Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự khai mạc Hội nghị Trung ương 15 khóa XIII. Ảnh: Phạm Thắng
Đảng làm trung tâm - Nhân dân làm chủ thể - Văn hóa làm nền tảng
Thứ nhất, cách mạng tư duy và tri thức hóa xã hội. Chuyển đổi nền tảng phát triển từ tài nguyên, lao động giá rẻ sang tri thức, sáng tạo và đổi mới công nghệ. Xây dựng con người có tầm vóc tư tưởng, bản lĩnh văn hóa, trí tuệ khoa học và trách nhiệm công dân.
Thứ hai, kiến tạo thể chế và quản trị quốc gia hiện đại. Cải cách chính trị, làm rõ trách nhiệm cá nhân - tổ chức - thể chế. Phân quyền, phân cấp mạnh mẽ, đi đôi với kiểm soát quyền lực bằng pháp luật và văn hóa. Bộ máy tinh gọn không phải là con số mà là con người trong thể chế phù hợp và hiện đại.
Thứ ba, xây dựng nền kinh tế tự chủ và hội nhập thông minh. Định hình kinh tế xanh, kinh tế số, kinh tế tri thức với tốc độ tương ứng chất lượng các nguồn lực, trung tâm là nguồn nhân lực trong các hình thức doanh nghiệp dân tộc. Xử lý chủ động mối quan hệ giữa tăng trưởng và phát triển với bảo đảm nâng cao đời sống của Nhân dân. Đề phòng các cuộc khủng hoảng cục bộ (thể chế, tài chính, môi trường sinh thái, địa chính trị…).
Thứ tư, tái cấu trúc văn hóa - đạo đức - giáo dục. Văn hóa phải dẫn dắt phát triển hệ giá trị quốc gia, là cương lĩnh hành động một cách thống nhất với lợi ích quốc gia làm trung tâm và cao nhất mà tất cả các lợi ích khác xoay chung quanh nó. Ưu tiên đầu tư xứng đáng vào giáo dục, khoa học công nghệ, hạ tầng số và phải coi đó là quốc phòng, an ninh về kinh tế và xã hội. Tụt hậu về giáo dục là trả giá bằng thế hệ, thất bại về giáo dục là đóng cửa tương lai. Xây dựng và phát triển hệ sinh thái tinh thần - đạo đức - văn hóa hành động dân tộc như một quốc bảo bất biến.
Thứ năm, khơi dậy khát vọng phát triển và sức mạnh toàn dân. Đặt Nhân dân là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực. Tôn trọng dân chủ thực chất là với tư cách một giá trị phát triển chứ tuyệt đối không phải là phương tiện phát triển, phát huy trí tuệ xã hội như một đạo lý phát triển.
Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII bàn và quyết định nhiều vấn đề quan trọng chuẩn bị cho Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: Phạm Thắng
Thứ sáu, phát triển bền vững và chủ động toàn diện trước biến đổi toàn cầu. Định vị vững chắc một quốc gia bản lĩnh, danh dự giữa thời đại biến động và thế giới bất định. Cân bằng các mối quan hệ quốc tế chiến lược trên cơ sở lòng tin chiến lược quốc gia trong môi trường địa chính trị quốc tế mới.
Nói khái quát, xây dựng và thực thi mô thức: Đảng làm trung tâm - Nhân dân làm chủ thể - Văn hóa làm nền tảng mà kiến tạo và thúc đẩy mô thức hành động: Chính trị dẫn đường - Văn hóa soi đường - Khoa học định hình - Nhân dân thực thi, với phương thức, nhịp độ và tốc độ phát triển tương hợp với thực lực đất nước và điều kiện thời đại.
Nhân tố làm nên sự trường tồn và vĩ đại của dân tộc là giữ vững các nguyên tắc phát triển, dưới ngọn cờ của Đảng.
Mọi cải cách phải được đặt trong logic phát triển của Đảng - Dân tộc - Nhân dân - Đất nước
Sự phát triển và hiện thực hóa kỷ nguyên phú cường cần thấu triệt nguyên tắc mọi cải cách, phát triển phải được đặt trong logic phát triển của Đảng - Dân tộc - Nhân dân - Đất nước, với khâu mấu chốt là phát triển quyền lực song hành với kiểm soát quyền lực.
Đó chính là sự cân bằng động của cuộc chiến kép: giữa “cuộc chiến từ bên trong” tự phát triển và tự trưởng thành song hành với “cuộc chiến ở bên ngoài” tự bảo vệ và tự phát triển của Đảng trong sự nghiệp lãnh đạo, cầm quyền thật sự chính pháp, chính danh và chính tín bằng năng lực và sức mạnh hiện hữu.
Đó là thách thức lớn, là thước đo về năng lực và khả năng tự phát triển trong tự quản trị hình ảnh của người vinh dự nhận trọng trách lịch sử dẫn dắt dân tộc hơn 96 năm qua!
Và, Đảng vững mạnh về trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh và năng lực lãnh đạo, cầm quyền. Cải cách toàn diện thể chế chính trị, đồng thời giữ vững nguyên tắc Đảng cầm quyền tự đổi mới, tự chỉnh đốn, tự vượt lên mình, dẫn dắt đất nước tiến cùng nhân loại, với Nhà nước kiến tạo phát triển, liêm chính, pháp quyền XHCN của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân; bảo vệ lợi ích tối thượng của quốc gia dân tộc thống nhất tuyệt đối với lợi ích của Nhân dân và hài hòa với lợi ích của các quốc gia dân tộc khác trên trường quốc tế.
Các đại biểu tham dự Hội nghị Trung ương 15 khóa XIII. Ảnh: Phạm Thắng
Tất cả quyền lực quốc gia thuộc về Nhân dân. Dưới chế độ ta, quyền lực là của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Quyền lực, từ trong bản thể, tự nó mang tính chính đáng và sứ mệnh phục vụ Nhân dân. Mặt khác, quyền lực không chỉ là một phạm trù chính trị mà nó như một phạm trù đạo đức - văn hóa - từ trong bản chất và sự vận hành của Nhà nước pháp quyền XHCN. Theo đó, quyền lực không phải là công cụ cai trị mà là năng lực phụng sự Nhân dân và phục vụ Tổ quốc.
Với tư cách là người lãnh đạo, cầm quyền, Đảng dẫn dắt tổ chức quyền lực và chịu trách nhiệm lịch sử trước Nhân dân. Đảng lãnh đạo kiến tạo và phát triển pháp luật - với hệ thể chế - hình hài chính trị của quyền lực để chủ động nắm chắc sự nghiệp cầm quyền bằng Nhà nước và thông qua Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Quyền lực là của Nhân dân, dù được ủy quyền cho Nhà nước hay bất cứ tổ chức chính trị nào, tự nó đã thấm đẫm đạo lý và tinh thần phụng sự Tổ quốc.
Cân bằng động quyền lực cần bảo đảm sự vận hành hài hòa, trên nền tảng nguyên tắc tập trung dân chủ giữa lãnh đạo - quản lý - giám sát và phản biện bằng hệ thể chế.
Do đó, thể chế hóa quyền lực nhằm cân bằng động quyền lực; đồng thời, ngăn chặn sự tha hóa, thoái hóa quyền lực bằng luật pháp chính là sự không phụ lòng tin cậy của Nhân dân. Và, đến lượt thể chế, nếu nó là sự kết tinh của lịch sử, là phương tiện của dân chủ và là cấu trúc bảo đảm sự minh bạch, trách nhiệm, pháp quyền thì thể chế phải là hình thức tổ chức của quyền lực và bản chất Nhân dân, với tư cách là chủ thể, phải là linh hồn của hệ thể chế ấy.
Hệ thể chế phải là sản phẩm của bản chất chính trị, là công cụ để hiện thực hóa quyền lực của Nhân dân bằng pháp luật song hành với đạo lý. Trên lộ trình đổi mới thể chế, cần thấu triệt rằng, thể chế mạnh không nằm ở quy mô quyền lực mà ở tính công khai, minh bạch, công bằng trong thực thi chức năng của nó và khả năng tự kiểm soát, tự điều chỉnh và tự phát triển chính nó. Và, việc hoàn thiện thể chế không chỉ là ban hành hay sửa luật mà rộng hơn là kiến tạo văn hóa dân chủ, để mọi quyền lực đều phải được kiểm soát bởi chính hệ quyền lực khác trong chỉnh thể hệ thống chính trị và toàn xã hội một cách đồng bộ, thống nhất và bởi chủ thể Nhân dân. Không một ai và không một tổ chức nào được phép đứng ngoài pháp luật.
Lòng tin của Nhân dân là thước đo sức mạnh của tính chính pháp, chính danh của quyền lực và của chính thể chế. Bởi, Nhân dân là chủ thể khởi nguyên, cao nhất và cuối cùng của quyền lực và dân chủ thực thi quyền lực là thước đo và sức mạnh văn minh của quyền lực, vì hạnh phúc của Nhân dân và Việt Nam phú cường.
Vì thế, hệ thống quyền lực phải được kiểm soát bởi pháp lý và lòng Dân, không ngừng phát triển bởi bản lĩnh lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và vận hành đúng đắn bằng Nhà nước, bảo đảm sự cân bằng động, tất cả phụng sự Nhân dân, phục vụ Tổ quốc và phù hợp tinh thần thời đại.
Tất cả làm rường cột, là động lực và là sự bảo đảm đồng thuận toàn xã hội và đại đoàn kết toàn dân tộc.
TS. Nhị Lê - nguyên Phó Tổng biên tập Tạp chí Cộng sản