Trong bối cảnh kinh tế thế giới liên tục đối mặt với các cú sốc lớn, thị trường trong nước được xác định là “trụ cột ổn định”, là bệ đỡ quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, biến động giá năng lượng toàn cầu hiện nay đang tạo áp lực đến mặt bằng chi phí sản xuất, phân phối của chuỗi cung ứng hàng hóa trong nước. Nếu không kiểm soát được mặt bằng giá cả, hệ lụy kéo giảm sức mua, giảm giá trị giỏ hàng của người dân đang ở trước mắt.
Nhiều hệ thống siêu thị đối mặt áp lực tăng giá
Áp lực tăng giá tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức mua.
“Một số nhà cung cấp cũng đã bước đầu đề cập tới khả năng điều chỉnh giá bán trong thời gian tới, đặc biệt đối với các nhóm hàng như thực phẩm tươi sống, gia vị, trái cây, thịt và thủy sản nhập khẩu. Theo trao đổi sơ bộ, mức điều chỉnh có thể dao động từ 5 - 20% tùy nhóm hàng và nguồn cung nguyên liệu”, ông Nguyễn Minh Tâm, Giám đốc ngành hàng của WinCommerce thông tin tại cuộc họp do Cục quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương chiều 17/3.
Không riêng trường hợp của WinCommerce, đại diện các hệ thống bán lẻ khác cũng phản ánh thực trạng các nhà cung cấp đề nghị tăng giá.
Theo bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc truyền thông Central Retail Việt Nam, thị trường biến động đã gây khó khăn rất nhiều cho hệ thống siêu thị và các nhà cung cấp. Đơn vị này phải “gồng mình” giữ giá nhiều mặt hàng thiết yếu để giữ chân người tiêu dùng và kích cầu thị trường. Tuy nhiên, hệ thống GO! cũng đã buộc phải tăng giá bán một số mặt hàng như rau củ vì các nhà cung cấp tăng giá để bù vào chi phí vận chuyển.
Theo các doanh nghiệp, giá năng lượng đã tạo áp lực lên giá nguyên liệu đầu, chi phí logistics của nhiều ngành hàng. Những yếu tố này bước đầu đã có tác động nhất định đến hoạt động sản xuất, phân phối trong chuỗi cung ứng hàng hóa.
Nhóm ảnh hưởng rõ nhất là các mặt hàng vận chuyển đường dài hoặc yêu cầu điều kiện bảo quản lạnh như thực phẩm tươi sống. Bên cạnh đó, một số nhóm hàng phụ thuộc nguyên liệu hoặc nguồn cung nhập khẩu cũng chịu áp lực như thực phẩm, hàng tiêu dùng, nông sản.
Tại cuộc họp của Tổ công tác về an ninh năng lượng diễn ra chiều ngày 17/3, bên cạnh các giải pháp đảm bảo an ninh năng lượng phục vụ phát triển kinh tế xã hội, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng giao các bộ, ngành, địa phương theo dõi sát tình hình giá lương thực, thực phẩm để quản lý, kiểm soát giá.
Theo PGS.TS Ngô Trí Long, Nguyên viện trưởng Viện nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính, trong bối cảnh hiện nay, điều đáng lo ngại nhất không chỉ là giá dầu tăng mà là nguy cơ kéo theo một chuỗi điều chỉnh chi phí trên diện rộng: “Khi xăng dầu tăng mạnh, tác động không dừng ở trạm xăng mà lan sang vận tải, logistics, nguyên vật liệu, thực phẩm, dịch vụ và cuối cùng là kỳ vọng lạm phát".
Chuyên gia cảnh báo, nếu không chặn sớm, nền kinh tế rất dễ bước vào trạng thái “thiết lập mặt bằng giá mới” - tức giá đầu vào tăng một lần nhưng giá đầu ra tăng nhiều vòng, làm xói mòn sức mua và gây khó hơn cho mục tiêu kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng CPI.
Đảm bảo cân đối cung cầu, phát triển thị trường
Trước những biến động hiện nay, đại diện các tập đoàn bán lẻ hàng đầu cho biết đã chủ động làm việc và trao đổi với các nhà cung cấp nhằm tìm kiếm giải pháp duy trì mức giá hợp lý, hạn chế tối đa tác động đến người tiêu dùng.
“Chúng tôi vẫn đang trong quá trình đàm phán với các nhà cung cấp để hạn chế những tác động của chi phí đầu vào đến giá cả. Về lâu dài, sẽ có những tính toán phù hợp để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng và các nhà cung cấp”, bà Nguyễn Thị Bích Vân chia sẻ.
Còn đại diện WinCommerce cho biết, hệ thống các siêu thị, cửa hàng cũng đang đẩy mạnh nhiều chương trình khuyến mãi nhằm mang đến mức giá tốt cho người tiêu dùng, bao gồm các chương trình mua 1 tặng 1, mua 2 tặng 1, mua 3 tặng 1 cùng mức giảm giá lên tới hơn 50% cho nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.
“Những ưu đãi này góp phần hỗ trợ người tiêu dùng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt có xu hướng gia tăng”, ông Nguyễn Minh Tâm đánh giá.
Trong áp lực tăng giá hiện nay, theo ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM, khuyến khích các nhà bán lẻ ưu tiên nhà cung cấp có thể kiểm soát được giá thành, không bị tác động mạnh bởi chi phí đầu vào ngắn hạn. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh thực hiện chương trình bình ổn thị trường.
“Chúng tôi sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp phát huy vai trò bình ổn thị trường trong giai đoạn hiện nay”, ông Nguyễn Nguyên Phương cho biết.
Bộ Công Thương cũng kêu gọi các doanh nghiệp giữ ổn định giá, chia sẻ với người tiêu dùng. Đây cũng là giải pháp để các doanh nghiệp giữ vững doanh thu, kích cầu thị trường, ổn định sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh giá nguyên liệu, xăng dầu và chi phí đầu vào gia tăng.
Tuy nhiên, đó đều là các giải pháp trước mắt. Về lâu dài, để góp phần đảm bảo cân đối cung – cầu và hỗ trợ phát triển thị trường, ông Nguyễn Minh Tâm đề xuất tạo điều kiện cho nhóm sản phẩm nội địa và đặc sản vùng miền tiếp cận hệ thống bán lẻ hiện đại thuận lợi hơn.
Giám đốc ngành hàng của WinCommerce đánh giá, nguồn cung các sản phẩm nội địa, đặc sản vùng miền, sản phẩm của các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và cơ sở chế biến vẫn còn nhiều tiềm năng. Tuy nhiên, quá trình đưa các sản phẩm này vào hệ thống phân phối hiện đại tồn tại không ít vướng mắc, khó khăn.
“Quy trình kiểm nghiệm tại các đơn vị được chỉ định đôi khi mất khá nhiều thời gian, chi phí kiểm nghiệm tương đối cao đối với các doanh nghiệp nhỏ. Đồng thời, một số cơ sở sản xuất chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc chuẩn bị hồ sơ, tiêu chuẩn kỹ thuật và thủ tục công bố sản phẩm, dẫn đến việc phải bổ sung hồ sơ nhiều lần”, ông Tâm chỉ ra những yếu tố làm chậm quá trình đưa các sản phẩm nội địa, đặc sản địa phương vào hệ thống phân phối, dù nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm này khá lớn.
Từ đó, ông Tâm đề xuất tiếp tục tăng cường các chương trình kết nối cung – cầu giữa địa phương, nhà sản xuất và hệ thống phân phối; có giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã trong kiểm nghiệm và đánh giá chất lượng sản phẩm, rút ngắn thời gian hoàn thiện hồ sơ công bố; tăng cường chia sẻ thông tin và dự báo thị trường giữa cơ quan quản lý và các hệ thống phân phối; hỗ trợ tối ưu chi phí logistics và vận tải.
Còn đại diện hệ thống AEON Việt Nam đề xuất Chính phủ xem xét giảm thuế VAT để giảm chi phí cho người tiêu dùng, đồng thời mở rộng danh mục hàng hóa bình ổn: “Ngoài những mặt hàng hiện nay thì nên thêm vào những danh mục hàng hóa thiết yếu khác để người tiêu dùng có cơ hội lựa chọn mua sắm phù hợp.
Chuyên gia Ngô Trí Long cho rằng cần có cơ chế tín dụng lưu động ngắn hạn cho các ngành chịu tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu và logistics như vận tải, thủy sản, chế biến xuất khẩu, kho lạnh. Khi chi phí vốn tăng cùng lúc với chi phí năng lượng, nguy cơ đứt dòng tiền của doanh nghiệp sẽ lớn hơn nhiều so với mức tăng giá đầu vào đơn thuần.
Đỗ Kiều