Tìm lời giải cho bài toán giải quyết ngập nước tại TP Hồ Chí Minh

2 giờ trướcBài gốc

Mỗi khi mưa xuống, triều cường dâng cao, thành phố Hồ Chí Minh lại xuất hiện các điểm ngập nước. Ảnh: H.Phạm

Thách thức không nhỏ

Theo thống kế của Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh, thành phố mới (sau hợp nhất) ghi nhận có 159 vị trí ngập, phân bố tại 4 khu vực chính. Cụ thể, khu vực thành phố Hồ Chí Minh (cũ) có 57 điểm ngập, trong đó 48 điểm ngập do mưa và 9 điểm ngập do triều.

Tại khu vực thành phố Thủ Đức (cũ), có 19 điểm ngập, chủ yếu do ảnh hưởng của mưa và triều. Đối với khu vực Bình Dương (cũ), có 52 điểm ngập, trong đó 44 điểm ngập do mưa và 8 điểm ngập do mưa kết hợp triều. Tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), có 31 điểm ngập, gồm 27 điểm ngập do mưa, 1 điểm ngập do triều và 3 điểm ngập do mưa kết hợp triều.

Về nguyên nhân, theo Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh, biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ các trận mưa cực đoan; nước biển dâng khiến mực nước nền tại các cửa sông, kênh rạch luôn ở mức cao, thu hẹp thời gian thoát nước; triều cường dâng cao làm ngập các cửa xả và khiến hệ thống cống không thể hoạt động hiệu quả.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa nhanh làm giảm bề mặt thấm nước tự nhiên, giảm không gian tích trữ nước; tình trạng khai thác nước ngầm trước đây cũng góp phần gây ra tình trạng sụt lún đất tại nhiều khu vực có nền đất yếu, mật độ xây dựng cao.

Điều đáng nói, theo Phòng Hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh), nguyên nhân gây khó khăn cho công tác giải quyết ngập nước hiện nay là bộ máy quản lý và thực thi công tác phòng, chống ngập sau hợp nhất còn phân tán dẫn đến chồng chéo chức năng, trùng lắp nhiệm vụ và thiếu đầu mối chịu trách nhiệm cuối cùng. Điều này dẫn đến việc đầu tư thiếu đồng bộ giữa các công trình nên chưa phát huy hiệu quả.

Tuyến đường Lê Hữu Kiều (phường Bình Trưng) thường xuyên ngập do nước sông Giồng Ông Tố dâng cao mỗi khi xuất hiện triều cường. Ảnh: H.Phạm

Về quy hoạch, các quy hoạch thoát nước - chống ngập được phê duyệt giai đoạn trước năm 2020 phần lớn không còn phù hợp.

Điều này được Tiến sĩ Võ Kim Cương, nguyên Phó Kiến trúc sư trưởng thành phố Hồ Chí Minh chỉ rõ, quy hoạch chống ngập tổng thể của thành phố đến nay vẫn chưa hoàn chỉnh. Trong đó, điểm nghẽn lớn là hệ thống đê bao - cấu phần then chốt trong quy hoạch chống ngập đến nay vẫn chưa được triển khai đúng tầm.

Cần thích ứng với nước

Với mục tiêu giai đoạn năm 2026-2030, kiểm soát và giải quyết các điểm ngập hiện hữu, ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh cho biết, thành phố sẽ triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp, gồm: Quy hoạch - thể chế - công nghệ; hạ tầng xanh - trữ nước; công trình kiểm soát triều và tiêu thoát nước. Trọng tâm là hoàn thiện hệ thống đê, kè, cống kiểm soát triều kết hợp trạm bơm và bổ sung các hồ điều tiết theo lưu vực.

Ông Hoàng Phúc Dũng, Phó Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, theo kế hoạch đề ra trong năm 2026, thành phố sẽ triển khai 24 dự án (bao gồm dự án hoàn thiện quy hoạch thoát nước và dự án giải quyết ngập), với tổng mức đầu tư gần 38.000 tỷ đồng, nhằm giải quyết 29 điểm ngập trên địa bàn thành phố.

Giai đoạn năm 2027-2030 sẽ triển khai 133 dự án với tổng mức đầu tư gần 310.000 tỷ đồng để giải quyết 130 điểm ngập.

Mực nước các tuyến sông tại thành phố Hồ Chí Minh dâng cao khi có triều cường. Ảnh: H.Phạm

Để giải quyết các điểm ngập và duy trì dòng chảy bền vững, PGS.TS Nguyễn Phú Quỳnh, Phó Viện trưởng Viện Khoa học thủy lợi miền Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, trước hết, thành phố Hồ Chí Minh cần sớm xây dựng các trạm quan trắc lún chuyên biệt, điều mà thành phố gần như chưa có hiện nay.

PGS.TS Nguyễn Phú Quỳnh cũng đề xuất nghiên cứu xây dựng cống chống ngập ngay trên sông Sài Gòn. Theo đó, thay vì làm hàng loạt công trình nhỏ lẻ, một cửa cống chiến lược sẽ giúp khống chế mực nước cho toàn bộ hệ thống kênh rạch bên trong, tương tự mô hình cống ngăn triều trên sông Thames (Anh) hay các đập tại Hà Lan. Giải pháp này giúp thành phố không phải chạy theo việc nâng cốt nền, nâng đường liên tục gây tốn kém và ảnh hưởng đến an sinh xã hội.

Thêm hướng đi gợi mở cho thành phố Hồ Chí Minh, TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn, chuyên gia quy hoạch đô thị cho rằng, thành phố cần tái thiết theo hướng “quy hoạch xanh”, trong đó không gian dành cho nước phải được đặt đúng vị trí. Diện tích mảng xanh không chỉ đóng vai trò điều hòa khí hậu, mà còn là không gian dự trữ cho nước. Khi mưa lớn hay triều cường, những khu vực cây xanh, công viên, hồ điều tiết sẽ góp phần giảm ngập cho đô thị.

Các chuyên gia quy hoạch đô thị cũng cho rằng, bên cạnh hạ tầng công trình, thành phố Hồ Chí Minh cần thay đổi cách tiếp cận trong ứng phó ngập. Cần học cách sống thích ứng với nước. Trong đó, mô hình “đô thị bọt biển” đang được nhiều quốc gia áp dụng. Thay vì bê tông hóa toàn bộ, các đô thị trên thế giới đang gia tăng diện tích thấm nước bằng công viên, hồ điều tiết, kênh rạch tự nhiên.

Minh Tuấn

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/tim-loi-giai-cho-bai-toan-giai-quyet-ngap-nuoc-tai-tp-ho-chi-minh-731141.html