Cuộc chia tay không lời giữa mùa đông
Buổi sáng ấy, miền Nam nước Đức phủ một màu trắng im lìm. Tuyết đọng dày trên bìa rừng, trên mái nhà, trên những lối đi quen thuộc đã in dấu bao năm tháng sinh hoạt của một gia đình Việt nơi xứ người. Ánh nắng yếu ớt xuyên qua rừng thông cao, vỡ ra thành những vệt sáng mỏng manh, đủ đẹp để khiến lòng người chùng xuống khi gia đình chị Tuyết rời phố cũ chúng tôi từng cùng nhau ở, chuyển về một thành phố mới.
Tôi dong xe đến tiến anh chị lên đường khi anh chị rời ngôi nhà đã gắn bó tròn ba mươi năm. Không ai nói nhiều. Sự im lặng lúc ấy không phải vì không thể nói, mà bởi mọi ngôn từ đều trở nên bất lực trước những gì đã được sống quá lâu, quá sâu. Chị rời đi không phải để trốn cái lạnh của miền núi rừng, mà bởi một tiếng gọi khác – tiếng gọi của gia đình, của những đứa cháu nhỏ, của tuổi già cần sự quây quần bên các con. Vậy mà khi ngoái nhìn căn nhà lần cuối, nước mắt chị vẫn rơi. Bởi ba mươi năm tuổi xuân, ba mươi năm vun vén, đâu thể gói gọn trong một cái quay lưng.
Tôi hiểu rằng, trong khoảnh khắc ấy, chị không chỉ chia tay một nơi chốn, mà còn khẽ khép lại một chương đời. Những mùa đông đã qua, những lần con ốm, những bữa cơm vội, những niềm vui lặng lẽ – tất cả đều ở lại đó, giữa tuyết trắng và rừng thông.
Vợ chồng chị Tuyết và các con
Tôi và chị - Những người phụ nữ tìm thấy nhau nơi xứ lạ
Tôi đến miền Tây Đức sau chị năm năm, tôi theo chồng về một khu phố heo hút, xa lạ đến mức ban đầu chỉ nghe thấy tiếng gió và sự im lặng. Chính nơi tưởng như trống vắng ấy, tôi gặp chị, gặp những người Việt khác, và từ lúc nào không hay, chúng tôi gần nhau như người một nhà.
Xa quê rồi, người ta dễ thương nhau hơn. Không cần biết xuất thân, không cần hỏi quá khứ. Chỉ cần cùng nói một thứ tiếng, cùng mang theo một nỗi nhớ, thế là đủ. Chúng tôi chia sẻ với nhau từng niềm vui nhỏ, từng nỗi buồn rất đời: con cái, công việc, những bữa cơm, những giấc ngủ chập chờn sau ca làm dài.
Tôi nhớ những ngày Tết, cả nhóm chúng tôi quây quần bên nhau gói bánh chưng trong căn bếp nhỏ. Bàn tay ai cũng vụng về, nhưng mùi nếp, mùi lá dong làm sống dậy cả một miền ký ức về tết ở quê xa. Tôi nhớ những buổi làm bánh cam, bánh xèo cho lũ trẻ, để các con biết rằng dù sinh ra ở đâu, trong người chúng vẫn chảy dòng máu Việt. Những bữa cơm rất Việt, những buổi dạy con nói tiếng mẹ đẻ, những câu chuyện xoay quanh cái ăn, cái mặc – giản dị nhưng nâng đỡ chúng tôi qua những ngày dài trên đất bạn.
Có những buổi chiều đông, hai chị em bước vội trên tuyết để kịp ca làm thêm, trong đầu vẫn không nguôi lo lắng: con ở nhà có ăn đủ không, có biết tự xoay xở không. Có những đêm tan ca muộn, cùng nhau lái xe qua cánh rừng tối, đường vắng không một bóng người. Cái lạnh cắt da, nhưng lòng lại ấm vì không đơn độc. Ở nơi mà ngày lễ hay Chủ nhật, phố xá gần như ngủ yên, những người phụ nữ Việt chúng tôi vẫn lặng lẽ ra đường, miệt mài đi làm, như thể đang âm thầm dựng xây cuộc đời mình từng chút một nơi xa xứ.
Chị em chúng tôi những ngày cùng nhau trên nước bạn
Một đời đi chậm nhưng rất xa
Trong tôi, chị Tuyết là hình ảnh của một người phụ nữ bền bỉ. Chị sẵn sàng bắt đầu từ những công việc giản dị nhất, không phải vì thiếu lựa chọn, mà vì hiểu rằng muốn đi xa, phải chấp nhận đi chậm. Sinh ra và lớn lên trong gia đình tương đối có điều kiện tại Hà Nội, Việt Nam, chị từng có một điểm tựa vững vàng. Nhưng khi sang xứ người, chị gác lại tất cả để học cách hòa nhập, học cách đứng vững bằng chính đôi chân mình.
Khi có con, chị chọn lùi lại một bước cho sự nghiệp cá nhân, để tiến về phía gia đình. Những năm tháng ấy, chị dành trọn cho con, cho bữa ăn, giấc ngủ, cho từng bước đi đầu đời của chúng. Chị không nói nhiều về sự hy sinh của mình, nhưng chính sự lặng lẽ ấy tạo nên chiều sâu của một đời người.
Giờ đây, hai người con trai của anh chị đã trưởng thành, có công việc, có vị trí trong xã hội. Thành quả ấy không đến từ may mắn, mà từ một hành trình dài của tình yêu thương, kiên nhẫn và đồng hành. Đó là kết quả của những ngày mẹ và con cùng chập chững bước vào đời, cùng học cách đứng dậy sau mỗi va vấp.
Mỗi mùa Tết đến, nỗi nhớ quê hương lại trở nên rõ rệt hơn. Năm nay anh chị chọn trở về Việt Nam để được ở bên cha mẹ đã cao tuổi. Có những mùa xuân, chỉ cần còn được ngồi cạnh các cụ, nghe một tiếng ho khẽ, một câu hỏi quen, là đã đủ để hiểu rằng thời gian quý giá đến nhường nào.
Giữa cộng đồng người Việt nơi đây, chị là một người phụ nữ đáng kính. Với riêng tôi, chị là một phần ký ức không thể tách rời của hành trình tha hương của mình. Dù nay không còn sống gần nhau, tôi tin rằng chúng tôi vẫn song hành bằng sự thấu hiểu của những người đã cùng đi qua giá lạnh, cùng giữ ấm cho nhau bằng tình người.
Có những tình bạn không cần gặp lại thường xuyên, nhưng mỗi lần xuân về, chỉ cần nghĩ đến nhau, lòng đã thấy ấm lại. Nhớ chị. Cầu chúc cho chị và gia đình có một mùa xuân an yên trên quê hương.
Binh Le Thi (CHLB Đức)