằng ông coi cuộc xung đột chỉ là một chiến dịch quân sự giới hạn và phần lớn các mục tiêu quân sự đã đạt được.

Tuy nhiên, thông điệp của Nhà Trắng vẫn chưa rõ ràng đối với nhiều bên, bao gồm cả thị trường năng lượng toàn cầu, nơi giá dầu liên tục biến động mạnh trước các phát biểu của Tổng thống Mỹ.

Trong một cuộc mít tinh tại bang Kentucky hôm 11/3, ông Trump tuyên bố rằng “chúng ta đã chiến thắng”, nhưng sau đó nhanh chóng chuyển giọng: “Chúng ta không muốn rút đi quá sớm, đúng không? Chúng ta phải hoàn tất công việc".

Những luồng ý kiến tác động tới quyết định của ông Trump

Các cố vấn kinh tế và quan chức trong chính quyền, từ Bộ Tài chính tới Hội đồng Kinh tế Quốc gia đã cảnh báo Tổng thống Trump rằng, cú sốc giá dầu và giá xăng tăng mạnh có thể nhanh chóng làm suy giảm sự ủng hộ trong nước vốn đã mong manh đối với cuộc chiến. Thông tin này được một cố vấn của ông Trump cùng hai nguồn thạo tin về các cuộc thảo luận nội bộ tiết lộ, với điều kiện giấu tên.

Theo các nguồn tin, các cố vấn chính trị, trong đó có Chánh Văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và Phó Chánh Văn phòng James Blair cũng đưa ra lập luận tương tự. Họ tập trung vào hệ quả chính trị từ việc giá xăng tăng cao, đồng thời khuyến nghị ông Trump nên xác định “chiến thắng” theo nghĩa hẹp hơn và phát tín hiệu rằng chiến dịch quân sự chỉ mang tính giới hạn và sắp kết thúc.

Ở chiều ngược lại, những ý kiến theo đường lối cứng rắn kêu gọi tiếp tục duy trì sức ép quân sự đối với Iran. Những người này, bao gồm một số nghị sĩ đảng Cộng hòa như các Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham và Tom Cotton, cho rằng Washington cần ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và phải đáp trả mạnh mẽ trước các cuộc tấn công nhằm vào binh sĩ và hoạt động hàng hải của Mỹ.

Lực lượng thứ ba ảnh hưởng đến Tổng thống là nền tảng cử tri theo chủ nghĩa dân túy của ông và các nhân vật như chiến lược gia Steve Bannon và người dẫn chương trình truyền hình cánh hữu Tucker Carlson. Cả hai đều công khai và riêng tư thúc giục ông Trump cùng các trợ lý cấp cao tránh để Mỹ bị cuốn vào một cuộc xung đột kéo dài khác ở Trung Đông.

“Một mặt ông ấy để những người có quan điểm cứng rắn tin rằng chiến dịch vẫn tiếp diễn, mặt khác ông ấy muốn thị trường tin rằng chiến tranh có thể sớm kết thúc, đồng thời khiến bộ phận cử tri của mình tin rằng việc leo thang sẽ được kiểm soát", một cố vấn của ông Trump tiết lộ.

Trả lời câu hỏi về vấn đề này, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ra tuyên bố khẳng định: “Câu chuyện trên dựa vào những lời suy đoán từ các nguồn ẩn danh thậm chí còn không có mặt trong bất kỳ cuộc thảo luận nào với Tổng thống Trump". Theo bà: “Tổng thống nổi tiếng là người biết lắng nghe và tham khảo ý kiến của nhiều người, nhưng cuối cùng ai cũng biết ông là người đưa ra quyết định cuối cùng và cũng là người truyền tải thông điệp của mình tốt nhất".

Sự thay đổi trong thông điệp của Nhà Trắng

Mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đôi khi đưa ra những phát biểu gây khó hiểu về cuộc chiến với Iran nhưng trong tuần này ông thường xuyên nhấn mạnh trong các phát biểu công khai rằng chiến dịch quân sự chỉ là một “cuộc can thiệp ngắn hạn”.

Một nguồn tin am hiểu các cuộc thảo luận nội bộ cho biết cụm từ này đã được nhắc đến trong một cuộc họp tại Nhà Trắng trước khi ông Trump lần đầu sử dụng nó tại một cuộc gặp với các nghị sĩ đảng Cộng hòa ở Miami hôm 9/3.

Nguồn tin cũng cho biết ông Trump đã được cung cấp một bản ghi chú về thông điệp truyền thông để chuẩn bị cho bài phát biểu trước các nghị sĩ, trong đó nhấn mạnh cần phát tín hiệu rằng cuộc chiến sẽ diễn ra trong thời gian ngắn và Mỹ không tìm kiếm một cuộc xung đột kéo dài vô thời hạn.

Khi đưa nước Mỹ vào chiến tranh, ông Trump đưa ra rất ít lời giải thích, và các mục tiêu mà chính quyền nêu ra cũng thay đổi từ việc ngăn chặn một cuộc tấn công “sắp xảy ra” của Iran, làm tê liệt chương trình hạt nhân của Tehran cho tới khả năng thay đổi chính quyền nước này.

Trong nỗ lực tìm lối thoát khỏi cuộc xung đột không được lòng dư luận, ông Trump đang cố gắng dung hòa nhiều cách diễn giải khác nhau về mục tiêu chiến tranh. Tuy nhiên, điều này ngày càng bị thách thức khi Iran tiếp tục tấn công các tàu thuyền tại eo biển Hormuz cũng như các quốc gia láng giềng.

Các trợ lý chính trị cấp cao và cố vấn kinh tế - những người đã cảnh báo từ trước về nguy cơ cú sốc kinh tế nhưng phần lớn bị phớt lờ, dường như đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy Tổng thống trấn an các thị trường đang bất ổn và kiềm chế đà tăng của giá dầu cũng như khí đốt.

Theo hai nguồn tin am hiểu vấn đề, một số trợ lý Nhà Trắng đang thảo luận về kịch bản kết thúc chiến dịch, theo đó ông Trump sẽ tuyên bố các mục tiêu quân sự đã đạt được, sau đó chuyển sang chiến lược kết hợp trừng phạt, răn đe và đàm phán. Tuy nhiên, không phải tất cả các trợ lý đều ủng hộ cách tiếp cận này.

Các đợt không kích liên tiếp của Mỹ và Israel đã khiến nhiều lãnh đạo cấp cao của Iran thiệt mạng, đồng thời phá hủy phần lớn kho tên lửa đạn đạo, đánh chìm đáng kể lực lượng hải quân Iran và làm suy giảm khả năng hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm của Tehran trên khắp Trung Đông.

Ông Trump cho biết ông sẽ là người quyết định thời điểm kết thúc chiến dịch. Theo ông và các trợ lý, chiến dịch hiện đang tiến triển nhanh hơn nhiều so với khung thời gian 4 - 6 tuần mà ông từng công bố ban đầu.

Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng giới lãnh đạo Iran nhiều khả năng vẫn sẽ tuyên bố chiến thắng đơn giản vì họ vẫn trụ vững trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, đặc biệt sau khi chứng minh được khả năng đáp trả và gây thiệt hại cho Israel, Mỹ và các đồng minh của họ.

Mỹ chưa tính toán đầy đủ diễn biến cuộc chiến với Iran

Một yếu tố then chốt quyết định diễn biến cuối cùng của cuộc chiến là eo biển Hormuz. Khoảng 1/5 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới thường đi qua tuyến đường hẹp này, nhưng hiện nay dòng chảy gần như đã bị đình trệ. Trong những ngày gần đây, Iran đã tấn công các tàu chở dầu cũng như nhiều tàu thuyền khác gần eo biển.

Nếu việc Iran kiểm soát tuyến hàng hải này khiến giá xăng tại Mỹ tăng đủ mạnh, áp lực chính trị đối với Tổng thống Trump nhằm chấm dứt chiến dịch quân sự có thể gia tăng. Đảng Cộng hòa hiện đang giữ thế đa số mong manh tại Quốc hội trước khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11.

Cho đến nay, phần lớn các thành viên trong phong trào Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) vẫn ủng hộ ông Trump về vấn đề Iran, dù một số người ủng hộ đã chỉ trích việc Mỹ tham gia can thiệp quân sự ở nước ngoài.

Gần đây, ông Trump cũng không còn thúc đẩy mạnh mẽ ý tưởng rằng mục tiêu của cuộc chiến là thay đổi chính quyền tại Tehran. Theo các báo cáo tình báo Mỹ, ban lãnh đạo Iran hiện không đứng trước nguy cơ sụp đổ trong thời gian ngắn.

Một phần sự mơ hồ về hướng đi của cuộc chiến được cho là bắt nguồn từ những gì diễn ra tại Venezuela trước đó. Theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, kể từ khi chiến tranh bắt đầu, một số trợ lý đã gặp khó khăn trong việc thuyết phục ông Trump rằng chiến dịch tại Iran khó có thể diễn ra giống như cuộc đột kích ngày 3/1 nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.

Chiến dịch đó đã mở đường để ông Trump gây sức ép buộc nhiều nhân vật trung thành với ông Maduro phải nhượng bộ, qua đó giúp Washington giành ảnh hưởng đáng kể đối với trữ lượng dầu mỏ khổng lồ của Venezuela mà không cần triển khai một chiến dịch quân sự kéo dài.

Ngược lại, Iran được đánh giá là đối thủ mạnh hơn nhiều và được trang bị tốt hơn, với bộ máy tôn giáo và an ninh đã ăn sâu trong hệ thống quyền lực. Một nguồn tin nắm các báo cáo tình báo Mỹ cũng bác bỏ nhận định của một số trợ lý của ông Trump rằng Iran chỉ còn vài tuần nữa là có thể chế tạo vũ khí hạt nhân. Trước đó, ông Trump từng tuyên bố vào tháng 6 rằng các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã “xóa sổ” chương trình hạt nhân của Iran.

Tuy nhiên, phần lớn kho dự trữ urani làm giàu ở mức cao của Iran, bị chôn vùi sau các cuộc tấn công hồi tháng 6, đồng nghĩa với việc vật liệu này vẫn có thể được khai quật. Iran từ lâu luôn phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Kiều Anh/VOV.VN (biên dịch) Theo: Reuters

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/tien-thoai-luong-nan-o-iran-doi-ngu-cua-ong-trump-tim-cach-dinh-hinh-ket-cuc-post1275679.vov