Tiếp lửa di sản cho thế hệ trẻ từ múa đèn cổ

2 giờ trướcBài gốc

Mỗi cuối tuần, sân Nhà văn hóa làng Nhân Cao lại rộn ràng tiếng trống, tiếng phách. Trong ánh đèn vàng dịu, những thiếu nữ trong trang phục áo tứ thân tay nâng đèn, uyển chuyển theo từng làn điệu chèo cổ. Xen trong đội hình biểu diễn là những gương mặt học sinh còn rất trẻ - những “mầm xanh” đang từng ngày tiếp nối di sản quê hương.

Các bạn trẻ xã Thiệu Quang được nghệ nhân truyền dạy về ý nghĩa của Múa đèn chạy chữ hát chèo chải.

Với nhiều em, những buổi tập đầu tiên vừa lạ lẫm, vừa hồi hộp. Em Hoàng Bảo Ngọc, thành viên lớp múa đèn chia sẻ: “Ban đầu em thấy các động tác khá khó, nhưng được các ông, các bà hướng dẫn tận tình nên dần tự tin hơn. Càng tập em càng thấy yêu và tự hào vì quê hương mình có truyền thống văn hóa lâu đời. Em nghĩ thế hệ trẻ chúng em cần có trách nhiệm gìn giữ và phát huy những giá trị mà cha ông để lại”.

Múa đèn chạy chữ và hát chèo chải cổ gắn liền với Lễ hội Ngư Võng Phường - lễ hội truyền thống tiêu biểu của xã Thiệu Quang. Loại hình nghệ thuật độc đáo này đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại.

Múa đèn chạy chữ và hát chèo chải cổ xã Thiệu Quang được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tuy nhiên, phía sau niềm tự hào ấy là hành trình gìn giữ nhiều trăn trở. Đã có thời điểm loại hình nghệ thuật này đứng trước nguy cơ mai một khi lớp nghệ nhân ngày càng lớn tuổi, trong khi người trẻ ít quan tâm. Nhiều làn điệu, bài bản cổ chỉ còn nằm trong ký ức của các cụ cao niên.

Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Thủy, làng Nhân Cao, người có hơn 40 năm gắn bó với múa đèn cho biết: “Có thời gian chúng tôi rất lo, sợ rồi sẽ không còn ai biết múa, biết hát nữa. Mỗi bài chèo, mỗi điệu múa đều là tinh hoa mà cha ông để lại”.

Từ nỗi trăn trở ấy, các nghệ nhân đã bắt đầu hành trình “truyền lửa” cho thế hệ trẻ. Từ vài người tham gia những buổi tập ban đầu, đến nay các câu lạc bộ múa đèn tại địa phương đã duy trì sinh hoạt thường xuyên, thu hút đông đảo học sinh, thanh thiếu niên tham gia. Điều đáng quý là các nghệ nhân không chỉ truyền dạy từng động tác, từng nhịp phách mà còn bồi đắp cho lớp trẻ tình yêu với văn hóa dân tộc.

Sau mỗi làn điệu, mỗi tích trò là những câu chuyện về lịch sử quê hương, về đạo lý uống nước nhớ nguồn, về tinh thần đoàn kết cộng đồng được trao truyền một cách tự nhiên, bền bỉ.

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc thu hút người trẻ đến với nghệ thuật truyền thống không phải là điều dễ dàng. Thế nhưng tại xã Thiệu Quang, nhiều bạn trẻ vẫn lựa chọn dành thời gian cho những buổi tập múa đèn thay vì chìm đắm trong thế giới mạng xã hội.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Sớm, làng Nhân Cao, chia sẻ: “Chúng tôi rất vui khi lớp trẻ hôm nay quan tâm đến múa đèn, chèo cổ. Những người cao tuổi như chúng tôi chỉ mong truyền lại tất cả những gì mình biết để di sản không bị mai một. Mong rằng thời gian tới sẽ có thêm nhiều hoạt động đưa di sản vào học đường để các cháu hiểu và yêu văn hóa quê hương hơn”.

Từ sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương, sự tâm huyết của các nghệ nhân và sự đồng hành của cộng đồng, di sản múa đèn chạy chữ ở xã Thiệu Quang đang từng bước hồi sinh mạnh mẽ. Nhiều chương trình giao lưu, biểu diễn văn hóa được tổ chức; các tiết mục múa đèn xuất hiện ngày càng nhiều trong các sự kiện lớn của địa phương.

Đặc biệt, việc đưa di sản văn hóa truyền thống vào trường học đang mở ra hướng đi bền vững cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Thông qua các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thực tế, học sinh không chỉ được tiếp cận nghệ thuật dân gian mà còn được bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Em Đỗ Thị Trúc, học sinh Trường THCS Thiệu Quang chia sẻ: “Khi được xem và trực tiếp tham gia múa đèn, hát chèo cổ trong Lễ hội Ngư Võng Phường, em cảm thấy rất tự hào về quê hương mình. Qua từng lời hát, từng điệu múa, em hiểu hơn về những giá trị văn hóa mà ông cha đã gìn giữ suốt bao đời nay. Em mong sẽ có thêm nhiều bạn trẻ cùng tham gia để những giá trị tốt đẹp ấy luôn được tiếp nối và lan tỏa”.

Giữa dòng chảy hiện đại, những ngọn đèn trên sân múa hôm nay không chỉ thắp sáng một loại hình nghệ thuật dân gian, mà còn thắp lên niềm tin về sự tiếp nối của các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại. Khi người trẻ còn tự hào về di sản quê hương, khi những câu hát cổ vẫn vang lên trong tiếng trống hội, thì hành trình giữ gìn hồn cốt văn hóa dân tộc sẽ còn tiếp tục. Và ở Thiệu Quang, ngọn lửa ấy vẫn đang được trao truyền bền bỉ từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Mai Nhung

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/tiep-lua-di-san-cho-the-he-tre-tu-mua-den-co-43668.htm