Tình báo Đức lo lắng khi nhà khoa học hàng đầu làm việc cho Trung Quốc

2 giờ trướcBài gốc

Martin Schell giờ đảm nhận vị trí giám đốc nghiên cứu và phát triển tại Trung tâm Nghiên cứu Bragg của Huawei ở Anh

Việc Huawei Technologies chiêu mộ thành công một nhà khoa học người Đức kiệt xuất từ một viện nghiên cứu công lập hàng đầu đang phơi bày một thực tế nghiệt ngã. Quốc gia châu Âu này đang phải vật lộn trong một cuộc chiến không cân sức để giữ chân nhân tài cốt lõi trước sức mạnh tài chính và sự mở rộng thần tốc của các tập đoàn công nghệ khổng lồ đến từ Trung Quốc. Sự việc này vượt xa một quyết định nhảy việc thông thường, nó chạm đến những điểm yếu cốt tử trong hệ thống bảo vệ chất xám và an ninh công nghệ của Berlin.

Lỗ hổng an ninh và chiến lược thu hút nhân tài quyết liệt

HHI trực thuộc Fraunhofer, một tổ chức nghiên cứu ứng dụng trọng điểm của châu Âu và là trung tâm đổi mới sáng tạo có sức ảnh hưởng to lớn tại Đức. Viện này đứng trong hàng ngũ những nhà phát triển linh kiện quang tử và mạch tích hợp quang tử hàng đầu thế giới, một công nghệ sử dụng ánh sáng thay thế dòng điện, được ứng dụng rộng rãi từ điện tử tiêu dùng, hình ảnh y tế cho đến mạng internet cáp quang tốc độ cao và hệ thống laser.

Sự ra đi của Schell, người đồng thời giữ ghế chủ tịch hội đồng tích hợp quang học và quang điện tử tại Đại học Kỹ thuật Berlin, đã để lại một khoảng trống lớn về năng lực lãnh đạo chuyên môn. Bất chấp sự giám sát gắt gao mà Huawei phải đối mặt tại nhiều quốc gia liên quan đến các rủi ro an ninh, Viện Fraunhofer vẫn duy trì mối liên hệ chặt chẽ với tập đoàn này, đỉnh điểm là việc tham gia sự kiện công nghệ Huawei Connect diễn ra tại Thượng Hải vào tháng Chín năm ngoái để giới thiệu phòng thí nghiệm mạng cáp quang thế hệ mới.

Động thái chiêu mộ này đã ngay lập tức thu hút sự chú ý của Cơ quan Tình báo Nội địa Đức (BfV). Đại diện cơ quan này khẳng định Huawei luôn khao khát săn lùng đội ngũ nhân sự cấp cao từ Đức thông qua các chiến thuật tiếp cận vô cùng chủ động. Bằng việc sử dụng các công ty săn đầu người, các đơn vị trung gian và các đại diện nhân sự, tập đoàn công nghệ Trung Quốc đưa ra những lời hứa hẹn về mức lương hậu hĩnh nhằm thuyết phục các chuyên gia lành nghề chuyển đến làm việc tại đại lục hoặc các chi nhánh ở phương Tây. Trọng tâm của chiến lược này nhắm trực tiếp vào các nhà khoa học xuất sắc, những người bị thu hút bởi các ưu đãi tài chính vượt trội để chuyển giao kiến thức và công nghệ lõi.

Sự việc đã làm dấy lên những phản ứng gay gắt từ giới chính trị. Các nhà lập pháp lo ngại việc thiếu các quy định kiểm tra an ninh tăng cường đối với nhân viên viện nghiên cứu đang tạo ra những khe hở nguy hiểm. Roderich Kiesewetter, một nghị sĩ thuộc đảng CDU cầm quyền, cảnh báo rằng sự chuyển dịch nhân sự cấp cao có thể tạo điều kiện để các đối thủ xác định và khai thác lỗ hổng trong hệ thống mạng của Đức.

Chính phủ Đức vừa trình bày Chiến lược An ninh Kinh tế Quốc gia mới vào giữa tháng 3 với mục tiêu cốt lõi là tăng cường khả năng phục hồi trong kinh doanh và học thuật. Tuy nhiên, những biện pháp hành động cụ thể vẫn chưa được phác thảo rõ ràng, khiến các nhà hoạch định chính sách phải kêu gọi một cách tiếp cận nhất quán hơn trong việc quản lý quy trình chuyển đổi công việc của các nhân sự cấp cao có quyền truy cập vào các thông tin mật.

Nghịch lý từ hệ thống học thuật và sức hấp dẫn của môi trường mới

Sự chảy máu chất xám này không hoàn toàn xuất phát từ sức hút bên ngoài, một phần nguyên nhân gốc rễ nằm sâu bên trong những rào cản mang tính hệ thống của giới học thuật Đức. Nhiều chuyên gia trong cộng đồng nghiên cứu cho rằng việc đổ lỗi hoàn toàn cho sự quyến rũ của các tập đoàn nước ngoài là một cái nhìn thiếu toàn diện. Họ chỉ ra thực trạng thiếu vắng các cơ hội thăng tiến nghề nghiệp rõ ràng và sự khắc nghiệt của Đạo luật Hợp đồng có thời hạn trong học thuật.

Quy định này tạo ra những áp lực vô hình nhưng cực kỳ nặng nề đối với giới tinh hoa tri thức. Sau khi nhận bằng tiến sĩ, các nhà nghiên cứu chỉ có tối đa sáu năm để tìm kiếm một công việc cố định. Nếu thất bại trong khoảng thời gian eo hẹp này, họ sẽ bị đẩy ra khỏi hệ thống giáo dục đại học, một hệ thống vốn được nhà nước tài trợ gần như toàn bộ.

Vì số lượng vị trí biên chế chính thức dành cho các cấp bậc dưới giáo sư thực thụ là vô cùng khan hiếm, vô số tài năng trẻ bị buộc phải rời đi ngay thời điểm họ đang đạt đến đỉnh cao về năng lực cống hiến. Thay vì tập trung toàn bộ tâm trí và kỹ năng để tạo ra các đột phá nghiên cứu, các học giả trẻ phải lãng phí một lượng thời gian khổng lồ để đệ đơn xin tài trợ hoặc tìm kiếm cơ hội việc làm ở những nơi khác nhằm duy trì sinh kế. Đây là một sự lãng phí nguồn lực tri thức vô cùng lớn, đẩy các bộ óc vĩ đại vào thế phải tự tìm đường cứu lấy sự nghiệp của chính mình.

Trái ngược với sự cứng nhắc đó, môi trường làm việc do các tập đoàn công nghệ Trung Quốc tạo ra mang đến một sức hấp dẫn mạnh mẽ. Giới khoa học châu Âu bị thu hút bởi những rào cản hành chính được giảm thiểu đến mức tối đa, nguồn hỗ trợ tài chính dồi dào và đặc biệt là cơ hội được tiếp cận, làm việc với những hệ thống trang thiết bị tối tân nhất. Các cấu trúc hỗ trợ và nguồn vốn đầu tư khổng lồ vào những lĩnh vực công nghệ trọng điểm mang đến cho những tài năng hàng đầu các lộ trình thăng tiến nghề nghiệp mà họ rất khó có thể tìm thấy tại hệ thống công lập.

Sự khao khát được hiện thực hóa các ý tưởng kỹ thuật cụ thể và đưa nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp thường lấn át những tính toán thuần túy về mặt tiền bạc. Sự chuyển dịch này là một lời cảnh tỉnh sâu sắc, đòi hỏi nước Đức phải nhanh chóng thiết kế lại cơ chế trọng dụng nhân tài nếu không muốn tiếp tục đánh mất những bộ óc định hình tương lai công nghệ vào tay các đối thủ cạnh tranh trên toàn cầu.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tinh-bao-duc-lo-lang-khi-nha-khoa-hoc-hang-dau-lam-viec-cho-trung-quoc-249421.html