Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Khánh Hòa dâng hoa, dâng hương tại tượng đài “Bác Hồ với chiến sĩ Biên phòng” nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025). Ảnh: Đơn vị cung cấp
Đưa văn hóa lành mạnh thấm sâu vào đời sống bộ đội
Sau 5 năm triển khai, hệ thống thiết chế văn hóa trong Bộ đội Biên phòng đạt nhiều kết quả rõ nét về tổ chức, cơ sở vật chất và hiệu quả hoạt động. Nhiều nhà văn hóa được thành lập mới; cơ sở trang bị tuyên truyền, nghe nhìn, màn hình, máy chiếu, bảng biểu, tủ sách, giá báo, khu thể thao được quan tâm đầu tư; hệ thống phòng truyền thống, phòng Hồ Chí Minh, phòng đọc, phòng sinh hoạt chung tiếp tục được củng cố. Đó là những điều kiện nền tảng để các hoạt động giáo dục chính trị, lịch sử truyền thống, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ đi vào nền nếp.
Cùng với đó, nhiều công trình có ý nghĩa giáo dục được xây dựng, tu bổ, nâng cấp, phát huy công năng, phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị và đối ngoại. Ở nhiều nơi, tượng đài, khu tưởng niệm, khu di tích đã trở thành “địa chỉ đỏ” giúp cán bộ, chiến sĩ và nhân dân hiểu sâu hơn về lịch sử, truyền thống, về sự hy sinh của các thế hệ đi trước. Hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trưng bày, triển lãm, luân chuyển sách báo được duy trì với quy mô và nội dung đa dạng; nhiều mô hình văn hóa cơ sở được nhân rộng, góp phần tạo không khí thi đua, xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh.
Theo số liệu từ Phòng Tuyên huấn, Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng, trong 5 năm qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng đã tổ chức duy trì ổn định 36 nhà văn hóa, bảo đảm biên chế theo quy định. Cùng với đó, các đơn vị tập trung đầu tư, mua sắm, nâng cấp trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục và sinh hoạt văn hóa tinh thần; lắp đặt hệ thống màn hình hiển thị, máy chiếu phục vụ hội nghị, huấn luyện, học tập và biểu diễn văn nghệ. 100% đơn vị cơ sở được bảo đảm phương tiện nghe, nhìn; có hệ thống bảng biển, pa nô cổ động, tủ sách, giá báo theo quy định; có khu thể thao rèn luyện thể lực, góp phần xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh trong đơn vị. Toàn lực lượng hiện duy trì hiệu quả 51 phòng và nhà truyền thống, 515 phòng Hồ Chí Minh, 92 phòng sinh hoạt chung và 655 phòng đọc.
Cùng với hoàn thiện cơ sở vật chất, nhiều công trình văn hóa, lịch sử có giá trị giáo dục lâu dài được đầu tư xây mới, sửa chữa, nâng cấp, cải tạo. Tiêu biểu là Khu tưởng niệm Anh hùng, liệt sĩ Trần Văn Thọ tại Đồn Biên phòng Leng Su Sìn, tỉnh Điện Biên; tượng đài Chiến sĩ Công an nhân dân vũ trang bảo vệ giới tuyến tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, tỉnh Quảng Trị; Khu di tích An ninh vũ trang miền Nam tại tỉnh Tây Ninh; cùng 137 tượng đài "Bác Hồ với chiến sĩ Biên phòng" tại các đơn vị.
Một điểm nhấn đáng chú ý là tại các phòng Hồ Chí Minh, hội trường, phòng hội đàm và trạm kiểm soát Biên phòng trên các tuyến biên giới, việc trang trọng treo ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và ảnh lãnh tụ các nước láng giềng có chung đường biên giới được triển khai đồng bộ. Đây là hình thức trực quan, góp phần giáo dục cán bộ, chiến sĩ, nhất là thế hệ trẻ, về gìn giữ và phát huy truyền thống hữu nghị, tin cậy, đoàn kết, tương trợ giữa Việt Nam và các nước láng giềng.
Công tác tổ chức lực lượng làm nhiệm vụ văn hóa tiếp tục được rà soát, kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Hiện nay, toàn lực lượng có 183 cán bộ, nhân viên văn hóa được biên chế, trong đó có 5 Nghệ sĩ Ưu tú; trình độ thạc sĩ 3 người; trình độ đại học 58 người; trình độ cao đẳng 33 người; trình độ trung cấp 77 người; trình độ sơ cấp 12 người.
Trong giai đoạn này, Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã tổ chức 537 chương trình nghệ thuật, trong đó có 250 chương trình phục vụ trên 125.000 lượt cán bộ, chiến sĩ và nhân dân khu vực biên giới, quần đảo Trường Sa, nhà giàn DK1; 104 chương trình phục vụ nhiệm vụ đối ngoại; 183 chương trình phục vụ các sự kiện của Đảng, Nhà nước, Quân đội và các ban, bộ, ngành. Cùng thời gian, hoạt động bảo tàng và hệ thống nhà truyền thống tiếp tục được đẩy mạnh, sưu tầm gần 1.000 tư liệu, hiện vật và 5.000 tệp ảnh; thực hiện bảo quản định kỳ trên 6.000 hiện vật; tổ chức 28 cuộc trưng bày, triển lãm, phục vụ hàng chục nghìn lượt khách và bộ đội đến tham quan, học tập.
Mặt khác, các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã phối hợp chặt chẽ với các hội văn học nghệ thuật, tổ chức nhiều đoàn đi thực tế ở cơ sở để sáng tác; in và phát hành nhiều ấn phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật. Cùng với đó, nhiều mô hình hay tiếp tục được xây dựng, nhân rộng và tạo sức lan tỏa ở cơ sở như “Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật qua các làn điệu dân ca”, “Tiếng loa bản xa”, “Tay kéo Biên phòng”, “Chiến sĩ Biên phòng viết”, “Công trình thanh niên”, cùng các câu lạc bộ sáo trúc, ghi ta, hát dân ca, thu hút đông đảo cán bộ, chiến sĩ tham gia. Song song với hoạt động phong trào, các đơn vị làm tốt công tác quản lý, sử dụng hiệu quả trang thiết bị, vật tư văn hóa; chủ động đấu tranh, ngăn chặn thông tin xấu độc và các tệ nạn xã hội, không để thẩm lậu vào đơn vị và địa bàn.
Cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Huấn luyện - Cơ động, Bộ đội Biên phòng tỉnh An Giang tiếp nhận thông tin qua các ấn phẩm báo chí. Ảnh: Tuấn Kiệt
Tiếp tục "làm mới mình" để củng cố tiềm lực chính trị, tinh thần nơi biên giới
Những kết quả trên được là cơ sở quan trọng, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hệ thống thiết chế văn hóa nơi biên giới để đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới. Thực tiễn cho thấy, nếu thiết chế văn hóa chỉ dừng ở việc “có đủ hạng mục” mà chưa tạo được sức hút, chưa vận hành linh hoạt theo đặc thù phân tán của đơn vị, thì hiệu quả giáo dục, định hướng tư tưởng và nâng cao đời sống tinh thần sẽ chưa phát huy hết tiềm năng. Trong bối cảnh nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới ngày càng nặng nề, tác động của mặt trái thông tin trên không gian số gia tăng, nhu cầu thụ hưởng văn hóa của cán bộ, chiến sĩ thay đổi nhanh, hệ thống thiết chế văn hóa càng phải được tổ chức theo hướng thiết thực, sinh động, hấp dẫn, gắn chặt với huấn luyện, học tập, công tác, sinh hoạt và với nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện.
Mới đây, tại Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa trong Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, Thiếu tướng Vũ Quốc Ân, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng cho biết: Thời gian tới, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng sẽ tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, người chỉ huy các cấp; phát huy vai trò của cơ quan chính trị; đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, chiến sĩ về vị trí, vai trò của công tác văn hóa. Việc xây dựng và tổ chức hoạt động thiết chế văn hóa thực hiện theo hướng chính quy, tinh gọn, hiện đại, sát thực tiễn, phù hợp địa phương; gắn với nhiệm vụ vận động nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ biên giới và bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa.
Cùng với đó, tập trung đổi mới nội dung, hình thức hoạt động, phát huy công năng các thiết chế văn hóa; đầu tư đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, tác phong công tác cho đội ngũ làm công tác văn hóa. Đồng thời, phát huy nội lực, huy động sự tham gia của các cấp, các ngành, tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Tăng cường sơ kết, tổng kết, kịp thời biểu dương, khen thưởng và nhân rộng mô hình tiêu biểu, sáng kiến, cách làm hay; qua đó góp phần xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong đơn vị và trên địa bàn.
Cẩm Linh