Triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, nền tảng cốt lõi để hình thành hệ sinh thái y tế số hiện đại.
Bước chuyển lớn trong tiến trình xây dựng y tế số
Theo Bộ Y tế, triển khai hồ sơ bệnh án điện tử không đơn thuần là thay thế giấy tờ bằng máy tính, mà là nền tảng cốt lõi để hình thành hệ sinh thái y tế số hiện đại phục vụ quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời và kết nối dữ liệu khám chữa bệnh giữa các cơ sở y tế trên toàn quốc. Khi bệnh án điện tử được triển khai đồng bộ, người dân không còn phải mang theo nhiều loại giấy tờ, phim chụp hay kết quả xét nghiệm mỗi lần đi khám. Chỉ cần quét căn cước công dân gắn chip hoặc đăng nhập ứng dụng định danh điện tử, toàn bộ lịch sử khám chữa bệnh, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh... sẽ được hiển thị trên hệ thống.
Ông Nghiêm Văn Lân ở phường Bỉm Sơn chia sẻ: “Trước đây mỗi lần đi khám lại phải mang theo rất nhiều giấy tờ, có khi thất lạc kết quả xét nghiệm cũ. Bây giờ bệnh án điện tử giúp lưu trữ toàn bộ thông tin sức khỏe an toàn, thuận tiện hơn rất nhiều. Bác sĩ cũng dễ theo dõi tình trạng bệnh để điều trị chính xác hơn”.
Không chỉ mang lại lợi ích cho người bệnh, hồ sơ bệnh án điện tử còn giúp các cơ sở y tế nâng cao hiệu quả quản lý, giảm áp lực lưu trữ hồ sơ giấy, minh bạch hóa quy trình chuyên môn và hỗ trợ điều hành bệnh viện dựa trên dữ liệu số. Tại Thanh Hóa, chuyển đổi số y tế đang được triển khai mạnh mẽ. Đến nay, toàn tỉnh đã có 59/60 bệnh viện triển khai hồ sơ bệnh án điện tử.
Là một trong những đơn vị tiên phong của cả nước triển khai bệnh án điện tử, Bệnh viện Đa khoa tỉnh đã được Bộ Y tế công bố đủ điều kiện thay thế bệnh án giấy từ tháng 7/2022. Sau gần 4 năm triển khai, bệnh viện hiện cơ bản vận hành theo mô hình “bệnh viện không giấy tờ”. Để thực hiện chuyển đổi, bệnh viện đã đầu tư đồng bộ hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện HIS, hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh PACS, hệ thống xét nghiệm LIS kết nối liên thông dữ liệu cận lâm sàng; đồng thời triển khai chữ ký số, chữ ký điện tử cho toàn bộ nhân viên y tế.
Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hoàng Hữu Trường cho biết: “Trước đây, mỗi bệnh nhân nhập viện đều có một bộ hồ sơ giấy, bác sĩ ghi chép bằng tay, điều dưỡng cập nhật diễn biến điều trị, kết quả xét nghiệm được in ra rồi kẹp vào bệnh án. Khi cần tra cứu phải mất nhiều thời gian tìm hồ sơ lưu trữ. Khi triển khai bệnh án điện tử, toàn bộ quy trình ấy thay đổi. Dữ liệu được số hóa, cập nhật theo thời gian thực, giúp bác sĩ có đầy đủ thông tin để đưa ra quyết định chuyên môn nhanh và chính xác hơn”.
Theo ghi nhận tại nhiều cơ sở y tế, bệnh án điện tử không chỉ giúp rút ngắn thời gian khám chữa bệnh mà còn giảm đáng kể chi phí vận hành. Tại Bệnh viện Phổi Thanh Hóa, sau hơn 3 tháng triển khai bệnh án điện tử thay thế hoàn toàn bệnh án giấy, mỗi tháng đơn vị tiết kiệm gần 70 triệu đồng chi phí in phim cùng nhiều khoản chi cho giấy tờ, lưu trữ và nhân lực quản lý hồ sơ. Trong khi đó, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử tại 100% khoa lâm sàng và cận lâm sàng. Các hệ thống HIS, LIS và RIS/PACS được kết nối đồng bộ, giúp dữ liệu được nhập một lần nhưng sử dụng nhiều lần, hạn chế sai sót và giảm thời gian thao tác cho nhân viên y tế.
Gỡ “nút thắt” để tiến tới bệnh viện không giấy tờ
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử trên diện rộng vẫn đang gặp không ít khó khăn. Rào cản lớn nhất hiện nay là hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ giữa các tuyến. Nhiều cơ sở y tế, đặc biệt ở tuyến dưới vẫn thiếu máy chủ, thiết bị lưu trữ, đường truyền internet tốc độ cao và hệ thống bảo mật đủ mạnh để vận hành ổn định bệnh án điện tử. Không ít thiết bị y tế cũ như máy siêu âm, máy chụp chiếu chưa thể số hóa dữ liệu hoặc kết nối với hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện. Điều này khiến quá trình liên thông dữ liệu gặp nhiều hạn chế, làm giảm hiệu quả vận hành tổng thể. Để triển khai hoàn chỉnh bệnh án điện tử, các bệnh viện phải đầu tư đồng bộ nhiều hệ thống như HIS, LIS, RIS/PACS, hệ thống quản trị bệnh viện cùng hạ tầng kỹ thuật và bảo mật dữ liệu. Điều này đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn, vượt quá khả năng của nhiều đơn vị.
Một khó khăn khác là việc chuẩn hóa và liên thông dữ liệu. Hiện nay, mẫu hồ sơ bệnh án, danh mục chuyên môn và quy trình quản lý giữa nhiều cơ sở y tế vẫn chưa đồng bộ hoàn toàn, gây khó khăn trong chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu khám chữa bệnh. Bên cạnh đó, vấn đề an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu y tế cũng đặt ra yêu cầu rất cao; một bộ phận cán bộ y tế còn hạn chế kỹ năng công nghệ thông tin, chưa quen thao tác trên môi trường số...
Tại Bệnh viện Mắt Bắc Trung Nam, dù đã đầu tư phần mềm, máy chủ và tổ chức đào tạo nhân viên, quá trình triển khai bệnh án điện tử vẫn gặp nhiều vướng mắc. Theo lãnh đạo bệnh viện, khó khăn lớn hiện nay là một số quy định liên quan đến thời gian thực hiện kỹ thuật trên hệ thống điện tử còn thiếu linh hoạt, gây áp lực cho nhân viên y tế và ảnh hưởng đến quá trình vận hành thực tế.
Trong khi đó, nhiều bệnh viện hiện vẫn phải duy trì song song bệnh án giấy và bệnh án điện tử nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu và đáp ứng yêu cầu thanh quyết toán bảo hiểm y tế. Điều này khiến khối lượng công việc của nhân viên y tế tăng lên, chưa phát huy hết hiệu quả của chuyển đổi số.
Để bảo đảm hoàn thành mục tiêu bỏ bệnh án giấy, Sở Y tế đã tổ chức nhiều hội nghị, lớp tập huấn, kiểm tra, đánh giá nhằm hỗ trợ các đơn vị triển khai hiệu quả bệnh án điện tử. Đến nay, đã có 18 bệnh viện trên địa bàn chính thức bỏ hoàn toàn bệnh án giấy. Để đạt mục tiêu đến cuối năm 2026, 100% bệnh viện áp dụng bệnh án điện tử hoàn toàn, ngành y tế yêu cầu người đứng đầu các đơn vị phải cam kết và chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ, chất lượng triển khai; đồng thời chuẩn hóa quy trình chuyên môn, đầu tư hạ tầng công nghệ và bảo đảm an toàn, an ninh thông tin.
Việc chuyển sang sử dụng hoàn toàn bệnh án điện tử được xem là bước đi tất yếu trong lộ trình xây dựng nền y tế số hiện đại. Dù vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ, nhưng với quyết tâm của ngành y tế cùng sự đồng hành của các cơ sở khám chữa bệnh, mục tiêu “bệnh viện không giấy tờ” đang từng bước trở thành hiện thực.
Bài và ảnh: Tô Hà