Nghi lễ thanh tẩy Melukat tại đền Tirta Empul. Ảnh: TTXVN
Ngôi đền Tirta Empul từ lâu đã trở thành một trong những địa điểm linh thiêng bậc nhất của Indonesia. Ngôi đền không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp cổ kính, kiến trúc đậm dấu ấn Hindu giáo Bali, mà còn bởi dòng nước thiêng được người dân tin rằng có khả năng thanh tẩy thân tâm, xua tan điều xui rủi và mang lại sự bình an.
Trước khi bước vào khu đền, tất cả du khách và người hành hương đều phải thực hiện nghi thức quấn sarong, trang phục truyền thống của người Bali. Đây không đơn thuần là quy định về trang phục, mà còn là cách thể hiện sự tôn kính đối với thần linh và không gian tâm linh. Từ khoảnh khắc bước qua cổng đá Candi Bentar, biểu tượng kiến trúc đặc trưng của Bali, cảm giác về một thế giới khác dường như lập tức hiện ra.
Phía bên ngoài là sự nhộn nhịp của đời sống thường nhật, còn bên trong là không gian của sự tĩnh lặng và trang nghiêm, nơi mọi hành động đều mang ý nghĩa lễ nghi. Người dân trước khi tiến hành nghi thức thanh tẩy sẽ dâng lễ và cầu nguyện trước thần Vishnu, vị thần bảo hộ gắn liền với nguồn nước trong Hindu giáo. Những lễ vật quen thuộc như hoa, hương, gạo, lá dừa được sắp đặt cẩn thận, gửi gắm mong cầu về sức khỏe, bình an và sự hài hòa trong cuộc sống.
Điểm nhấn trung tâm của Tirta Empul chính là khu suối nước linh thiêng, nơi dòng nước trong vắt, mát lạnh không ngừng tuôn chảy từ lòng đất qua hàng thế kỷ. Đây là nơi diễn ra nghi lễ Melukat, nghi thức thanh tẩy “thân” và “tâm” có vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của người Bali. Dòng nước được dẫn qua khoảng 30 vòi, chia thành hai hồ riêng biệt. Mỗi vòi nước mang một ý nghĩa khác nhau, có vòi giúp xua tan vận rủi, có vòi tượng trưng cho sự bình an, có vòi gắn với ý nghĩa tái sinh. Một số vòi nước đặc biệt chỉ dành riêng cho nghi lễ tiễn biệt người đã khuất nên không được sử dụng trong nghi thức thanh tẩy thông thường. Theo quan niệm của người bản địa, nghi lễ này không đơn thuần là một truyền thống, mà còn là cách con người đối diện với những áp lực của cuộc sống hiện đại. Trước khi xuống nước, mọi người đều cầu nguyện để thể hiện sự tôn kính và tin rằng, dòng nước này có thể chuyển hóa năng lượng tiêu cực thành nguồn năng lượng tích cực.
Nguồn nước tại Tirta Empul bắt nguồn từ mạch ngầm tự nhiên dưới lòng đất và không ngừng tuôn chảy suốt hơn một thiên niên kỷ. Trong tín ngưỡng Hindu Bali, nước không chỉ là yếu tố vật chất, mà còn là biểu tượng của sự sống, sự thanh lọc và tái sinh. Chính vì vậy, việc tiếp xúc với dòng nước thiêng được xem như một cách làm mới cả thể chất lẫn tinh thần. Theo truyền thuyết địa phương, thần Indra đã tạo ra nguồn suối thiêng này để cứu rỗi con người khỏi bệnh tật và khổ đau. Câu chuyện mang màu sắc huyền thoại ấy vẫn được người dân gìn giữ như một phần không thể tách rời của bản sắc văn hóa Bali, góp phần tạo nên sức sống bền bỉ cho ngôi đền qua hàng thế kỷ.
Theo các nghiên cứu, khảo sát văn hóa và du lịch của Indonesia, nghi lễ Melukat ngày càng trở thành một phần quan trọng trong loại hình “du lịch tâm linh” tại Bali. Khác với nhiều điểm đến du lịch khác, các nghi lễ tại Tirta Empul vẫn giữ được tính nguyên bản qua thời gian nhờ sự quản lý chặt chẽ của cộng đồng địa phương cùng các quy định nghiêm ngặt đối với du khách. Toàn bộ quần thể đền được chia thành nhiều lớp không gian, từ khu ngoài cùng dành cho sinh hoạt cộng đồng đến khu trong cùng linh thiêng nhất, phản ánh triết lý sống đặc trưng của người Bali, đó là hành trình từ thế giới vật chất đến cõi tâm linh.
Ngày nay, khi Bali trở thành một trong những điểm đến du lịch hàng đầu của Indonesia và thế giới, Tirta Empul cũng đứng trước thách thức cân bằng giữa bảo tồn và phát triển. Chính quyền địa phương cùng cộng đồng dân cư đã triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ nguồn nước, kiểm soát lượng khách và duy trì sự tôn nghiêm của các nghi lễ truyền thống.
Như Quỳnh