Tiết lộ sốc về hoạt động rửa tiền

2 giờ trướcBài gốc

70% tổng số tờ 100 USD đang lưu hành bên ngoài nước Mỹ. Hình minh họa: The Guardian.

Tại sao khi gần một nửa dân số ở các nước phát triển giờ chỉ dùng tiền mặt vài lần mỗi năm, thì tiền giấy mệnh giá cao lại được in ra với số lượng ngày càng lớn?

Đó là câu hỏi mà tác giả, nhà báo điều tra người Anh Oliver Bullough đặt ra trong cuốn sách Everybody Loves Our Dollars (tạm dịch: Ai cũng mê đồng đôla của chúng ta).

Che giấu lợi nhuận khổng lồ từ hoạt động bất hợp pháp

Vào tháng 4/2024, tổng giá trị tiền giấy USD Mỹ lưu hành đạt kỷ lục 2.345 nghìn tỷ USD. Hiện nay, con số này có thể còn cao hơn. Giá trị USD lưu thông đã tăng gấp đôi mỗi thập kỷ kể từ những năm 1970. Tương tự, có 1.552 nghìn tỷ euro tiền giấy đang lưu hành trong khi hầu hết đồng tiền khác - bảng Anh, yên Nhật, franc Thụy Sĩ... - đều ở mức cao kỷ lục.

Điều này xảy ra trong bối cảnh nhiều người gần như không còn dùng tiền mặt nữa, thậm chí người bán báo rong trên phố ở các nước phương Tây cũng đã có máy đọc thẻ.

Bìa sách Everybody Loves Our Dollars.

Công dân tuân thủ pháp luật phải trải qua đủ thủ tục rườm rà khi chuyển số tiền nhỏ cho mục đích hợp pháp - như mua tủ lạnh hay xe cũ - thì các tay buôn ma túy chỉ việc nhét bó tiền vào túi áo hoặc vali, rồi mang vác khắp thế giới để duy trì hoạt động.

Những người đó giấu lợi nhuận khổng lồ từ buôn bán ma túy, buôn người, các hoạt động phạm tội khác. Số lượng chó nghiệp vụ phát hiện tiền mặt tại sân bay quốc tế đang tăng, nhưng không nhanh bằng tốc độ in tiền mệnh giá lớn. Các phương thức rửa tiền cũng ngày càng phức tạp và tinh vi.

Thuật ngữ “rửa tiền” bắt nguồn từ Chicago những năm 1920 khi Al Capone và đồng bọn phải đối phó với vấn đề tương tự: làm sao xử lý đống tiền mặt khổng lồ từ buôn rượu lậu. Họ lập hoặc mua lại chuỗi tiệm giặt là và cửa hàng nhỏ để ngụy trang lợi nhuận, rồi dùng tiền “sạch” mua nhà, công ty, thậm chí mua chuộc cảnh sát và chính trị gia. “Laundering” là cách nói ngụ ý về quá trình đó.

Cái giá đắt của rửa tiền

Tác giả Oliver Bullough là một trong những nhà báo điều tra xuất sắc nước Anh. Theo tờ The Guardian, Bullough là người kỹ lưỡng, có nguồn tin đáng tin cậy, phong cách viết dễ tiếp cận nhưng sâu sắc, dẫn dắt độc giả qua góc tối của kinh tế thế giới. Trong lĩnh vực báo chí về rửa tiền quốc tế đầy phức tạp và nguy hiểm, lòng dũng cảm có lẽ là phẩm chất quan trọng nhất.

Everybody Loves Our Dollars được mở đầu ở nơi ít ngờ nhất: Bicester Village, khu mua sắm thời trang cao cấp gần Oxford, được thiết kế theo phong cách thị trấn New England dễ thương, nhưng toàn hàng hiệu lớn như Jimmy Choo, Stella McCartney, Givenchy, Louis Vuitton, Gucci với giá “rẻ bất ngờ”.

Từ ga Marylebone ở London, bạn đi tàu đến đó và thông báo bằng tiếng Ả Rập lẫn tiếng Quan Thoại tiết lộ đối tượng khách hàng: “Chúng ta sắp đến Bicester Village”. Du khách bước xuống với nụ cười phấn khích, rồi những người khác chen chúc lên tàu với vô số túi đồ hiệu, thường nhồi nhét vào một chiếc vali đắt tiền để mang về Bahrain hay Trùng Khánh.

Tác giả Oliver Bullough. Nguồn ảnh: Theconduit.

Bullough cho rằng đây chính là hình thức rửa tiền lớn: mua sắm đồ xa xỉ để chuyển tiền. Một sĩ quan cảnh sát cấp cao nói với ông: “Nhà máy ở Trung Quốc vận chuyển ma túy cho băng đảng Anh, chúng trả tiền mặt cho sinh viên Trung Quốc đang học ở Anh. Sinh viên mang tiền đến Bicester Village, hoặc nộp ngân hàng trước rồi mua túi Gucci hay gì đó, sau đó gửi về Trung Quốc.”

Bicester Village có lẽ là nơi ít “lạ” nhất trong hành trình của Bullough khi viết cuốn sách này. Ông còn đến Quần đảo Marshall, Bắc Mariana, và Fort Worth, Texas - nơi cơ sở in tiền của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ sản xuất hàng ngày lượng tiền 100 USD khổng lồ. Điều này quay lại câu hỏi ban đầu: Tại sao khi nhu cầu tiền giấy giảm mạnh ở phương Tây, các ngân hàng trung ương vẫn in nhiều hơn? Câu trả lời cho thấy: Khoảng 70% tổng số tiền giấy 100 USD lưu hành ngoài nước Mỹ.

Bullough viết rằng người ta kiếm được khoản lợi nhuận khổng lồ từ rửa tiền, bất chấp hậu quả ra sao.

Hậu quả thật sự lớn. Ở Mexico, bạo lực ma túy cướp đi sinh mạng hàng trăm người mỗi ngày. Một nhà báo điều tra ở Ciudad Juarez - thành phố buôn ma túy sát biên giới El Paso - bị chặt đầu và treo trên hàng rào trước nhà sau khi tiết lộ bí mật của cartel địa phương (cartel là thuật ngữ chỉ liên minh/nhóm cấu kết giữa các tổ chức, thường là doanh nghiệp, đôi khi là tội phạm, để kiểm soát thị trường hoặc quyền lực, thay vì cạnh tranh công bằng).

Bullough cho rằng chúng ta đã thua trong cuộc chiến chống ma túy từ lâu. Giờ đây, chúng ta lại đang vật lộn trong cuộc chiến chống rửa tiền.

Cuốn sách điều tra Everybody Loves Our Dollars là lời cảnh tỉnh về cách tội phạm và lợi ích kinh tế đan xen, khiến thế giới khó lòng chống lại rửa tiền.

Nguyễn Phúc

Nguồn Znews : https://znews.vn/tiet-lo-soc-ve-hoat-dong-rua-tien-post1624179.html