Tỉnh táo giữa mộng mơ

4 giờ trướcBài gốc

Chúng ta vẫn nói, Tết là hy vọng, năm mới là để ước mơ mà.

Năm 2025, phòng vé Việt có cú nổ doanh thu hơn 3000 tỷ. Đây là một sự bùng nổ khiến chúng tôi, các nhà làm phim nức lòng. Bởi vì, chỉ một năm trước, khi cố gắng giới thiệu dự án với các quỹ tài chính và nhà đầu tư lớn, tôi nhận lại câu trả lời rất sòng phẳng: “Quy mô thị trường phim Việt chỉ hơn 2000 tỷ, không đủ lớn để chúng tôi đầu tư”. Câu trả lời đó thật sự thức tỉnh người đã tồn tại trong ngành giải trí 20 năm như tôi. Từ đó, tôi hiểu, các nhà làm phim Việt Nam buộc phải tỉnh táo nhìn vào các yếu tố rất thực tế là tình hình kinh tế, quy mô thị trường điện ảnh, các chính sách của chính phủ , tâm lý đầu tư và thị hiếu của khán giả… Các nhà làm phim buộc phải hiểu các yếu tố đó để tự hoàn thiện tầm nhìn của chính mình. Chúng tôi buộc phải ghi nhớ rằng: một bộ phim dành cho đại chúng, trước khi được công nhận là tác phẩm, nó phải là một sản phẩm hấp dẫn. Bộ phim phải được sản xuất bằng những kỹ năng và tài năng tốt nhất, đóng gói một cách công phu và tiếp thị phát hành một cách có chiến lược. Và với tư duy đó, trong những năm gần đây, những nhà làm phim Việt đã vận hành sản xuất phim từ giai đoạn phát triển dự án đến giai đoạn phát hành một cách bài bản và có chiến lược hơn.

Kết quả doanh thu 3000 tỷ trong năm 2025 còn cho thấy khán giả là nhân tố quan trọng giúp mở rộng quy mô thị trường phim Việt. Nhu cầu giải trí của người Việt Nam đang rất lớn. Và trong bối cảnh kinh tế khó khăn thì xem phim lại là hình thức giải trí rẻ và tiện lợi nhất. Chính vì vậy , chỉ trong vài năm, giấc mơ “người Việt xem phim Việt” đã trở thành sự thật. Phim Việt đã chiếm lĩnh sân nhà và khiến các phim bom tấn nước ngoài cũng phải cạnh tranh. Và khán giả đại chúng bằng những tấm vé của mình đã khẳng định: “Chúng tôi làm chủ phòng vé”. Nếu như trước đây, khán giả dễ dàng bị dẫn dắt bởi các chiêu trò truyền thông rối rắm phức tạp, khán giả của năm 2025 đã tỉnh táo hơn rất nhiều. Cho dù nhà sản xuất có dùng bao nhiêu ngôn từ mỹ miều để chứng minh thì điều khán giả quan tâm nhất vẫn là chất lượng bộ phim. Khán giả đang trả lại các giá trị thật và xây dựng nên một cộng đồng xem phim có tiêu chuẩn hơn. Chính vì vậy, cuối năm 2025, thị trường không còn những cú ăn hên trên trời rơi xuống mà chỉ những bộ phim có thực lực mới có cơ hội thắng doanh thu.

Chúng ta còn đang chứng kiến sự trỗi dậy của một thế hệ khán giả trẻ, những người đang hào hứng ủng hộ những bộ phim khai thác các giá trị văn hóa của dân tộc. Bởi vì, trong một thế giới mà mọi biên giới đã bị xóa nhòa trên môi trường số, thì thế hệ trẻ (GenZ và Gen Alpha) bắt đầu băn khoăn: Việt Nam có gì? Giá trị dân tộc Việt Nam là gì? để chúng tôi có thể khoe với thế giới? Tất cả những băn khoăn đó dẫn đường cho các bạn tìm về lịch sử, tìm về nguồn cội, tìm lại những tinh hoa văn hóa của dân tộc. Nhờ đó mà Địa đạo, Mưa Đỏ, Tử chiến trên không… những bộ phim tái hiện lại những lát cắt bi tráng của lịch sử đất nước, được làm với những tiêu chuẩn nghề nghiệp rất cao, tiệm cận các tiêu chuẩn giải trí đương thời đã đạt được sự ủng hộ vô tiền khoáng hậu.

Phim “Mưa đỏ” thành công vang dội trong năm 2025.

Ngoài ra, hầu hết các phim Việt thắng doanh thu năm 2025 đều trùng khớp với xu hướng phim nam tính đang trở lại trên các rạp phim toàn cầu. Có thể tóm gọn xu hướng nội dung đó trong một ví dụ cụ thể như: Thế giới có phim F1, Việt Nam có phim Tử chiến trên không. Các phim đều có nhân vật nam chính mạnh mẽ, sẵn sàng hành động phiêu lưu. Nhưng các bộ phim không chỉ khai thác sự mạnh mẽ ở bề nổi mà còn khai thác sâu về tâm lý và triết lý sống của nam giới, đem lại cho khán giả những nhân vật nam có phức cảm tâm lý sâu sắc.

Thị trường phim Việt năm nay cũng chứng kiến những cuộc hợp tác thành công mỹ mãn giữa các cơ quan hành chính sự nghiệp có chức năng làm phim với các hãng phim tư nhân và các nghệ sĩ tự do. Cùng nhau, họ làm nên những bộ phim “khủng” nhất trong lịch sử điện ảnh Việt Nam. Đó là Tử chiến trên không với sự phối hợp sản xuất của Điện ảnh Công an nhân dân với hãng phim Galaxy và các nhà đầu tư Toka Studio, PV2. Đó là Mưa đỏ của Điện ảnh quân đội với ê kip có sự kết hợp giữa một số cán bộ ưu tú của đơn vị và các nghệ sĩ tự do có chuyên môn xuất sắc. Sự hợp tác thành công đó là bằng chứng cho thấy phim Việt sẽ còn phát triển hơn nữa nếu các nhà sản xuất phim có được sự hỗ trợ nhiệt tình của các cơ quan bộ ngành.

Và tất nhiên, điện ảnh Việt Nam hiện tại không thể thiếu các nhà đầu tư. Bởi họ là một mảng màu quan trọng tạo nên bức tranh tổng thể. Có thể chia các nhà đầu tư làm 4 nhóm. Nhóm 1 là các nhà làm phim kỳ cựu của ngành điện ảnh. Họ là những người đặt nền móng cho sản xuất và phát hành phim Việt Nam từ những năm 2000s. Nhóm 2 là các công ty sản xuất và hệ thống rạp, nền tảng OTT. Đây là nhóm đầu tư chuyên nghiệp vì chính các công ty đó vận hành sản xuất và kinh doanh phim. Từ các hoạt động kinh doanh, họ tạo nên dòng vốn cố định và đầu tiên cho các dự án phim. Nhóm 3 là các nhà đầu tư thời vụ. Họ đầu tư theo nhiều mục đích khác nhau nên chỉ sẵn sàng đầu tư khoản nhỏ và luôn đến và rời khỏi thị trường gần như ngay lập tức, chỉ sau một bộ phim. Nhóm 4 là nhóm nhà đầu tư mà các nhà làm phim rất mong chờ. Đó là các doanh nghiệp đa ngành, quỹ tài chính và doanh nhân lão luyện. Và 2025, các nhà đầu tư thuộc nhóm 4 đã lộ diện. Đó là các doanh nhân nổi tiếng đầu tư cho phim Địa đạo, các doanh nhân rót vốn cho phim Quán Kỳ Nam… Các nhà đầu tư này đã tác động rất mạnh lên thị trường điện ảnh. Với nguồn lực tài chính mạnh mẽ và tư duy kinh doanh thức thời và tình yêu nghệ thuật, họ tạo động lực cho sản xuất phim, khuấy động truyền thông và khiến xã hội phải chú ý. Đâu là dấu hiệu tươi sáng và tích cực mà bất kỳ một thị trường điện ảnh nào cũng mong chờ.

Tuy nhiên, trong năm 2025, cũng có những nhà đầu tư nhiều “ảo mộng” và những đạo diễn “tay mơ” lao vào thị trường. Họ tự tin vào năng lực cá nhân và sẵn sàng mạo hiểm nhưng hầu hết đều gánh chịu những tổn thất nặng nề khi thiếu năng lực, thiếu tỉnh táo và thiếu hiểu biết thị trường. Mà tiêu biểu nhất có thể kể đến các nhà đầu tư và các đạo diễn của các phim: Tiệm cầm đồ, Có chơi có chịu, Đợi gì mơ đi, Bịt mắt bắt nai… Cá biệt có đạo diễn Hoàng Nam với Đèn âm hồn phát hành đầu năm và phim Thế hệ kỳ tích phát hành cuối năm 2025 có thành tích phòng vé trái ngược nhau. Dù cả hai bộ phim, nghiệp vụ đạo diễn của Hoàng Nam chưa thuyết phục nhưng Đèn âm hồn vẫn thành công phòng vé nhờ có các yếu tố phụ trợ rất mạnh như bối cảnh xã hội, làn sóng KOL, dư luận, đỉnh kinh tế… còn Thế hệ kỳ tích lại là một cú ngã đau. Và tất nhiên, những “tay mơ ảo mộng” đã nhanh chóng tháo chạy khỏi thị trường sau những thất bại đầu tiên.

Khác với những bộ phim có chất lượng tương xứng với doanh thu thảm bại thì có những bộ phim có doanh thu thấp nhưng lại gieo vào lòng khán giả những thương nhớ khôn nguôi. Đó là những bộ phim có chất lượng nghệ thuật cao nhưng không phù hợp với thị hiếu của khán giả đại chúng. Quán Kỳ Nam, Mưa trên cánh bướm… đều được ghi nhận về giá trị nghệ thuật nhưng doanh thu rất khiêm tốn. Thực tế phũ phàng đó đem lại nhiều sự tiếc nuối cho cộng đồng yêu phim, yêu nghệ thuật. Nhưng khi đạo diễn và ê kip đã tận lực sáng tạo thì dấu ấn nghệ thuật đọng lại trong lòng khán giả mới là thành tích rực rỡ nhất. Tuy nhiên, thực tế này cũng đặt ra câu hỏi: Liệu có còn nhà sản xuất, nhà đầu tư nào dám tận lực cho những dự án phim nghệ thuật như vậy? Quả thật là rất khó!

Nhưng với mộng mơ và tính toán riêng, các nhà sản xuất, các đạo diễn vẫn đang làm phim. Và theo thống kê sơ bộ, 2026 sẽ có khoảng 75 phim điện ảnh ra rạp. Ai sẽ thắng, ai sẽ bại? Không ai dám khẳng định 100% bởi vì khán giả mới là người nắm giữ quân bài “quyền lực phòng vé”. Nhưng chắc chắn rằng, điện ảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển bùng nổ với rất nhiều dự báo khả quan. Theo Startista - Công ty nghiên cứu thị trường của Đức, doanh thu thị trường rạp chiếu Việt Nam dự kiến có tốc độ tăng trưởng hàng năm là 4,56%; dẫn đến doanh thu vào năm 2027 sẽ đạt 200 triệu USD. Số lượng rạp chiếu phim ở Việt Nam dự kiến sẽ tăng lên 2.000 rạp vào năm 2030 và số lượng khán giả xem phim chiếu rạp dự kiến đạt 100 triệu lượt vào năm 2035.

Cảnh trong phim “Quán Kỳ Nam”.

Với những con số dự báo đó, nếu nhìn lại giai đoạn cuối những năm 2000s, cả nền điện ảnh Việt Nam chỉ có 1-2 phim ra rạp mỗi năm, chúng ta có thể thấy điên ảnh Việt Nam đã tiến rất xa. Nhưng trong các cuộc hợp, trong các buổi workshop, tôi vẫn nói với các đối tác, các nhà đầu tư và những nhà làm phim trẻ rằng: Phim ảnh như một cô gái đẹp, lộng lẫy hào quang. Người nào cũng muốn chinh phục. Nhưng mộng mơ thôi là chưa đủ, tình yêu thôi chưa đủ, chỉ những người yêu chân thành nhưng đủ tỉnh táo mới có thể ở lại bên cô ấy.

Và nếu điện ảnh là một trong các mũi nhọn của Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, thì các nhà làm phim, trong những mộng mơ riêng - chung đều đang mơ ước có được một chính sách bảo hộ từ chính phủ. Bởi vì những chính sách ưu ái cho văn hóa nói chung và điện ảnh nói riêng có thể giúp các giá trị nghệ thuật mang theo hồn cốt dân tộc có cơ hội được lan tỏa rộng rãi và bền bỉ hơn. Vậy nên dù tỉnh táo, các nhà làm phim Việt Nam vẫn mộng mơ về tương lai đó.

Nhà biên kịch Nhung Khìn

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/tinh-tao-giua-mong-mo.html