Tổ chức Khí tượng thế giới: Không có thuật ngữ 'siêu El Nino'

một giờ trướcBài gốc

Hiểu đúng về chu kỳ El Nino

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, trước những thông tin gây nhiễu và cách giật tít quá đà từ một số kênh truyền thông quốc tế về hiện tượng "Siêu El Nino", Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) vừa đưa ra những thông tin quan trọng để bảo đảm tính chính xác trong công tác dự báo và truyền tin khí hậu.

Không có bằng chứng nào cho thấy biến đổi khí hậu làm tăng tần suất hoặc cường độ của các sự kiện El Nino. Nhưng nó có thể khuếch đại các tác động liên quan vì một đại dương ấm áp hơn và bầu khí quyển làm tăng khả năng sẵn có của năng lượng và độ ẩm cho các sự kiện thời tiết khắc nghiệt như sóng nóng và mưa lớn. Mỗi sự kiện El Nino là độc đáo về sự tiến hóa, mô hình không gian và tác động của nó.

Cơ quan khí tượng thế giới khẳng định không có thuật ngữ 'siêu El Nino'. Ảnh: Tuấn Anh

Tuy nhiên, nó thường liên quan đến lượng mưa gia tăng ở các khu vực miền nam Nam Mỹ, miền nam Hoa Kỳ, châu Phi và miền trung châu Á, hạn hán trên Úc, Indonesia và các khu vực miền nam Á. "Tại sao chúng ta không gọi nó là "siêu El Nino"? WMO không sử dụng thuật ngữ "siêu El Nino" vì nó không phải là một phần của phân loại hoạt động tiêu chuẩn hóa", cơ quan này nhấn mạnh.

TS Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Điều hành Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng Khí hậu, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển cũng đồng tình với điều này. Trong khí hậu học không có thuật ngữ chính thức "siêu El Nino" hay "siêu La Nina". Đây chủ yếu là cách gọi trong truyền thông để chỉ các đợt El Nino có cường độ rất mạnh.

Cường độ El Nino được theo dõi bằng chỉ số ONI - trung bình trượt 3 tháng của dị thường nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Ninõ 3.4 ở trung tâm xích đạo Thái Bình Dương. Theo phân loại, El Nino được chia thành yếu (0,5-0,9 độ C), trung bình (1-1,4 độ), mạnh (1,5-1,9 độ) và rất mạnh khi từ 2 độ C trở lên. Vì vậy, "siêu El Nino" thực chất là El Nino rất mạnh, với ONI khoảng từ 2 độ C trở lên.

Cập nhật từ các trung tâm dự báo lớn như Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ và Trung tâm Dự báo Thời tiết trung hạn châu Âu cho thấy khả năng chuyển sang El Nino trong hè 2026 trên 60% và có thể kéo dài đến cuối năm. Xác suất đạt ngưỡng rất mạnh vào cuối năm khoảng 25%. Tuy nhiên, các mô hình vẫn chưa thống nhất về cường độ cực đại nên cần tiếp tục theo dõi.

Nhìn chung, độ tin cậy đối với xu thế hình thành El Nino là khá cao, khi tín hiệu đại dương rõ rệt và điều kiện khí quyển thuận lợi cho quá trình ấm lên. Tuy nhiên, bất định vẫn lớn về dự báo cường độ cực đại do ENSO (dao động tự nhiên giữa đại dương và khí quyển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương) đang trong giai đoạn "rào cản mùa xuân", thời kỳ kỹ năng dự báo suy giảm và biên độ dự báo giữa các kịch bản còn rộng.

El Nino năm 2026 sẽ phát triển thế nào?

TS Trương Bá Kiên cho hay, nếu El Nino năm 2026 thực sự phát triển tới ngưỡng rất mạnh thì xét riêng về chỉ số ONI, nó có thể được xếp vào cùng nhóm với các sự kiện El Nino mạnh nhất trong chuỗi quan trắc hiện đại như 1997-1998 và 2015-2016. Tuy nhiên, về mặt khoa học khí hậu cần đặc biệt thận trọng khi so sánh trực tiếp như vậy.

Cùng một giá trị ONI hoặc cùng được xếp vào nhóm rất mạnh không đồng nghĩa với việc các tác động khí hậu sẽ lặp lại theo cùng một cách. Nguyên nhân là tác động của ENSO không chỉ phụ thuộc vào biên độ nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực Ninõ 3.4, mà còn phụ thuộc vào cấu trúc không gian của dị thường nhiệt độ mặt biển trên toàn vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, thời điểm hiện tượng đạt cực đại, mức độ kết nối giữa tín hiệu đại dương và hoàn lưu khí quyển, cũng như trạng thái đồng thời của các dao động khí hậu khác.

Đối với Việt Nam, El Nino thường liên quan đến xu thế nền nhiệt cao hơn trung bình, bốc thoát hơi mạnh hơn và mưa suy giảm trong một số thời kỳ, qua đó làm tăng nguy cơ nắng nóng, khô hạn, thiếu nước và suy giảm dòng chảy. Tuy nhiên, tác động không đồng đều giữa các vùng.

Tín hiệu thiếu mưa và hạn hán thường rõ hơn ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, trong khi miền Bắc thể hiện rõ hơn ở việc nền nhiệt cao hơn và số ngày nắng nóng tăng. Các dự báo hiện nay cũng cho thấy nhiệt độ trung bình có thể cao hơn bình thường khoảng 0,5-1 độ C, nắng nóng có thể nhiều và gay gắt hơn.

Trong các năm El Nino, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, nhưng không đồng nghĩa rủi ro giảm. Vẫn có thể xuất hiện các cơn bão mạnh, tăng cường nhanh hoặc có quỹ đạo phức tạp. Đồng thời, El Nino cũng không loại trừ khả năng xuất hiện các hiện tượng cực đoan như giông mạnh, lốc, sét, mưa đá trong các thời kỳ chuyển mùa.

Nói cách khác, El Nino chủ yếu làm thay đổi nền xác suất khí hậu theo mùa, chứ không quyết định tuyệt đối từng đợt thời tiết cụ thể.

Ứng phó với El Nino, đối với người dân, điều quan trọng nhất là không chủ quan trước các đợt nắng nóng kéo dài và nền nhiệt cao bất thường. Cần theo dõi sát các bản tin dự báo, hạn chế hoạt động ngoài trời trong thời gian nắng gắt, bổ sung nước hợp lý, đồng thời chú ý hơn tới các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ nhỏ, người lao động ngoài trời và người có bệnh nền. Bên cạnh đó, việc sử dụng điện và nước tiết kiệm, hợp lý cũng rất quan trọng, bởi trong các đợt nóng kéo dài, nguy cơ quá tải điện và thiếu nước cục bộ có thể gia tăng đồng thời.

Đối với chính quyền địa phương, cần chủ động xây dựng và cập nhật các phương án ứng phó với nắng nóng, thiếu nước, nguy cơ cháy rừng và các tác động liên quan đến sức khỏe cộng đồng. Cần rà soát sớm nguồn nước sinh hoạt, nguồn nước sản xuất, khả năng cấp điện cho các phụ tải thiết yếu, đồng thời tăng cường truyền thông cảnh báo sớm để người dân chuẩn bị từ trước, thay vì chỉ phản ứng khi rủi ro đã xảy ra rõ rệt.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/to-chuc-khi-tuong-the-gioi-khong-co-thuat-ngu-sieu-el-nino-169260511165107757.htm