TS Phạm Ngọc Hùng (Tạp chí Cộng sản) /
Trình bày: Hồng Toại • 18/05/2026
*****
Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta tưởng nhớ vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc - Người đã hiến dâng trọn đời cho độc lập, tự do của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân. Hơn nửa thế kỷ sau ngày Người đi xa, tư tưởng và khát vọng Hồ Chí Minh vẫn hiện diện trong từng bước chuyển mình của đất nước, tiếp thêm động lực để Việt Nam vươn lên bằng ý chí tự lực, tự cường, đổi mới sáng tạo và khát vọng phát triển hùng cường.
Cách đây hơn 1 thế kỷ, năm 1911, từ Bến Nhà Rồng, người thanh niên Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước với khát vọng cháy bỏng giành lại độc lập cho dân tộc. Hành trình bôn ba qua nhiều châu lục đã giúp Người tiếp cận chủ nghĩa Mác - Lênin và tìm thấy con đường giải phóng dân tộc phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Từ đó, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã mở ra một thời đại mới cho dân tộc Việt Nam: Thời đại độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Bến Nhà Rồng năm 1866. Tư liệu Thư viện Quốc gia Pháp
Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc tham dự và phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XVIII đảng Xã hội Pháp ở thành phố Tours, ngày 26/12/1920. Ảnh: Tư liệu TTXVN
Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930 đã chấm dứt cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước kéo dài nhiều thập niên. Chỉ sau 15 năm, dưới sự lãnh đạo của Đảng do Người sáng lập và rèn luyện, nhân dân Việt Nam đã làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thay mặt dân tộc tuyên bố trước thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do và độc lập”. Đó không chỉ là lời khai sinh một quốc gia mới, mà còn là tuyên ngôn mở đầu cho một thời đại mới trong lịch sử dân tộc - thời đại Hồ Chí Minh.
Sau 15 năm thành lập, Đảng ta đã lãnh đạo thành công Cuộc cách mạng Tháng Tám năm 1945. Ảnh tư liệu: TTXVN
Tầm vóc của Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở vai trò lãnh tụ giải phóng dân tộc, mà còn ở việc Người đã khơi dậy và kết tinh khát vọng lớn lao của dân tộc Việt Nam: Khát vọng độc lập, tự do, hạnh phúc và phát triển. Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về con đường cách mạng Việt Nam, kết tinh tinh hoa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Cốt lõi trong tư tưởng ấy là tư tưởng “lấy dân làm gốc”, là mục tiêu cao nhất: Đem lại tự do, ấm no và hạnh phúc cho nhân dân.
Điều đặc biệt là tư tưởng Hồ Chí Minh chưa bao giờ chỉ dừng lại ở giá trị lịch sử. Hơn nửa thế kỷ sau ngày Người đi xa, ánh sáng tư tưởng ấy vẫn hiện diện và soi sáng từng bước chuyển động của đất nước. Từ một quốc gia nghèo nàn, kém phát triển, bị chiến tranh tàn phá nặng nề, Việt Nam hôm nay đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế phát triển năng động hàng đầu khu vực. Tốc độ tăng trưởng GDP duy trì ở mức cao trong nhiều năm; quy mô nền kinh tế thuộc nhóm 32 nền kinh tế lớn nhất thế giới; gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao.
Một góc Thủ đô Hà Nội. Ảnh: thanglong.chinhphu.vn
Một góc TP. Hồ Chí Minh. Ảnh: Chinhphu.vn
Tư duy độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đặt nền móng, đang được thể hiện mạnh mẽ trong chiến lược xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ gắn với hội nhập quốc tế sâu rộng. Việt Nam chủ động tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, tận dụng cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để tạo ra động lực phát triển. Những hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, những trung tâm đổi mới sáng tạo, các doanh nghiệp công nghệ, sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số, kinh tế xanh và chuyển đổi năng lượng… chính là biểu hiện sinh động của một Việt Nam đang vươn mình mạnh mẽ.
Nếu trong thế kỷ XX, dân tộc Việt Nam phải đấu tranh bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, thì trong thế kỷ XXI, bài toán phát triển còn gắn với việc bảo vệ chủ quyền kinh tế, chủ quyền công nghệ và năng lực cạnh tranh quốc gia. Chuyển đổi số trở thành mặt trận phát triển mới của quốc gia. Từ xây dựng Chính phủ số, xã hội số, công dân số đến phát triển trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ bán dẫn, Việt Nam đang từng bước khẳng định khát vọng làm chủ tương lai bằng tri thức và sáng tạo.
Trong dòng chảy phát triển ấy, tư tưởng “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục được thể hiện rõ nét. Những chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chính sách an sinh xã hội, chăm lo y tế, giáo dục… đều hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân. Bác Hồ từng căn dặn: “Nếu dân đói là Đảng và Chính phủ có lỗi; nếu dân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi”. Hôm nay, lời dạy ấy vẫn là thước đo cho hiệu quả quản trị quốc gia và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trước nhân dân.
Nghệ An tổ chức hoạt động bay đại kỳ Tổ quốc trên quy mô lớn trong dịp sinh nhật Bác năm 2025.
Đặc biệt, trong chiến lược phát triển đất nước hiện nay, giáo dục, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được xác định là động lực then chốt. Điều đó càng cho thấy tầm nhìn vượt thời đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “trồng người”. Từ những lớp học bình dân học vụ trong những ngày đầu lập nước đến mục tiêu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, công dân toàn cầu trong thời đại số hôm nay là một hành trình nối tiếp tư tưởng phát triển con người mà Người từng khởi xướng.
Không chỉ trong phát triển kinh tế - xã hội, tư tưởng Hồ Chí Minh còn hiện diện rõ nét trong đường lối đối ngoại của Việt Nam hiện nay. Từ rất sớm, Người đã xác định nguyên tắc ngoại giao độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị và hợp tác với các dân tộc trên thế giới. Tinh thần ấy đang được kế thừa sáng tạo qua đường lối đối ngoại “độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa”, xây dựng nền ngoại giao mang đậm bản sắc “cây tre Việt Nam” - mềm mại nhưng kiên cường, linh hoạt nhưng kiên định vì lợi ích quốc gia - dân tộc.
Cảng Hàng không quốc tế Vinh. Ảnh: Quang An
Hàng hóa xuất khẩu tại Cảng Cửa Lò. Ảnh: T.H
Đại lộ Vinh - Cửa Lò. Ảnh: Thành Cường
Chưa bao giờ vị thế, uy tín và vai trò quốc tế của Việt Nam được nâng cao như hiện nay. Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn của các dòng đầu tư, mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Đó cũng chính là sự tiếp nối tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
Một trong những biểu hiện sinh động nhất của bản hùng ca mới hôm nay chính là khát vọng vươn lên của thế hệ trẻ Việt Nam, tiên phong trên những mặt trận mới: Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, hội nhập toàn cầu. Những kỹ sư công nghệ, nhà khoa học trẻ, startup sáng tạo, sinh viên Việt Nam học tập và làm việc trên khắp thế giới đang góp phần nâng tầm trí tuệ Việt Nam trong thời đại số.
Giàn công nghệ trung tâm của Liên danh Việt - Nga ngoài khơi.
Thế giới đang bước vào thời kỳ biến động sâu sắc. Trong bối cảnh ấy, Việt Nam đứng trước cả thời cơ lịch sử lẫn những áp lực phát triển chưa từng có. Chính trong thử thách ấy, giá trị trường tồn của tư tưởng Hồ Chí Minh càng được khẳng định. Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là dịp tri ân vị lãnh tụ kính yêu, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp nối con đường mà Người đã lựa chọn. Bản hùng ca thời đại Hồ Chí Minh chưa bao giờ khép lại. Hôm nay, bản hùng ca ấy đang được viết tiếp bằng trí tuệ, bản lĩnh, khát vọng đổi mới sáng tạo và ý chí vươn lên mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
TS Phạm Ngọc Hùng (Tạp chí Cộng sản)